Vĩnh biệt nhạc sĩ Lưu Cầu

(Nhạc sĩ Lưu Cầu- 1930-2013)

Chỉ hai ngày sau sự ra đi của nhạc sĩ Hoàng Hiệp, giới âm nhạc lại nhận thêm một mất mát nữa từ TP.Hồ Chí Minh. Đó là sự ra đi của nhạc sĩ Lưu Cầu vào hồi 1h25 phút ngày 11.1.2013. Ông thọ 84 tuổi. Lưu Cầu tên khai sinh là Nguyễn Hoàn Cầu. Ông sinh ngày 30.11.1930 tại Sóc Trăng. Từ những ngày Nam Bộ kháng chiến, Lưu Cầu đã công tác tại Đài Tiếng nói Nam Bộ thời ấy và để lại một ấn tượng âm nhạc qua “Khu rừng miền Đông”. Khi tập kết ra Hà Nội, Lưu Cầu vào học Trường Âm Nhạc VN và về công tác tại Ban Âm nhạc Đài Tiếng nói VN. Ngay từ những ngày tu nghiệp, Lưu Cầu cũng đã cùng bạn bè tập kết gửi nỗi nhớ thương về miền Nam yêu dấu qua ca khúc “Quê tôi”: “Chiều nay bên bờ hồ Tây tôi cất tiếng ca - Mặt hồ êm đềm bao la - Tiếng hát vang đến quê hương làng nhà - Miền Nam tiếng ai hò ơ man mác dòng kênh - Rẫy khoai bên rừng U Minh - Đây chính nơi quê hương mẹ tôi sinh.... Ca khúc qua giọng nam cao Quốc Hương đã dào dạt bao năm trên làn sóng phát thanh. Song hành với “Quê tôi”, nhạc sĩ Lưu Cầu còn viết tiểu phẩm khí nhạc cho violon mang tên “Quê hương” cũng đầy ấn tượng qua tiếng đàn mê đắm của nghệ sĩ Phan Phúc. Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, Lưu Cầu bỏng cháy căm hờn với hai hành khúc “Lửa căm thù rực cháy khắp hai miền” và “Miền Nam ơi! Chúng tôi đã sẵn sàng” với một ngôn ngữ âm nhạc khúc chiết. Hai bản hành khúc đã được các ca sĩ Trần Khánh và Trần Thụ viết vào thời đại, giục giã bước chân những người lính vượt Trường Sơn: “Miền Nam kêu gọi ta - Vượt Trường Sơn bay vọng ra - Ôi tiếng quê hương như thúc giục chúng ta...”.  Chính cuộc chiến đấu đã tạo điều kiện cho Lưu Cầu chuyển đổi ngôn ngữ âm nhạc từ trữ tình sang hào sảng qua một ca khúc khác đặc biệt viết về thanh niên xung phong mang tên “Về đây với đường tàu”: “Bạn thanh niên ta ơi! Tiếng ca cất cao rồi - Mặc cho bom Mỹ rơi - Tiếng cười vẫn tươi...”. Ca khúc qua giọng nữ cao Bích Liên cũng khá đặc biệt, đã ghim sâu vào tâm trí bao người như một giai điệu vượt thời gian. Ngày Bác Hồ đi xa, một ca khúc mang âm hưởng dân ca Nam Bộ thật sâu sắc mang tên “Miền Nam nhớ mãi ơn Người”: Dẫu núi có mòn, mà sông kia có cạn…Miền Nam ơi…Miền Nam nhớ mãi ơn Người… đã được giọng hát Quốc Hương chắp cánh bay mãi trong nhân gian qua bao thế hệ. Viết chắt chia, sống nghiền ngẫm, Lưu Cầu đã đi tới đỉnh cao của mình qua thể loại hợp xướng với “Bài ca đất nước anh hùng” và bản tráng ca “Cửu Long Giang”.  Ở “Bài ca đất nước anh hùng”, Lưu Cầu đầy suy nghĩ qua giai điệu trầm hùng: “Một ngày đầu thu lịch sử - Ta đứng lên vui mừng đón chào Người - Tổ quốc ơi sao rực rỡ - Xin kính dâng Người cả cuộc đời...”. Trước khi lên cao trào là một nét nhạc chùng lại đầy chất chứa: “Lòng đầy tự hào - Dân tộc ta vinh quang - Điện Biên chiến thắng năm xưa - Xóa tan mây mờ đen tối - Cờ quân giải phóng tung bay trên khắp phố phường miền Nam...”. Sau ngày thống nhất, Lưu Cầu trở về TP.Hồ Chí Minh. Bên cạnh ca khúc hợp xướng, sau tiểu phẩm violon “Quê hương”, ông còn viết nhạc cho phim tài liệu, phim truyện. Âm nhạc Lưu Cầu để lại một ấn tượng trong lịch sử âm nhạc VN. Ông thật xứng đáng với Giải thưởng nhà nước về văn học nghệ thuật đợt I (2001). Xin thắp một nén tâm nhang để vĩnh biệt ông. (Báo Lao động điện tử) Nhiều nghệ sĩ đến viếng nhạc sĩ Hoàng Hiệp tại Nhà Tang lễ TPHCM đều bàng hoàng khi thấy bên cạnh linh cữu của ông là linh cữu nhạc sĩ Lưu Cầu - người nhạc sĩ được anh em đồng nghiệp yêu mến. Nhạc sĩ Phan Nhân bật khóc: “Có ai ngờ hai anh này lại rủ nhau đi trước tôi...”.  Nhạc sĩ Lưu Cầu tên thật là Nguyễn Hoàn Cầu, sinh năm 1930, quê Sóc Trăng, tham gia cách mạng rất sớm. Trong thời gian công tác tại Đài Tiếng nói Nam Bộ, ông đã để lại ấn tượng trong lĩnh vực âm nhạc qua ca khúc Khu rừng miền Đông.  Khi tập kết ra Hà Nội, Lưu Cầu vào học Trường Âm Nhạc Việt Nam và về công tác tại Ban Âm nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam. Những ca khúc nổi bật của ông: Quê tôi, Miền Nam nhớ mãi ơn Người, Anh và tôi, Anh lại về bên sông Vàm Cỏ, Cần Thơ mến thương….  Không chỉ tạo nhiều dấu ấn qua các tác phẩm âm nhạc trữ tình hào sảng, ông còn được yêu thích với những ca khúc  viết về thanh niên xung phong như Về đây với đường tàu. Nhạc sĩ Lưu Cầu cũng dành một khoảng thời gian lớn của mình để nghiên cứu và sáng tác thể loại khí nhạc, hợp xướng. Tác phẩm hợp xướng đỉnh cao của ông có thể kể đến là Bài ca đất nước anh hùng và bản tráng ca Cửu Long giang. GS-NS Ca Lê Thuần kể lại: “Cùng với bài Quê tôi, nhạc sĩ Lưu Cầu còn viết tiểu phẩm khí nhạc cho violon mang tên Quê hương, một tác phẩm đầy ấn tượng qua tiếng đàn mê đắm của nghệ sĩ Phan Phúc thời đó. Khi cùng đồng đội bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, anh mang nhiệt huyết cháy bỏng với hai hành khúc Lửa căm thù rực cháy khắp hai miền và Miền Nam ơi! Chúng tôi đã sẵn sàng, khí thế rất kiên cường, thúc giục toàn quân, toàn dân đứng lên đấu tranh giành chiến thắng”. “Tôi từng say mê ca khúc đặc biệt viết về thanh niên xung phong Về đây với đường tàu của Lưu Cầu. Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đi xa, ông đã sáng tác một ca khúc mang âm hưởng dân ca Nam Bộ thật sâu sắc mang tên Miền Nam nhớ mãi ơn Người. Ca khúc này trở nên bất tử... Vĩnh biệt anh, người nhạc sĩ đã cống hiến trọn đời cho âm nhạc nước nhà” - NSƯT Phi Điểu thương tiếc. Sau ngày thống nhất, nhạc sĩ Lưu Cầu trở về TPHCM. Bên cạnh ca khúc hợp xướng, sau tiểu phẩm violon Quê hươngông còn viết nhạc cho phim tài liệu, phim truyện. Âm nhạc Lưu Cầu để lại nhiều ấn tượng trong lịch sử âm nhạc VN. Ông xứng đáng với các giải thưởng: Huân chương Kháng chiến hạng III, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng I, Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật đợt I (2001).

T.Hiệp - T.Trang

Bình luận (1)

  1. Nguyễn Viết Thạch
    Nguyễn Viết Thạch
    Thật vô cùng sửng sốt, chỉ trong mấy ngày, giới nhạc sĩ Việt Nam đã mất đi hai nhạc sĩ lớn tài hoa, có nhiều cống hiến xây dựng một nền âm nhạc cách mạng giàu tính chiến đấu, giàu tính nghệ thuật, giàu bản sắc dân tộc và đầy trách nhiệm công dân, được đông đảo công chúng mến mộ. Xin kính cẩn nghiêng mình trước hương hồn hai ông: nhạc sĩ Hoàng Hiệp và nhạc sĩ Lưu Cầu.