(Tải toàn bộ văn bản) Thư của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu Ngày 5-4-1965 Kính gửi các anh, các chị Tiểu ban Văn nghệ miền Nam. Hiện nay ở Liên Khu 5 có thể nói bộ phận phụ trách Văn nghệ chưa có ai cả. Tôi vào chỉ gặp có Phan Tứ, đúng là một mình cậu ta nằm ở đây. Còn Nguyên Ngọc, Thu Bồn nằm bên Văn nghệ Quân đội. Cho nên tình hình Văn nghệ ở các nơi đều có tính chất tự phát, chưa có sự lãnh đạo phong trào từ trên xuống dưới gì cả. Phan Tứ rất lo nhất là từ khi về đồng bằng đến nay. Các Đội Văn công Tỉnh đa số tự biên tự diễn là chính, kể cả Đoàn của quân đội. Từ trước đến giờ chưa có lớp tập huấn nào của Khu nhằm bồi dưỡng phong trào cả, vì thiếu cán bộ. Có thể nói là Liên Khu 5 còn thiếu nhiều cán bộ Văn nghệ, anh Giang ạ. Kể cả cán bộ sáng tác và lãnh đạo. Anh chú ý cho mặt này. May vừa rồi Ban Thống nhất cho tôi về lại đây chứ nếu đi luôn vào trong thì gay go hung. Nhưng nhìn chung thì dù sao lực lượng bên quân đội cũng tương đối khá hơn bên này. Bên đó có đông người nên cách làm ăn có khá hơn. Đoàn Văn công bên đó cũng đã thu được nhiều thành tích. Tôi đã được xem một đêm nổi nhất là các tiết mục dân ca cảnh Liên khu 5 rất được đồng bào thích thú. Nhạc và múa vào loại bình thường, chưa được hay lắm, về nội dung cũng như hình thức vì thiếu sáng tác tuy nhiên xen kẽ thêm vào trong đêm biểu diễn cũng rộn đám và cũng làm vừa lòng được một số nam nữ thanh niên. Vừa rồi như thế là chúng tôi vào được thêm ba: Tôi + Quế Hải vừa học lớp đạo diễn ra + Giang Nga người thanh niên dân tộc vừa ở trường múa ra. Chẳng thấm gì như muối bỏ bể. Đầu tiên là các đồng chí thủ trưởng bàn với chúng tôi sẽ đi rút người các nơi về thành lập một Đoàn Văn công Khu. Đang chuẩn bị lên đường thì vừa nhận được lệnh của Trung ương Cục là đình lại việc lập các Đoàn Văn công Khu. Tất cả hiện nay đều cho tiền tuyến đã. Thế là lại thôi. Bước đầu đã xúi quẩy rồi đó. Bây giờ chúng tôi định sắp đến sẽ mở một lớp huấn luyện ngắn ngày nhằm bồi dưỡng cho các đồng chí phụ trách Văn nghệ quần chúng ở các cơ sở về môn ca hát múa kịch để về đẩy mạnh phong trào lên. Làm được cái này theo tôi cũng rất cần và tốt lắm. Nói thật với anh chúng tôi ở đây đang lo, kể cả các đồng chí lãnh đạo về phong trào Văn nghệ nói chung. Trước tình hình cấp bách mới mẻ này làm sao mũi chông Văn nghệ phải sắc bén và kịp thời chứ, không lẽ lại cứ chạy sau mãi sao? Có đưa cán bộ Văn nghệ về anh nhớ chú ý cho Liên Khu 5 nữa, anh Giang nhé. Còn một điều đáng buồn tôi báo cáo với anh là ở đây không thấy bóng dáng một cuốn sách Văn nghệ nào của Hà Nội cả, kể cả lý luận và nghệ thuật. Tôi đi có mang vào một quyển “Bàn về văn học và nghệ thuật” (Tuyển các bài nói chuyện của các đồng chí lãnh đạo ta) mà ai cũng đòi mượn. Hiện nay Phan Tứ đi nằm bệnh viện mượn mang theo rồi. À Phan Tứ bị bệnh đau lưng nên tạm nghỉ công tác đi chữa bệnh một vài tháng. Về lực lượng sáng tác nhạc ở đây bây giờ tôi mới đặt vấn đề liên hệ trao đổi công tác chuyên môn. Hiện nay chưa nắm được con số. Vấn đề sưu tầm sao chép vốn dân ca trong nhân dân hoàn toàn chưa ai làm. Điều này tôi rất sốt ruột. Thiếu phương tiện thiếu máy ghi âm rồi có thể tạo ra, nhưng cái đáng lo nhất là thiếu người. Lỡ mà các nghệ nhân dân gian đó nằm xuống đất thế là xong. Vấn đề nghiên cứ nhạc vùng bị chiếm cũng chưa làm được vì hiện nay trong tay tôi chưa có một bản nhạc nào. Nhưng cái này thì dễ thôi vì sẽ đặt vấn đề mua. Món này thì loạn lắm anh Giang à. Chỉ nghe Đài cũng đã kinh tởm rồi. Tôi sẽ trích thơ của các thi sĩ của họ cho anh xem lời thơ mà thế này thì nhạc có thua gì. Bây giờ nó thiết đặt phịa ra nhiều chữ mới toanh mà bản thân tôi đọc lên chả hiểu cái khỉ khô gì cả. Hầu hết đều là nội dung thất vọng vì tình, yêu nhau mà không lấy nhau, khóc lóc than thở…bài nào cũng ướt đầy nước mắt. Từ khi lên đường đến nay tôi vẫn khỏe, thật cũng là một điều bất ngờ đối với tôi. Cho đến sốt rét tôi cũng chưa bị lần nào, trong khi có những đồng chí khỏe hơn tôi nhiều mà bị ngã cả. Thật đáng mừng cho tôi. Hiện nay đang có hiện tượng béo lên, ăn uống khỏe hơn lúc ở nhà nhiều. Tôi chỉ còn lo cái dạ dày vì thỉnh thoảng làm cái gì nặng thì hay ợ chua. Tôi đang xin thuốc để uống thường xuyên phòng ngừa. Về bố trí công tác tôi yên tâm lắm, chỉ sợ sức mình không làm nổi yêu cầu thôi. Vừa mới chân ướt chân ráo anh em đã cử tôi vào Ban chấp hành của thanh niên Khu 5 rồi lại càng thêm lo. Anh chị và mấy cháu vẫn khỏe chứ? Thỉnh thoảng lại lấy ảnh hôm chụp chung ra nhìn một tí để nhớ Hà Nội. À, Loan vẫn công tác tốt chứ anh? Không biết nó có nhận gì thêm tin tức thư từ của Bùi Đức Ái không? Anh cố gắng giúp đỡ nó anh Giang nhé. Tội nghiệp cho con nhỏ. Loại công tác như nó hiện nay miền Nam cần lắm đấy. Kèm đây có cái thư viết cho nó nhờ anh đưa hộ. Khi nào có ai vào anh gửi cho tôi xin một số sách lý luận Văn nghệ anh Giang nhé. Cần lắm lắm đấy. À, nhờ anh cái này nữa. Anh gặp anh Tố Hữu anh xin cho tôi một cái transistor để theo dõi nghe nhạc, loại nhỏ cũng được. Ở đây tôi không có khả năng mua (đến 4.500 đồng tiền miền Nam) nên rất hạn chế trong công tác theo dõi nhạc. Ở đây chỉ cần nghe để biết chứ không phải để thưởng thức trầm bổng nên không cần thiết loại lớn, chỉ loại nhỏ để dễ mang đi. Cái thứ hai là anh nói Hội nhạc cho tôi một máy ghi âm chạy pin để đi sưu tầm dân ca. Xong có ai vào anh nhờ mang hộ. Anh nhớ xin cho được hai cái trên. Cần thứ nhất là cái transistor. Anh cố gắng giúp cho nhé. Cuối cùng là anh nhớ cho người vào thêm, nhất là loại biểu diễn như Bích Hường, Đức Trinh…Nếu mai về thành phố thì không lẽ bắt thằng đực rựa này lên gây cảm tình sao anh? Cần lắm anh Giang ạ. Tiếng kèn thúc quân đã nổi lên từ ngày 22-3-65 rồi, anh cho anh chị em diễn viên vào miền Nam lên lưng ngựa giựt dây cương đi thôi chứ. Mời anh đến thăm và tin cho nhà tôi biết tin tức về tôi anh Gianh nhé. Để mấy mẹ con nó ở nhà yên tâm thêm. Có tin tức gì anh nhớ viết thư cho tôi với. Cuối cùng chúc anh chị và các cháu mạnh khỏe. Hôn anh P.H.Đ TB: Có bản nhạc đi chiến đấu tôi viết trong dịp đi dự Hội nghị thanh niên nhờ anh đưa cho Quốc H
