Sừng sững chòi cao trên hòn đảo nhỏ Như ngọn hải đăng bốn mùa sóng gió Cồn Cỏ cũng được ví như đôi mắt của đất liền. Trong chiến tranh, đảo có anh hùng Thái Văn A, mặc dù bom rơi đạn nổ quanh mình, chòi quan sát bị bom xô nghiêng, bản thân bị thương, vẫn kiên cường bám trụ vị trí được giao, kịp thời phát hiện mục tiêu và âm mưu của địch để báo cho đảo, cho đất liền xử lý. Hôm nay, tinh thần của “quan trắc Thái Văn A” vẫn sừng sững trên đảo với những “mắt thần” ở Trạm ra-đa 540... Thái Văn A quê ở xã Trung Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình. Anh nhập ngũ năm 1962, ra Cồn Cỏ năm 1963 làm chiến sĩ quan trắc. Trong ba năm làm nhiệm vụ trên đảo, Thái Văn A đã góp phần cùng đơn vị bắn rơi 20 máy bay Mỹ và xác định các vị trí có bom để công binh xử lý. Dẫn chúng tôi lên cao điểm 63,4m, Thượng úy Trần Thọ Tân, Chính trị viên Trạm ra-đa 540 giới thiệu: “Nơi đây ngày trước là chòi quan sát của anh hùng Thái Văn A” . Dấu tích chiếc chòi trên cây của người anh hùng nay không còn nữa. Những nhà ở, những doanh trại kiên cố thấp thoáng bên những vệt cây xanh mướt. Đại tá Trần Văn Thà nhớ lại: - Từ chiếc chòi trên cây, bằng mắt thường và ống nhòm, tổ trinh sát của Thái Văn A làm nhiệm vụ cảnh giới, quan sát địch, đồng thời theo dõi xác định vị trí mục tiêu cho đơn vị bắn. Chòi quan sát là một trong những nơi bị bom đạn địch bắn phá ác liệt nhất. Nhiều lần, Thái Văn A được lệnh rời chòi để xuống nơi trú ẩn, bảo đảm an toàn nhưng anh vẫn dũng cảm không rời vị trí, báo chính xác từng chiếc máy bay bay vào trận địa để đồng đội nổ súng tiêu diệt. Hành động của Thái Văn A đã khích lệ anh em giữ vững quyết tâm chiến đấu, bảo vệ đảo. Cùng đội ngũ hiên ngang giữ đảo thép Cồn Cỏ vẫn vững vàng một niềm tin Thái Văn A chiến đấu kiên cường Đảng ở bên anh người chiến sĩ anh hùng. Chiến công đầu tiên của Thái Văn A là vào một đêm tháng 8-1963. Hôm ấy anh trực trên chòi quan sát. Đêm có trăng nhưng nhiều mây nên mặt biển vẫn thấp thoáng, tỏ mờ. Anh căng mắt quan sát. Đêm về khuya, bỗng anh phát hiện từ xa có một chấm đen đang tiến dần về đảo. Thì ra, tàu biệt kích địch lợi dụng ánh trăng lẫn dưới bóng mây đã tắt đèn, hãm máy hòng lẻn xâm nhập vào đảo. Thái Văn A lập tức báo cáo ban chỉ huy đảo. Đảo trưởng báo động, các phân đội lao ra vị trí chiến đấu. Tàu địch biết bị lộ vội vã nổ máy chuồn thẳng. Một lần khác, vào ngày 11-3-1965, tàu khu trục của địch ngoài khơi tiến vào đảo. Cùng lúc nhiều đợt máy bay Mỹ vòng lượn ở phía Nam hòng đánh lạc hướng và làm rối loạn mục tiêu theo dõi của ta. Bất ngờ bốn phản lực lợi dụng ánh nắng mặt trời từ hướng Đông lao vào. Các trận địa đồng loạt nổ súng. Chiếc đi đầu trúng đạn. Những chiếc khác hốt hoảng xé đội hình tháo chạy. Bị đánh phủ đầu, địch điên cuồng cho 32 máy bay AD6 từ các hướng đánh vào đảo, vào chòi quan sát của Thái Văn A. Nhận được lệnh cho phép xuống đài tránh nguy hiểm, song anh xin được ở lại nguyên vị trí cũ. Chòi quan sát bị bom xô nghiêng, bản thân bị thương nhưng anh vẫn tiếp tục làm nhiệm vụ cho đến khi trận đánh kết thúc, góp phần cùng đơn vị bắn rơi hai máy bay Mỹ và bắn bị thương một số chiếc khác. Yêu đảo như quê giây phút chẳng rời Mắt rõi tầm xa canh giữ biển trời Đứng nơi đây thức canh cho đất nước Nhìn khói lửa đang ngun ngút bờ Nam Thái Văn A được kết nạp Đảng tại trận địa. Ở nhiều trận chiến đấu khác, anh tiếp tục nêu gương sáng, dũng cảm mưu trí, lập công xuất sắc. Tháng 1-1967, anh được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Tên tuổi Thái Văn A gắn liền với đảo Cồn Cỏ anh hùng, đã đi vào thơ, văn, nhạc. Nhạc sĩ Văn An trong bài hát “Thái Văn A đứng đó” đã có những câu hào sảng, xúc động: “Sừng sững chòi cao trên hòn đảo nhỏ Như ngọn hải đăng bốn mùa sóng gió Thái Văn A, Thái Văn A đứng đó Yêu đảo như quê giây phút chẳng rời Mắt rõi tầm xa canh giữ biển trời Đứng nơi đây thức canh cho đất nước Hoàng Tiến Quang Thái
