Qua miền Tây Bắc - Nguyễn Thành

Qua Miền Tây Bắc núi vút ngàn trùng xa,

Khi viết "Qua miền Tây Bắc", nhạc sĩ Nguyễn Thành - sinh năm Canh Ngọ (1931) tại Hà Nội - cũng giống như những nhạc sĩ ở thế hệ mình, chỉ có một chút năng khiếu âm nhạc, cộng với vốn liếng âm nhạc tự học (chứ không được đào tạo qua trường lớp) và cộng thêm vào đó là khí thế sôi sục của toàn dân mà sáng tác.

Đó là vào một đêm mưa năm 1952, trên đường hành quân trong chiến dịch Tây Bắc. Mưa mỗi lúc một to, đoàn quân phải căng lán tạm trú trên đỉnh đèo Khâu Vạc cao hơn 2000 mét, khi đã vượt qua bến Ô Lâu để tiến vào Tây Bắc.

Nhạc sĩ  Nguyễn Thành khi ấy là một chiến sĩ trẻ, mới 21 tuổi, thuộc đoàn văn công 308. Đêm ấy quả là một đêm lạnh, Nguyễn Thành không sao chợp mắt được. Anh thanh niên Hà Nội chui ra khỏi lán, nhóm lửa ngồi sưởi. Người anh ấm dần lên.

Nhìn những ánh lửa bập bùng, ngọn sáng ngọn tắt nhưng vẫn cố gắng duy trì đốm sáng, một niềm xúc cảm dâng chiếm tâm hồn, lâng lâng trong người chiến sĩ trẻ ý nhạc đầu tiên. Thoáng hình ảnh đoàn binh Tây Tiến trong câu thơ Quang Dũng "Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc… Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm", nhạc sĩ đã viết:

Qua miền Tây Bắc - (Nguyễn Thành) - Hợp xướng Đài TNVN

          

Qua Miền Tây Bắc núi vút ngàn trùng xa,
Suối sâu đèo cao bao khó khăn vượt qua.
Bộ đội ta vâng lệnh Cha già về đây giải phóng quê nhà…
Đất nước miền Tây Bắc đau thương từ bao lâu dưới ách loài giặc tàn ác.
Quân với dân một lòng không phân biệt ngược xuôi.
Cùng đồng tâm tiêu diệt hết quân thù.

Có một chi tiết rất đáng nhớ là sau khi hoàn thành bài hát "Qua miền Tây Bắc", Nguyễn Thành bỗng cảm thấy không thực sự thỏa mãn, chưa chuyển tải hết ý nghĩa cuộc chiến. Anh vò vỏ bao thuốc lá, trên đó ghi lời nhạc và lời của bài hát rồi quẳng vào đống lửa và quay vào lán cố gắng chợp mắt vài phút.

Nhưng lửa đã không đủ sức thiêu cháy bài hát đầy dũng khí, viên giấy đã không lăn tới được đống lửa đang cháy. Tình cờ có một chiến sĩ trẻ trên đường hành quân đã nhặt vỏ bao thuốc lá đó lên và lẩm bẩm lời bài hát. Đến nay nhạc sĩ cũng không biết người chiến sĩ đó là ai. Một người hát thấy hay, rồi hai người, ba người... cứ thế mà bài hát theo vào chiến dịch:

Đất nước miền Tây Bắc đau thương
Từ bao lâu dưới ách loài giặc tàn ác.
Quân với dân một lòng không phân biệt ngược xuôi.
Cùng đồng tâm tiêu diệt hết quân thù.

Khi đó, giặc Pháp cố giành ưu thế trên mặt trận Điện Biên Phủ nhưng vũ khí tối tân của chúng không thể đánh gục được ý chí quật cường của người Việt Nam ta. Cùng nhịp hát kéo pháo "dô ta", cùng tiếng gọi hành quân lên đường, thì tinh thần của "Qua miền Tây Bắc" có sức động viên thôi thúc rất lớn.

Họ tự hát cho mình, đồng đội cùng nhau hát, các đoàn văn công biểu diễn phục vụ. Ở bất cứ nơi nào, tiếng hát cũng "vút ngàn trùng xa" nuôi bước chân anh chiến sĩ giải phóng quân. Bài hát đã thực sự trở thành một phần không thể thiếu được trong cuộc chiến, góp phần làm nên thắng lợi to lớn của quân dân ta ở Điện Biên Phủ sau này.

Trong giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc-kháng chiến chống Pháp-ông đã sáng tác bài hát "Qua miền Tây Bắc" khắc họa nét đẹp tâm hồn trong sáng, cao cả của anh Bộ đội Cụ Hồ. Đó là một hành khúc ngắn gọn, hàm súc. Tên bài hát là do anh em chiến sĩ đặt. Tức là họ đã lấy ngay lời đầu tiên của bài hát là: "Qua miền Tây Bắc…" để đặt tên bài. Nghe tên bài hát như thế, ông cảm thấy hay hơn hẳn cái tên mà ông đặt ban đầu là "Vào Tây Bắc".

. Đã từ lâu, ông nảy ý định muốn ghi lại những cảm xúc, những tình cảm thương mến dạt dào của người lính vệ quốc quân trên những nẻo đường miền Tây Bắc xa xôi của Tổ quốc trong khói lửa của cuộc kháng chiến.trong một chuyến đi công tác ở Tây Bắc, ông đã hoàn chỉnh bài hát. Dạo đó, ông và các anh em làm công tác tuyên truyền, văn nghệ luôn luôn theo sát bước chân bộ đội để phục vụ.

Hôm ấy, trên đường hành quân, tới một trạm nghỉ trên lưng đèo Khau Vát, ông vừa cầm đàn vừa hát "Qua miền Tây Bắc", được anh em ở hai đại đội chuẩn bị xuất kích vào trận đánh Nghĩa Lộ vỗ tay tán thưởng nồng nhiệt. Sau giải phóng Nghĩa Lộ, khi hành quân qua một số nơi, anh em đã hát vang bài hát "Qua miền Tây Bắc". Bài hát "Qua miền Tây Bắc" của ông được ra đời và phổ biến sâu rộng từ đó.

Chủ tịch Hồ Chí Minh và đại tướng Võ Nguyên Giáp bàn kế hoạch tác chiến chiến dịch Điện Biên Phủ (1954). Trước khi đại tướng lên đường, Chủ tịch  hỏi:

Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Sau chiến dịch Điện Biên Phủ, ông Nguyễn Thành cùng đội văn công được vào Mường Phăng biểu diễn trực tiếp cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp và các tướng lĩnh quân đội xem. Trong hai bài mà ông Nguyễn Thành và bà Song Ninh biểu diễn trước Bộ Tư lệnh tiền phương, có "Qua miền Tây Bắc".

Sau khi nghe, Đại tướng Võ Nguyên Giáp hỏi ông Lương Ngọc Trác - Đoàn trưởng Đoàn Văn công "Cậu nào sáng tác "Qua miền Tây Bắc"? Biết Nguyễn Thành là tác giả, Đại tướng quay sang nói với ông Xuân Tùy, Trưởng ban Tuyên huấn Mặt trận Điện Biên Phủ: "Riêng bài hát này phải được giải thưởng". Và sau đó một thời gian, ông Nguyễn Thành đã được nhận Huân chương Chiến công hạng Ba. Đó là một kỷ niệm sâu sắc đối với ca khúc "Qua miền Tây Bắc".

Khả Xuân

Bình luận (0)