Giờ này các anh ở đâu, ơi những người bạn chiến đấu?

Bản nhạc

Giờ này các anh ở đâu, ơi những người bạn chiến đấu?

Nhạc: Vaxilii Xalaviôp Xêđôi
Lời : Alecxây Phachianôp


Где же вы теперь, друзья-однополчане?

Василий Соловьёв-Седой -
Слова: Алексей Фатьянов


Lời ca đang hát:

Tiếng Nga:


Майскими короткими ночами,
Отгремев, закончились бои.
Где же вы теперь, друзья-однополчане,
Боевые спутники мои?

Я хожу в хороший час заката
У сосновых новеньких ворот;
Может, к нам сюда знакомого солдата
Ветерок попутный занесёт.
Может, к нам сюда знакомого солдата
Ветерок попутный занесёт.

Tiếng Việt:

Đêm hè về ánh trăng vàng chiếu khắp thôn làng.
Chiến trường không còn tiếng súng xưa hờn oán.
Giờ này anh về đâu hỡi người bạn cũ cùng binh đoàn
Đã sánh bước cùng nhau trên con đường xa.
Nếu giờ này bạn hiền còn thiếu một gia đình
Xin bạn đừng ngại ngần về chốn quê tôi.
Miền đồng quê phì nhiêu, nông trường bài hát hòa êm đềm
Có nhiều cô đẹp như tiếng ca ban chiều.

Lời ca từ bản nhạc gốc:

Майскими короткими ночами,
Отгремев, закончились бои.
Где же вы теперь, друзья-однополчане,
Боевые спутники мои?

Я хожу в хороший час заката
У сосновых новеньких ворот;
Может, к нам сюда знакомого солдата
Ветерок попутный занесёт.

Мы бы с ним припомнили, как жили,
Как теряли трудным вёрстам счёт.
За победу мы б по полной осушили,
За друзей добавили б ещё.
Если ты случайно неженатый,
Ты, дружок, нисколько не тужи,
Здесь у нас в районе, песнями богатом,
Девушки уж больно хороши.
Мы тебе колхозом дом построим,
Чтобы было видно по всему:
Здесь живёт семья советского героя,
Грудью защитившего страну.
Майскими, короткими ночами,
Отгремев, закончились бои.
Где же вы теперь, друзья-однополчане,
Боевые спутники мои?

Dịch tiếng Việt lời ca của bản nhạc gốc:

Những đêm tháng Năm ngắn ngủi,
Mặt trận nào cũng đã im tiếng súng.
Anh đang ở đâu, hỡi người bạn cùng trung đoàn,
Bao ngày qua đã cùng tôi chiến đấu?


Tôi trở về lúc hoàng hôn đẹp đẽ
Bên cánh cổng gỗ thông còn mới;
Có thể về với chúng tôi, người bạn lính thân yêu
Về theo những cơn gió đồng làng
.
Chúng ta sẽ nhớ lại thời cùng sống
Cùng vượt qua những dặm trường gian khổ
Cùng vắt kiệt sức mình cho chiến thắng

Là đồng đội, luôn cùng sẻ chia.
Nếu như bạn chưa có một gia đình,
Bạn thân ơi, xin đừng đau buồn nhé,
Ở chốn quê tôi có những bài ca rộn rã
Cùng với bao cô gái thật đẹp xinh.

Chúng tôi sẽ dựng cho bạn một mái nhà nông trang
Để khắp nơi mọi người đều biết:
Nơi đây là gia đình một người anh hùng Xô Viết
Từng chẳng tiếc thân mình bảo vệ đất nước thân yêu.
Những đêm tháng Năm ngắn ngủi
Mặt trận nào cũng đã im tiếng súng.
Anh đang ở đâu, hỡi người bạn cùng trung đoàn
Những người bạn cùng tôi chiến đấu bao ngày.

Bình luận (42)

  1. BQT
    BQT Quản trị viên

    Tình trạng dấu phẩy trong bài hát khiến các bài hát cùng tên không liên thông đã được khắc phục. BQT xin thông báo để các bác được biết ạ. Nhân tiện các bạn, các bác còn bài hát nào đang trong tình trạng xử lý tạm mà chưa phát hiện ra, vui lòng comment để BQT sửa lại đúng tên chuẩn ban đầu của bài hát.

    Trân trọng cảm ơn.

  2. Lão Nông

    Cảm ơn bác Ngọc Thạch đã chu đáo, đi đến cùng trong vụ tìm kiếm thông tin này. Dù vẫn còn chút lăn tăn (rằng thì là bác Phạm Tuyên đang còn rất minh mẫn mà sao lại có thể nhầm lẫn được, nhất là bác bảo lần dịch ấy ở khu học xá Nam Ninh (thập niên 50) mà cuối cùng lại là dịch trong thập niên 70) nhưng chắc phải coi đây là đáp án cuối cùng rồi, các bác ạ. Tôi không biết bản đầu tiên có câu "rằng Ca-tơ-rin vẫn chờ" như bác Ngọc Thạch nói mà chỉ thấy sau này dân tình hát thành "rằng Cachiusa vẫn chờ". Trong bản thu đầu tiên của Mỹ Bình – Trung Kiên, hai bác này bỏ câu đó và hát lặp lại câu "Tựa bến sông…" để thay thế.

    Khổ, ở Nga làm gì có hoa đào mà tác giả Bảo Minh vẫn "tán" ra được trong bài cảm nhận là "những nụ hoa đào mới nở" rồi "ánh hồng của những cánh đào đón bình minh…". Cũng chỉ bởi bác Nguyễn Anh Cường đã phải bất đắc dĩ thay "lê/táo" bằng "đào" nên cơ sự mới ra như thế. Khéo quá cơ.

  3. Ngọc Thạch

    Bác TVL và Lão Nông ơi, tôi đã tìm được lời giải cho cái "rắc rối" này rồi:
    Sáng nay đi viếng nhạc sĩ An Thuyên, trong lúc ngồi chờ cùng với rất nhiều nhạc sĩ lớn tuổi, tôi đã hỏi các nhạc sĩ về hai bản dịch Cachiusa. Nhạc sĩ Hoàng Lân cho biết bản "Đào vừa ra hoa…" có trước, do Nguyễn Anh Cường dịch và đăng trên tạp chí Điện ảnh Hà Nội năm 1955, câu cuối là "Biết chăng chàng ơi rằng Ca-tơ-rin mong chờ". Nhiều nhạc sĩ lớn tuổi như Hoàng Long, Bùi Sơn cũng xác nhận điều này và đều nhớ câu cuối như trên. Nhạc sĩ Hoàng Lân cho biết bản "Dòng sông xưa…"do Phạm Tuyên dịch chỉ cách nay khoảng 3 thập kỉ, không phải là bản dịch đầu tiên và cũng không có mặt trong tập ca khúc dịch từ tiếng Trung của các thầy dạy nhạc ở Khu học xá Nam Ninh.

    Như vậy là đã rõ ai dịch bản nào và bài hát Gửi người chiến sĩ biên thùy (Cachiusa) đăng dưới đây không phải là bản dịch gốc mà là bản bác Nguyến Anh Cường đã sửa chữ "Ca-tơ-rin" được phổ biến thời đó thành "xa xôi em". Tuy nhiên việc sửa cái tên Pháp này lại dẫn đến một lỗi rất lớn về logic của lời ca: Gần như toàn bộ đoạn đầu lời 1 là lời của một người (ta hiểu là tác giả hay là ca sĩ lúc đang hát tức là ngôi thứ nhất) tả cảnh đào ra hoa, dòng sông sương trắng, thấp thoáng bóng cô gái cất cao lời ca ngân qua làn sương nhưng từ câu cuối lời 1 và cả lời 2, cô gái đó lại chuyển vị trí thành ngôi thứ nhất xưng "em" và gọi người yêu là "chàng", như vậy là không có sự thống nhất ngôi thứ trong lời ca ở bản dịch này. Ở bản dịch của Phạm Tuyên ta thấy lời ca nhất quán từ đầu đến cuối, cô gái và anh chiến sĩ biên phòng đều ở ngôi thứ 3 so với người viết (hay người hát), các bác đọc lại lời ca ở bản thu của Ngọc Tân-Thu Phương sẽ thấy.

    Cảm ơn bác TLV đã tìm được nguồn tài liệu quý giá để từ đó xác định được chính xác dịch giả.

    Chào các bác


  4. Ngọc Thạch

    BácTLV ơi, Tài liệu bác tìm được rất có giá trị. Như vậy có khả năng là bản "Đào ra hoa" do Nguyễn Anh Cường dịch và "Dòng sông xưa" do Phạm Tuyên dịch, điều này phù hợp với thông tin trên băng lưu trữ VOV và trong sách nhạc lớp 7. Nhưng tại sao nhạc sĩ PT lại nói NS dịch bài "Đào ra hoa" và không biết ai dịch "Dòng sông xưa"? Việc này chỉ có thể lý giải là NS nghe qua điện thoại, không nghe được rõ từng lời ca nên nhầm lẫn trong lúc đang ốm. Nhìn bản nhạc chép tay dưới đây tôi cũng có thắc mắc : bản nhạc ghi là do Nguyễn Anh Cường dịch nhưng đây là bản gốc ghi trên tàu liên vận qua Xi-bê-ri hay là bản chép lại bởi vì câu cuối không phải là "Biết chăng chàng ơi rằng Ca-tơ-rin đang chờ?" mà tôi và một anh bạn lớn tuổi vẫn còn nhớ và bài báo bác dẫn ra cũng nói : Ban đầu bài hát có tên theo tiếng Nga là "Caterina gửi người chiến sĩ biên thùy". Vì thế tôi nghĩ bản nhạc này là bản chép lại và đã sửa tên ban đầu thành "Gửi người chiến sĩ biên thùy (Cachiusa)" bằng bút dạ màu, một thứ văn phòng phẩm mà năm 1955 chưa có. Bản này có thể được chép lại lúc cái tên Cachiusa đã phổ biến nên người chép mới mở ngoặc cho mọi người biết đây là bài Cachiusa. Cảm ơn và chào bác.


  5. TLV

    Lại "rắc rối" rồi, hai bác Lão Nông và Ngọc Thạch ơi.

    Báo Tuôi trẻ Chủ nhật (2006) có đăng bài của tác giả Bảo Minh viết về việc bố anh ta là Nguyễn Anh Cường dịch bản "Đào vừa ra hoa..." - "Ba tôi viết lời việt cho Cachiusa". Các bác xem ở đây: http://tuoitre.vn/tin/van-hoa-giai-tri/am-nhac/20060122/cachiusa/119805.html

    Các bác nghiên cứu nhé. Bản nhạc viết tay do chính Nguyễn Anh Cường ký. Trong ảnh ca sĩ Nguyễn Anh Cường là người bên trái.

    Cảm ơn các bác.

    ----

    Cachiusa

    TTCN - Tình ca Nga với các ca khúc trữ tình như Đôi bờ, Chiều Matxcơva, Cuộc sống ơi ta mến yêu người, Cachiusa, Anh yêu em, Đồi Lênin, Quay tơ, Chiều hải cảng... từ nhiều thập niên qua đã in sâu vào tâm hồn những người Việt yêu mến đất nước Nga.

    Trong trào lưu âm nhạc Nga du nhập vào VN gần nửa thế kỷ trước có một ca khúc rất quen thuộc là bài Cachiusa. Ban đầu Cachiusa có tên gọi theo tiếng Nga là Caterina gửi người chiến sĩ biên thùy (nhạc của Matvây Blante), với lời nhạc mở đầu:

    Đào vừa ra hoa, cành theo gió đưa vờn trăng tà
    Ngoài dòng sông, màn sương trắng buông lững lờ
    Tựa bến sông, thoáng bóng ai in trên làn sương mờ
    Cất lời ca làm rung cỏ cây ven bờ.

    Không gian và thời gian của đoạn nhạc đầu mở ra là cảnh vật một buổi sớm mai xuân được khắc họa từ gần đến xa với những nụ hoa đào mới nở, trăng sắp lặn, dáng người thiếu nữ in trên nền sương. Một bức tranh thủy mạc tuyệt đẹp trong gam màu lam của sương đêm chưa tan, có sông nước, có ánh trăng và điểm xuyết là màu hồng của những cánh hoa đào hé nở đón bình minh. Nổi bật nhất và làm sống động một bức tranh yên tĩnh là hình ảnh người thiếu nữ in trên làn sương, làm cho cây cỏ lay động trong khúc hát ngân nga vút cao bộc lộ tâm tình của nàng với một chiến sĩ biên phòng mà nàng mong chờ, thương nhớ...

    Lời hát trong vút bay đi ngân qua màn sương mờ
    Biết không chàng ơi! Rằng xa xôi em mong chờ.
    Tiếp nối lời ca là bước trở lại của nhạc điệu khởi đầu với lời kể của người thiếu nữ về cuộc tiễn đưa, hò hẹn năm trước:

    Ngày này năm qua chàng đi ra nơi miền biên thùy
    Vì quê hương, dù mấy khó nguy không lùi

    Với tiết tấu của toàn bộ ca khúc nhịp đi hơi nhanh và được viết bằng gam mi truyền thống Nga, hát lên vừa trầm hùng vừa tha thiết, làn nhạc lướt đi như những đợt sống nhấp nhô, dường như hồn nhạc Cachiusa rất gần gũi với Tình ca của Hoàng Việt. Tình ca là tiếng lòng nhớ thương da diết của người từ tiền tuyến gửi về quê nhà, trong hoàn cảnh chiến tranh, hai miền chia cách, thì trong Cachiusa lại là lời tin yêu của người hậu phương hướng ra tiền tuyến. Cả hai ca khúc đều mang lời nhắn nhủ, động viên người thân yêu hãy vững lòng chiến đấu giải phóng, bảo vệ quê hương và ước mơ hi vọng vào ngày mai tươi sáng.

    Cachiusa đến VN từ bao giờ, và ai là tác giả của những lời hát được dịch sang tiếng Việt? Số là năm 1955, ca sĩ Nguyễn Anh Cường tham gia đoàn nghệ thuật quốc gia đi dự Đại hội liên hoan thanh niên và sinh viên thế giới lần 5 ở Warsava, thủ đô Ba Lan.
    Sau đó trên đường từ châu Âu về Nga, trên chuyến tàu xuyên Siberia, ông đã nhờ tổ phiên dịch trên tàu dịch Cachiusa từ tiếng Nga sang tiếng Pháp, rồi ông tiếp tục chuyển sang tiếng Việt. Về nước ca khúc được gửi đăng ở tạp chí Điện Ảnh Hà Nội (số 10 hoặc 11 năm 1955) với cái tên Caterina gửi người chiến sĩ biên thùy. Trong các chương trình ca nhạc của Đài Tiếng nói VN, bài hát này được phát nhiều lần và phổ biến rộng rãi từ ấy...
    BẢO MINH