Hát ru

HÁT RU 



Ngoan ngoan nào,ngoan ngoan ngủ, ngoan ngoan nào
À ơi, à ơi. Mẹ ru cho cái ngủ, cái ngủ ngon
Con ong làm mật .Con ong yêu hoa
Con cá bơi yêu nước, con chim ca yêu trời
À ơi, à ơi. Mẹ ru cho cái ngủ, cái ngủ ngon
Con người muốn sống con ơi
Phải yêu đồng chí, yêu người anh em
Một ngôi sao chẳng sáng đêm
Một bông lúa chín chẳng nên mùa vàng
À á ơi, à á ời
Một người đâu phải nhân gian
Sống chăng một đốm lửa tàn mà thôi
À ơi, à ơi. Mẹ ru cái ngủ
Ru hỡi ru hời, ru hỡi ru hời
Núi cao bởi có đất bồi
Núi chê đất thấp núi ngồi ở đâu
Muôn dòng sông đổ biển sâu
Biển chê sông nhỏ biết đâu nước còn.
Tre già yêu lấy măng non
Chắt chiu như mẹ nuôi con tháng ngày
Tre già yêu lấy măng non
Chắt chiu như mẹ yêu con tháng ngày

**

Một ngôi sao chẳng sáng đêm
Một bông lúa chín chẳng nên mùa vàng
À á ơi, à á ời
Một người đâu phải nhân gian
Sống chăng một đốm lửa tàn mà thôi
À ơi, à ơi. Mẹ ru cái ngủ
Ru hỡi ru hời, ru hỡi ru hời
Núi cao bởi có đất bồi
Núi chê đất thấp núi ngồi ở đâu
Muôn dòng sông đổ biển sâu
Biển chê sông nhỏ biết đâu nước còn.
Tre già yêu lấy măng non
Chắt chiu như Mẹ nuôi con tháng ngày
Tre già yêu lấy măng non
Chắt chiu như mẹ yêu con tháng ngày
À á ơi, à á ời. à á ơi…
 









Bình luận (8)

  1. Ngọc Thạch

    Chào hai bác Hoàng An và Thuong Nguyen. Cảm ơn bác Hoàng An đã trích đăng bài báo về NSND Thanh Huyền. Tôi nghĩ bài viết đã khá rõ, chỉ có điều tác giả dùng nhiều thuật ngữ thanh nhạc bằng tiếng Anh nên khó hiểu cho người không biết tiếng Anh. Tôi không được học thanh nhạc nên cũng không thể đi sâu vào chủ đề này, chỉ xin tạm chuyển ngữ một số thuật ngữ trong bài viết để bạn đọc nắm được ý tác giả, nếu có chữ nào sai thì mong các bạn chỉ bảo giúp để tôi sửa lại;

    Head voice là giọng óc, Chest voice là giọng ngực, Mixed voice là giọng pha giữa giọng ngực và giọng óc, Supported voice là giọng được hỗ trợ bằng cách điều khiển hơi thở, Legato (tiếng Ý) là hát liền tiếng. Các từ tiếng Ý hay tiếng Anh khác tác giả đã mở ngoặc ghi chú.

    Về các chữ cái C D E F G A B, đó là viết tắt của các nốt ĐỒ RÊ MI FA SOL LA SI. Các con số liền sau chữ cái này là chỉ nốt đó nằm ở quãng tám (octave) thứ mấy trên đàn piano. Trên đàn piano từ thấp lên cao có 7 quãng tám. Quãng tám ở giữa đàn là quãng tám thứ tư do đó các nốt được gọi là C4, D4, E4, F4, G4, A4, B4. A4 là nốt LA có tần số của âm chuẩn quốc tế là 440 Hz, từ đó người ta xác định được tần số các nốt khác, thí dụ A5 cách A4 một quãng tám có tần số gấp đôi A4 tức là 880 Hz. Chắc có bác thắc mắc sao không gọi Đô là A, Rê là B theo thứ tự tiến lên dần, đấy là vì ngày xưa bên châu Âu người ta quen đọc các nốt theo gam la thứ, do đó La là nốt đầu gam được ký hiệu bằng chữ A, Si là nốt thứ 2 ký hiệu là B rồi mới đến Đô, Rê, Mi...C, D, E..

    Vì không phải là chuyên gia thanh nhạc nên tôi chỉ biết đến thế, có gì sai mong các bác bỏ qua cho. Xin cảm ơn.

  2. Thuong Nguyen

    Về đề nghị của bác Hoàng An liên quan đến giọng hát tuyệt vời của NSND Thanh Huyền thì có lẽ chỉ có các bác Lão Nông, Người Nghe Nhạc, Ngọc Thạch, Nguyễn Viết Thạch... trả lời được. Dù am hiểu rất hạn chế, nhưng em nghĩ tác giả Long Phạm đã có những nhận xét, đánh giá rất hay và chính xác về người NSND mà chúng ta yêu quý!

    Cám ơn bác Hoàng An đã chia sẻ!

  3. Hoàng An

    Chào các anh các chị!Tôi là thính giả lâu năm của ĐTNVN,và cũng là thính giả của trang Web này trong những năm gần đây.Tôi vào đây chủ yếu để thưởng lại các tác phẩm đã hằn sâu trong kí ức từ thủa còn ấu thơ,chứ không bình luận gì.Nhưng hôm nay được đọc một bài viết rất hay của tác giả Long Phạm đăng trên tạp chí Trí thức trẻ,rất muốn chia sẻ cùng các bạn,gọi nôm na là đọc báo giùm bạn.Theo tôi tác giả có lẽ là một người rất am tường về kỹ thuật thanh nhạc cũng như rất am hiểu về đời sống âm nhạc nước nhà.

    Bài viết tương đối dài,phần lớn đều như chúng ta đã biết,đã nghe và đã đọc.Ở đây tôi chỉ trích dẫn phần quan trọng nhất,phần nói về chuyên môn.Rất tiếc là tác giả không đưa ra các dẫn giải,ví dụ như ở bài hát nào,ở câu hát nào.

    Vậy tôi rất mong các anh,các chị trong số chúng ta,mà hiểu biết về thanh nhạc,hãy dẫn giải một cách đơn giản nhất cho tôi cũng như các bạn còn ít hiểu về thanh nhạc.Sau đây là đoạn trích:

    Thông tin chung về giọng hát Thanh Huyền

    Loại giọng/vocal type: light lirico soprano (nữ cao trữ tình sáng mảnh)

    Quãng giọng/vocal range: 2 quãng tám 1 bán âm (từ G3 tới G#5)

    Quãng hát được hỗ trợ/supported range: từ E4 tới G#5 (mixed voice: Eb5, head voice G#5)

    Legato: 8 giây (chuyển cao độ liên tục trong một legato)

    Sở trường: Mixed voice quãng cao kèm luyến láy, đổ hột

    Đẳng cấp kĩ thuật đậm hồn dân tộc, ít ai sánh kịp

    NSND Thanh Huyền thuộc lứa nghệ sĩ chính thống, không hát phô diễn hay hoa mỹ, nên ít ai tìm hiểu kĩ thuật của cô. Nhưng quả thực, ở cô là một đẳng cấp kĩ thuật hiếm thấy trong nền nhạc Việt, với nhiều đóng góp to lớn.

    NSND Thanh Huyền không thuộc loại giọng hiếm. Chất giọng light lirico soprano thuần kim của cô phổ biến ở hầu khắp giọng nữ tại Việt Nam. Nhưng cô lại sở hữu âm sắc giọng đẹp và vang bẩm sinh, nên nghe rất lộng lẫy, hấp dẫn.

    Chất giọng này giúp NSND Thanh Huyền đạt tới đủ 4 yếu tố của dân ca Việt Nam và thanh nhạc phương Tây là vang, rền, nền, nảy. Cô hát to thì vang lộng khắp bốn phương, hát nhỏ lại mềm mại, êm ái và ngọt như tiếng ru hời.

    Ông nội NSND Thanh Huyền là một nhà nho, thường xuyên mời các đoàn hát văn đến hát vào mùng 1 và các ngày giỗ.

    Bởi vậy, từ khi còn bé, Thanh Huyền đã được nuôi dưỡng bởi những điệu hát văn dân tộc và sớm bộc lộ năng khiếu thiên phú, hát văn như người lớn. Hồn của những điệu hát văn đã theo suốt cuộc đời cô, ảnh hưởng trực tiếp tới lối hát của cô.

    Ở độ tuổi thiếu niên, NSND Thanh Huyền đã nắm vững được các kĩ thuật hát của những làn điệu dân ca cổ truyền.

    Trong đó, có nhiều kĩ thuật khó như đổ hột, luyến láy, ngâm. Toàn bộ các kĩ thuật này đều là cô tự học và tự cảm nhận bằng khả năng cảm nhạc của mình. Cô biết hát văn, quan họ, ca Huế…

    Sau vài năm học tại Nhạc viện, NSND Thanh Huyền nhanh chóng tiếp thu được các kĩ thuật thanh nhạc cổ điển Tây phương như cộng minh, legato, sử dụng vị trí âm thanh, head voice…

    Bằng cảm nhận tinh tế và tư duy âm nhạc vượt trội của mình, NSND Thanh Huyền đã là một trong những người đầu tiên kết hợp nhuần nhuyễn giữa lối hát cổ truyền dân tộc (hát khép tiếng) với lối hát Tây phương (hát mở tiếng). Từ đó, cô áp dụng vào ca hát để tạo nên một luồng gió mới cho dân ca Việt Nam. Nói cách khác, kể từ khi NSND Thanh Huyền xuất hiện, dân ca Việt Nam đã được khoác một lớp áo mới, vẫn đậm hồn dân tộc nhưng lại đầy tính học thuật, cao cấp và sang trọng, tiệm cận thế giới hơn cả.Lối hát này ảnh hưởng tới hầu khắp các thế hệ ca sĩ hát dân ca sau này và tác động mạnh tới dòng nhạc quan họ Việt Nam.

    Cữ âm của NSND Thanh Huyền rất cao. Cô có thể hát treo liên tục cả bài ở mixed voice C5, D5, E5 một cách nhẹ nhàng, thoải mái. Xuống tới E4 đã là khá thấp với cô.

    Tuy nhiên, nhờ kĩ thuật điêu luyện, NSND Thanh Huyền vẫn support được xuống tới G3 (lúc về già) và A3 (lúc trẻ).

    Không giống nhiều ca sĩ trẻ ngày nay, NSND Thanh Huyền chỉ hát trong quãng đẹp và được kiểm soát tốt nhất, nên dù quãng giọng của cô không rộng nhưng quãng support lại khá rộng.

    Ít có ca sĩ nào hiện nay có thể support mixed voice đẹp lộng lẫy tới tận E5 và xuống tới G3 như Thanh Huyền. Đến kĩ thuật đầy mình như diva Hà Trần mixed tới E5 cũng còn chật vật, mất support liên tục.

    NSND Thanh Huyền có cách mixed voice cực kì thư giãn, support, thoải mái nhờ cộng hưởng theo lối head dominant (lối mixed của nhiều diva da màu như Aretha Franklin).Kĩ thuật này tạo âm thanh vang, sáng, tỏa lồng lộng như tiếng chuông khánh nhưng không tạo cảm giác phóng mạnh ra mà nén được lại, âm lượng không đổi, không bị đẩy lên to quá, thể hiện sự kiểm soát âm lượng rất tốt.Nhờ đó, NSND Thanh Huyền có thể giữ lên tận D5, Eb5, E5 kéo dài vang rền, với tần số rung đẹp, âm lượng vừa phải, nên dù rất cao nhưng nghe vẫn dễ chịu. Cô hát được âm đóng /i/ ở C5. Riêng ở Eb5, cô thắt chặt lại, đẩy lên đỉnh đầu, mà vẫn rền.

    Không chỉ full mixed, light mixed của NSND Thanh Huyền cũng rất tốt, giúp cô phát huy được sự ngọt ngào, nữ tính trong giọng hát, để hát thật nhẹ nhàng, bay bổng như khói sương.

    Quãng trung không phải thế mạnh của NSND Thanh Huyền vì chất giọng của cô vốn sáng, mảnh. Tuy nhiên, cô vẫn luôn hát support ở các nốt. Chẳng hạn, ở Bb4, cô hát mixed sáng, đẹp trên âm đóng, nảy và rung bần bật. A4 được Thanh Huyền hát mixed cân bằng, nên nhẹ nhàng, còn G4 dùng nhiều tỷ lệ chest voice hơn, nhưng vẫn giữ được sự mảnh nhẹ.

    Sự điêu luyện trong kĩ thuật của NSND Thanh Huyền còn thể hiện ở chỗ, cô biết cách đẩy giọng xuống trầm rồi lên cao mà không bị dính một chút nào vào sức nặng của giọng ngực. Kĩ thuật này vốn khá khó trong thanh nhạc Tây phương và từng được diva Opera Marilyn Horne chỉ ra.

    Nhờ tiếp thu kĩ thuật thanh nhạc phương Tây, NSND Thanh Huyền dùng head voice khá tốt. Trong một đoạn nhả chữ, cô có thể đẩy head voice vút lên F5, F#5, G5 nhanh nhẹn, linh hoạt.

    Ở G5, head voice của cô thay đổi nhiều sắc thái, lúc căng tràn đầy đặn, lúc lại nhỏ li ti.

    Điều tạo nên nét độc đáo trong giọng hát Thanh Huyền là dù tiếp thu được kĩ thuật cộng minh, sử dụng vị trí âm thanh của phương Tây, nhưng cô vẫn hát rất đậm hồn dân tộc.

    NSND Thanh Huyền thường hát khép tiếng và dùng bạch thanh, hiếm khi cộng minh dựng tiếng. Đây là sự tinh tế trong tư duy xử lí của cô. Nhờ đó, cô có thể hát vang, rền mà vẫn giữ được chất giản dị, mộc mạc của dân ca cổ truyền. Đây là điều mà ít ca sĩ dân ca nào ngày này giữ được. Nhiều ca sĩ dân ca danh tiếng hiện nay lạm dụng kĩ thuật tây Phương nên hát dân ca rất nhạt, trôi tuột, mất cảm xúc.

    Đặc trưng kĩ thuật nổi bật của NSND Thanh Huyền là độ "nảy" trong giọng hát. Cô có cách ngân rung rất nảy, trên tần số nhanh. Kĩ thuật này khá khó, đòi hỏi một cột hơi vững, support âm thanh tuyệt đối và cân bằng thanh quản.

    NSND Thanh Huyền thường hát nảy trên C5, C#5, D5 mixed voice nhẹ nhàng rồi luyến ngọt ngào head voice trên Eb5, Eb5(cũng rất nảy). Kể cả lúc hạ xuống E4, cô vẫn rung nảy.

    Là một ca sĩ dân ca có tâm, NSND Thanh Huyền luôn ý thức về chuyện luyến láy khi hát. Có lần ngồi dạy con gái hát, cô nhấn mạnh: "Luôn nhớ là phải luyến, láy".

    Các luyến láy của NSND Thanh Huyền được thực hiện trên nhiều cao độ từ cao xuống thấp, trong làn hơi dài, tinh tế và lúc nào cũng ngọt lịm đến tê người, nghe như tiếng ru từ ngàn xưa, đượm hồn dân tộc.

    Chẳng hạn, Thanh Huyền có thể phiêu head voice trên G#5 đầy đặn rồi luyến đổ hột riff xuống E5, Eb5 trong một làn hơi dài, kèm theo piano nhỏ dần một cách mịn màng, lơ thơ.

    Đổ hột là loại kĩ thuật khó của dân ca Việt Nam, thường thấy trong hát văn, được các giảng viên phương Tây ví như "trillo Việt Nam".

    Như đã nói, NSND Thanh Huyền được nghe hát văn từ bé và những điệu hát văn đã đi theo suốt cuộc đời cô, ảnh hưởng đến lối hát của cô. Nhờ đó, cô đã sử dụng đổ hột rất tốt và đưa đổ hột vào những ca khúc mình hát, kết hợp nhuần nhuyễn với thanh nhạc Tây phương.

    Trong một lần dạy con gái hát, NSND Thanh Huyền đã gây bất ngờ khi kết hợp hàng loạt đổ hột của hát văn với mezza di voce (loại kĩ thuật hát to – nhỏ - to của Opera phương Tây).

    Tuy nhiên, ở đa số các ca khúc Thanh Huyền thể hiện, cô chỉ dùng đổ hột một cách thoáng qua, sao cho vừa phải, cảm xúc, không bị lố.

    Bằng sự tinh tế trong cảm nhận, xử lí của mình, NSND Thanh Huyền đã thổi hồn dân ca vào nhạc cách mạng, tạo nên những ca khúc cách mạng gần gũi, đậm tính dân tộc. Đây chính là đóng góp lớn của cô với nền nhạc cách mạng Việt Nam.

    Nghe NSND Thanh Huyền hát nhạc cách mạng, công chúng luôn cảm thấy thân thương, xúc động như được nghe tiếng ru, hơi thở từ thưở ấu thơ. Từ đó mà thêm yêu quê hương, đất nước hơn.

    NSND Thanh Huyền thường nhắc nhở thế hệ đàn em rằng: "Âm nhạc là ngôn ngữ chung của nhân loại, nhưng với mỗi quốc gia rất cần có bản sắc riêng. Đánh mất bản sắc riêng sẽ không có chỗ đứng trong cộng đồng nhân loại.

    Để có được bản sắc riêng ấy, người nghệ sĩ đôi khi phải rèn luyện hết cuộc đời mình".

    Trong suốt sự nghiệp của mình, NSND Thanh Huyền đã đóng góp rất nhiều cho việc tạo nên bản sắc riêng của âm nhạc dân tộc. Cô là một trong những nghệ sĩ nhân dân xứng đáng nhất.

    Xin chân thành cảm ơn tác giả cùng các bạn.Hết trích.


  4. ThanhNguyễn
    HÁT RU
    Sáng tác: Hoàng Vân
    Thơ: Tố Hữu

    Ngoan ngoan nào,ngoan ngoan ngủ, ngoan ngoan nào
    À ơi, à ơi. Mẹ ru cho cái ngủ, cái ngủ ngon

    Con ong làm mật .Con ong yêu hoa
    Con cá bơi yêu nước, con chim ca yêu trời
    À ơi, à ơi. Mẹ ru cho cái ngủ, cái ngủ ngon
    Con người muốn sống con ơi
    Phải yêu đồng chí, yêu người anh em
    Một ngôi sao chẳng sáng đêm
    Một bông lúa chín chẳng nên mùa vàng
    À á ơi, À á ời
    Một người đâu phải nhân gian
    Sống chăng một đốm lửa tàn mà thôi
    À ơi, à ơi.Mẹ ru cái ngủ
    Ru hỡi ru hời, ru hỡi ru hời
    Núi cao bởi có đất bồi
    Núi chê đất thấp núi ngồi ở đâu
    Muôn dòng sông đổ biển sâu
    Biển chê sông nhỏ biết đâu nước còn.

    Tre già yêu lấy măng non
    Chắt chiu như Mẹ nuôi con tháng ngày
    Tre già yêu lấy măng non
    Chắt chiu như mẹ yêu con tháng ngày
    **
    Một ngôi sao chẳng sáng đêm
    Một bông lúa chín chẳng nên mùa vàng
    À á ơi, À á ời
    Một người đâu phải nhân gian
    Sống chăng một đốm lửa tàn mà thôi
    À ơi, à ơi.Mẹ ru cái ngủ
    Ru hỡi ru hời, ru hỡi ru hời
    Núi cao bởi có đất bồi
    Núi chê đất thấp núi ngồi ở đâu
    Muôn dòng sông đổ biển sâu
    Biển chê sông nhỏ biết đâu nước còn.

    Tre già yêu lấy măng non
    Chắt chiu như Mẹ nuôi con tháng ngày
    Tre già yêu lấy măng non
    Chắt chiu như mẹ yêu con tháng ngày
    À á ơi, À á ời. À á ơi…
  5. thang
    mong BQT, BBT cho lời bài hát của tuyệt phẩm này! Thính giả yêu nhạc chân thành cảm ơn!