PHAN ĐÔNG VIÊN Chúng ta đã từng đọc nhiều bài viết về tiểu sử và sự nghiệp của Văn Cao - vị Nhạc sĩ tiền bối - xuất hiện nổi danh từ thời kỳ đầu tân nhạc và tiếp theo là thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Tuy nhiên trong khuôn khổ của những bài viết đó, chỉ những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông được nhắc đến. Quê gốc Nhạc sĩ Văn Cao ở thôn An Lễ, xã Liên Minh, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định. Do gia đình chuyển cư ra Hải Phòng lập nghiệp nên Văn Cao được sinh ra tại Hải Phòng ngày 15/11/1923 và lớn lên tại thành phố này. Thời niên thiếu, Văn Cao được học trường tiểu học Bonnal (1) là trường danh tiếng nhất Hải Phòng thời bấy giờ, sau đó Văn Cao được vào học 2 năm trung học (1939 - 1940) tại trường Thày dòng Saint Joseph (bên Công giáo dịch là: Thánh Giuse), tại đây Văn Cao đã được hưởng chương trình giáo dục âm nhạc của Pháp và Nhà thờ Công giáo với kiến thức chắc chắn đầu tiên về ký âm,để từ cơ sở đó cùng với năng khiếu nhạc, họa, thơ bẩm sinh và những rung cảm nhậy bén tinh tế , ca khúc đầu tay BUỒN TÀN THU đã ra đời ngay trong lúc Văn Cao còn ngồi trên ghế nhà trường trung học. Năm 1941 do Cha mất, Văn Cao phải bỏ học để lao động kiếm sống phụ giúp gia đình. Cũng từ sự xuất hiện ca khúc BUỒN TÀN THU nổi tiếng, Văn Cao được tham gia nhóm Đồng Vọng - một nhóm nhạc tập hợp hầu hết các Hướng đạo sinh biết âm nhạc như Hoàng Quý, Canh Thân, Phạm Ngữ, Đỗ Nhuận, Hoàng Phú... do Hoàng Quý phụ trách. Từ đây, các ca khúc lãng mạn cùng những bản hùng ca của Văn Cao đã lần lượt ra đời. Khi ngọn lửa cách mạng chống thực dân cứu nước bùng lên dữ dội, cùng với phong trào xếp bút nghiên lên đường tranh đấu của hầu hết thanh niên học sinh, sinh viên thời bấy giờ, các nhạc sĩ cũng lần lượt lên đường, năm 1944 Văn Cao đã dấn bước đầu tiên tham gia Cách mạng bằng ca khúc TIẾN QUÂN CA hùng tráng và thôi thúc. Có lẽ đó là 2 dấu mốc khởi đầu quan trọng trong sự nghiệp âm nhạc của Văn Cao mà tên tuổi của ông đã trở thành biểu tượng sáng chói trong nền âm nhạc Việt Nam, xứng đáng với lòng ngưỡng mộ của nhân dân suốt 80 năm. Để những người yêu âm nhạc, yêu nhạc Văn Cao và nhất là các nhà lý luận âm nhạc chuyên nghiệp, các nhà báo có tầm nhìn toàn cảnh về sự nghiệp sáng tác của Văn Cao, chúng tôi xin cung cấp bản danh mục tương đối đầy đủ các tác phẩm của Nhạc sĩ Văn Cao gồm ca khúc, khí nhạc, nhạc cho điện ảnh và sân khấu , ca khúc của Văn Cao được các nhạc sĩ khác chuyển soạn , một số bài thơ của Văn Cao được các nhạc sĩ khác phổ nhạc, và một phần phụ đó là một số ca khúc tưởng nhớ Nhạc sĩ Văn Cao . Phần tác phẩm riêng của Nhạc sĩ Văn Cao chỉ dám nói là tương đối đầy đủ, bởi qua mấy cuộc chiến tranh rất có thể có tác phẩm của ông bị thất lạc, hoặc tác phẩm mà tác giả chỉ viết tặng cho một người, hoặc còn nằm trong di cảo tại gia đình (tác phẩm di cảo là tác phẩm đã hoàn chỉnh, nhưng vì những lý do riêng tư, khi còn sống tác giả chưa bao giờ công bố) và cuối cùng có thể có những tác phẩm mà người viết bài này không biết. CHÚ THÍCH (1): Jean Thomas Raoul Bonnal sinh năm 1847 người Pháp là Thống sứ Bắc Kỳ 2 lần (1886 và 1890) thời Pháp thuộc, đã cho xây dựng tại Hải Phòng nhiều công trình hạ tầng như bến cảng, nhà máy kênh đào, trường học v.v... ở Hải Phòng trước giải phóng có 2 công trình được đặt tên Bonnal đó là Trường Bonnal và kênh Bonnal (kênh đào nối từ sông Tam Bạc ra sông Cấm). TÁC PHẨM CỦA NHẠC SĨ VĂN CAO TT TÊN BÀI NĂM ST GHI CHÚ CA KHÚC 1 Buồn tàn thu 1940 2 Cung đàn xưa 1943 3 Đàn chim Việt (Bến xuân) 1943 ÷1945 4 Gò Đống Đa 1942 5 Hò kéo gỗ Bạch Đằng giang 1941 6 Suối mơ 1942 7 Thăng Long hành khúc 1943 8 Thiên thai 1941 Lời: Văn Cao+Hoàng Thoại 9 Thu cô liêu 1942 10 Trương Chi 1942 11 Tiến quân ca 1944 12 Bài ca chiến sĩ hải quân 1945 13 Bắc Sơn 1945 14 Ca ngợi Hồ Chủ tịch 1949 15 Chiến sĩ Việt Nam 1945 16 Công nhân Việt Nam 1945 17 Dưới ngọn cờ giải phóng 1962 18 Đường dây qua bản Mèo 1968 19 Đường về Mạo Khê 20 Gấu và ong 1960 CK thiếu nhi 21 Gió trên biển về 1948 22 Gửi má thân yêu 1967 23 Hải phòng mở ra biển lớn 1972 24 Hành khúc công nhân toa xe 25 Không quân Việt Nam 1945 26 Lá cờ của Đảng 1955 27 Làng tôi 1947 28 Làng miền bể 1948 Hợp xướng 29 Mùa xuân đầu tiên 1975 30 Ngày mai sáng hồng 31 Ngày mùa 1948 32 Người công an thân yêu 33 Sân gà vịt 1946 CK thiếu nhi 34 Sông Lô 1947 35 Ta đi làm con suối 36 Thanh niên toàn quốc 37 Tiến về Hà Nội 1949 38 Tiếng rừng 39 Tiểu đoàn Lũng Vài 40 Tình ca trung du 41 Toàn quốc thi đua 1948 42 Tổ quốc tôi 1973 KHÍ NHẠC VÀ CÁC THỂ LOẠI KHÁC 1 Biển đêm Piano 2 Hàng dừa xa " 3 Sông tuyến " 4 Đường về Tổ khúc 5 Anh bộ đội Cụ Hồ Thơ giao hưởng 6 Chị Dậu Nhạc phim 7 Chiến sĩ thi đua " 8 Đi bước nữa " 9 Lửa rừng " 10 Đồng mía Nhạc cho kịch 11 Hà Nội đầu năm 46 " 12 Thanh niên thế kỷ 21 " 13 Từ Trường Sơn " CA KHÚC VĂN CAO ĐƯỢC CHUYỂN SOẠN NHẠC SĨ 1 Ngày mùa Tạ Tấn Độc tấu Guitar 2 Sông Lô Văn Vượng " 3 Sông Lô Nguyễn Hữu Tuấn Độc tấu Piano 4 Quốc ca Việt Nam Đoàn Quân nhạc Việt Nam Hòa tấu kèn 5 Quốc thiều Việt Nam Đoàn Quân nhạc Việt Nam Đại hòa tấu kèn 6 Quốc thiều Việt Nam Đoàn Quân nhạc Liên Xô " THƠ VĂN CAO ĐƯỢC PHỔ NHẠC NHẠC SĨ 1 Hải Phòng thuở ấy Nguyễn Thụy Kha 2 Huế xưa Nguyễn Thành 3 Huế xưa Tôn Thất Lan 4 Không có hai mùa xuân Lê Yên 5 Không có hai mùa Nguyễn Xuân Đào 6 Khuôn mặt em Hữu Xuân 7 Một đêm đàn lạnh trên sông Huế An Thuyên 8 Mùa thu Huy Sô 9 Quy Nhơn Trần Chung 10 Thời gian Đoàn Bổng 11 Thời gian Nguyễn Xuân Đào 12 Thời gian Nguyễn Thụy Kha TƯỞNG NHỚ VĂN CAO TÁC GIẢ 1 Con phố mang tên ông Nhạc: Đoàn Bổng Lời : Vũ Quang Côn 2 Đêm qua đò nhớ Trương Chi Hình Phước Liên 3 Hà Nội - Văn Cao Từ Huy 4 Văn Cao Nhạc: Quang Hiển Thơ : Đoàn Bổng CHÚ THÍCH (2) : Quốc ca: hát + nhạc, nên dàn nhạc vừa đủ cân đối để không át lời ca Quốc thiều: chỉ có nhạc, nên thành phần dàn nhạc lớn, dầy, quy mô đại hòa tấu hoặc có thể là giao hưởng. Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc ./.
