Sóng Cửa Tùng Khi hát Em bé Mường La của Trần Ngọc Xương trong chiến dịch Điện Biên Phủ, người nữ nghệ sĩ này mới đương độ thanh xuân. Vậy mà ngày 5/11/2009 này, bà đã tròn tuổi bát tuần. Bà là nghệ sĩ, nhà giáo thanh nhạc Hồ Mộ La. Hồ Mộ La tuy quê ở Quỳnh Đôi, Quỳnh Lưu, Nghệ An nhưng sinh ra ở Nam Kinh (Trung Quốc). Người cha thân yêu của bà - chí sĩ Hồ Học Lãm- một người Việt là sĩ quan cao cấp trong quân đội Quốc Dân Đảng từ thời Tôn Trung Sơn. Cụ Lãm vừa hoạt động tình báo cho Đảng Cộng sản Trung Quốc trong màu áo Quốc dân Đảng, vừa là người hết lòng ủng hộ cách mạng Việt Nam từ những ngày còn trứng nước. Cụ đã từng gặp Bác Hồ (khi ấy là Nguyễn Ái Quốc) nhiều lần để bàn bạc công việc cách mạng cứu nước. Hồ Mộ La là con gái út của Hồ Học Lãm. Bởi vậy, khi về nước, bà tham gia quân đội sau khi làm giáo viên dạy tiếng Trung ở Đoàn văn công Tổng Cục Chính trị. Bà vừa là nghệ sĩ đơn ca nổi tiếng bởi bài hát Em bé Mường La, vừa là phiên dịch cho chuyên gia ở lớp thanh nhạc đầu tiên tại Đoàn Văn công Tổng cục Chính trị sau hiệp định Geneve lập lại hòa bình ở miền Bắc. Bà cũng là nữ nghệ sĩ hiếm hoi thời ấy sang du học âm nhạc tại Liên Xô (cũ) từ tháng 8/1959. Bà vào học khoa Thanh nhạc của Nhạc viện Tchaikovsky ở Moscow. Tốt nghiệp về nước năm 1966, bà làm công tác tập huấn cho các Đoàn Văn công Quân đội, rồi làm chủ nhiệm Khoa thanh nhạc Trường Nghệ thuật Quân Đội (Nay là Trường Đại học Văn hóa- Nghệ thuật Quân Đội) từ 1967. (Mừng thọ Nghệ sĩ Nhà giáo Hồ Mộ La 80 tuổi) Có lẽ nhận thức được tầm quan trọng của việc giảng dạy thanh nhạc chính quy cho ca sĩ, Hồ Mộ La đã không tham gia biểu diễn từ lâu, mà chuyên tâm cho việc giảng dạy, truyền bá kiến thức thanh nhạc. Học sinh của bà đã trở thành những ca sĩ nổi tiếng như Rơ Chăm Pheng, Hoàng Hoa, Xuân Thanh, Hà Thủy, Thu Lan, Tố Uyên… và đặc biệt là Anh Thơ, một giọng hát đang chinh phục khán giả đương thời. Các cuốn sách dịch của bà với bút danh Hồng Lam như Xêbastian Băc (NXB Văn Hóa - 1981) cùng các cuốn sách viết, biên soạn như Lịch sử nghệ thuật thanh nhạc phương Tây , Phương pháp thanh nhạc Hồ Mộ La thực sự là những cuốn sách quý cho các ca sĩ. Nhờ được bà thụ giáo kỹ càng, nghệ sĩ ưu tú Hà Thủy đã mạnh dạn mang phương pháp thanh nhạc thính phòng áp dụng cho hát nhạc nhẹ trong giảng dạy. Kết quả là đã đào tạo ra những ca sĩ nhạc nhẹ như Hồ Quỳnh Hương, Phương Anh, Ngọc Anh, Mai Trang… và đoạt giải trong cuộc thi Sao Mai 2009 khu vực phía Bắc như Nguyễn Minh Chuyên, Hoàng Lệ Quyên. Cửa Tùng -Vĩnh Linh Trong cuộc vui mừng thọ tuổi 80 nghệ sĩ Hồ Mộ La, các bạn bè và các ca sĩ học trò của bà đã tâm sự nhiều kỷ niệm trong những năm tháng đã qua. NSƯT Bùi Gia Tường kể lại những ngày cùng học nhạc viện Tchaikovsky với bà, cả chuyện các “chàng Ivan” mê mải săn đón “người đẹp Việt Nam” trong trường nhạc. Nhạc sĩ – Tiến sĩ âm nhạc Doãn Nho thì kể về việc bà đã hướng dẫn người vợ thân yêu của mình trở thành cây đơn ca đủ sức vào phục vụ bộ đội Tây Nguyên những năm chống Mỹ. Cảm động nhất là kỷ niệm của NSƯT Rơ Chăm Pheng, người dân tộc Gia Rai thường được bà đèo xe đạp đi học, cũng như đi biểu diễn ở Hà Nội ngày cô mới ra học thanh nhạc. Con gái người giao liên Tây Nguyên dẫn đường bộ đội vào chiến trường đã được cô giáo Hồ Mộ La dẫn tới chân trời âm nhạc đầy sáng lạn với nhiều giải thưởng cao quý. Nguyễn Thụy Kha
