Khi còn nhỏ, sống ở làng, tôi thường nghe âm nhạc trên làn sóng Đài Tiếng nói Việt Nam. Trong rất nhiều ca khúc tôi thuộc nằm lòng, có “Đất nước tình yêu” và “Ước mơ xanh” . Vào những dịp khai giảng hay ngày lễ hiến chương các nhà giáo, tôi luôn nhớ hình ảnh các cô giáo mặc áo dài xanh, đứng hát trên sân khấu giữa sân trường lộng gió, những lời như từ trái tim phơi phới của người đi gieo mầm hy vọng: “Ước muốn ngày nào ôm ấp trong tim mai đây là cô giáo”. Còn “Đất nước tình yêu” thì vào ngày lễ đặc biệt của đất nước tôi đều lắng nghe từ chiếc radio bé xíu của cha tôi: “Và khi chúng ta yêu nhau, chẳng kẻ thù nào làm con tim ta yếu mềm”. Giống như hàng vạn khán giả nghe đài, tôi thuộc ca từ của những bài hát mà phần lớn không nhớ tên người sáng tác ra nó. Mãi sau này tôi mới biết cả 2 ca khúc tôi thuộc lòng ngày ấy là của nhạc sĩ Trần Lệ Giang. Mạng Internet ra đời, có công cụ tìm kiếm, nhưng tôi cũng không tìm thấy nhiều thông tin về nữ nhạc sĩ. Chỉ nghe nói, chị viết vài ba ca khúc rồi thôi, và hiện đã định cư ở nước ngoài. Nhưng đầu năm nay tôi tình cờ nghe ca khúc “Cội nguồn” của Trần Lệ Giang do NSND Thái Bảo trình bày qua làn sóng Đài Tiếng nói Việt Nam. Nhạc sĩ Trần Lệ Giang thời trẻ. Ca từ mượt mà, giàu cảm xúc, thấm đẫm chất thơ, “Cội nguồn” là tâm trạng của một người con sống xa quê hương rất chân thực và xúc động. Tìm hiểu mới hay, nữ nhạc sĩ đang sống ở Scotland và ca khúc “Cội nguồn” chị gửi về tham gia cuộc thi “Hát lên Việt Nam – Letsing Việt Nam” do Đài Tiếng nói Việt Nam tổ chức. Nhờ mạng xã hội, tôi kết nối được với tác giả “Đất nước tình yêu” mà tôi yêu mến từ những ngày còn thơ ấu. Dù nhiều năm đi làm báo, lại chuyên viết về văn hóa văn nghệ, gặp nhiều nghệ sĩ, nghe nhiều ca khúc hay về chủ đề quê hương đất nước, tôi vẫn cho rằng, “Đất nước tình yêu” là một trong những ca khúc nổi bật, hay nhất về chủ đề này. Bởi ngôn từ giản dị dễ đi vào lòng người, giàu chất thơ và mạch cảm xúc tuôn trào từ một tâm hồn thiết tha với Tổ Quốc, thấm nỗi đau gian lao đất nước và cảm nhận sâu sắc những giá trị nhân văn Việt Nam. Phần âm nhạc thì quá đẹp, nó là sáng tạo của một người được đào tạo bài bản về âm nhạc, tôi nghĩ vậy. Nhưng hóa ra trong những lần trò chuyện với nhạc sĩ Trần Lệ Giang, qua chia sẻ của chị tôi mới biết thời điểm viết ca khúc “Đất nước tình yêu” chị mới chỉ đang theo học khoa sáng tác của Nhạc viện Hà Nội. Khi đó chị mới 23 tuổi. Bài hát được viết vào dịp Quốc khánh 2-9 năm 1980. Thật khó hình dung một người còn rất trẻ về tuổi đời lại có thể sáng tác ca khúc có chiều sâu đến vậy. “Đất nước tình yêu” ngay lập tức được phát sóng trên Đài tiếng nói Việt Nam và nhanh chóng xác định được chỗ đứng vững chắc của nó trong lòng khán giả. Cho đến tận hôm nay, đây vẫn là ca khúc hiếm khi vắng mặt trong các cuộc thi tìm kiếm tài năng âm nhạc chuyên nghiệp. Riêng ca khúc “Ước mơ xanh” , trong ngành giáo dục, có lẽ không ai không từng nghe ca khúc này. Nó là tiếng lòng buổi ban mai tinh khiết của những thầy cô giáo trẻ khi bước chân vào sự nghiệp trồng người. Hồi tưởng lại những năm tháng trong trẻo ấy, nhạc sĩ Trần Lệ Giang vẫn còn nguyên cảm xúc bồi hồi. “Ước mơ xanh” là ca khúc đầu tiên của Trần Lệ Giang, trước cả “Đất nước tình yêu” . Trần Lệ Giang kể, khi viết “Ước mơ xanh” chị mới chỉ biết chút ít về nhạc lý vì có theo học lớp sáng tác ở Hàng Buồm dưới sự dìu dắt của thầy Hồng Đăng (nhạc sĩ Hồng Đăng). Như vậy, cả hai ca khúc đều đã được viết từ những tháng năm tuổi hai mươi của Trần Lệ Giang, và cả hai đều có một đời sống rực rỡ trong lòng khán giả. Trong nghệ thuật, chuyện một người nghệ sĩ chỉ sáng tác một vài tác phẩm nhưng để lại dấu ấn đậm sâu trong trong đời sống như nhạc sĩ Trần Lệ Giang không nhiều, nhưng cũng không phải là hiếm. Đem chút băn khoăn hỏi chị, vì sao sau khi tên tuổi đã nổi tiếng với những ca khúc đầu tiên, tức là có một nền tảng cực kỳ thuận lợi cho sự nghiệp sáng tác, chị lại “im hơi bặt tiếng” lâu như vậy, Trần Lệ Giang có chút trầm tư. Chị chia sẻ, suốt những năm tháng đã qua, chưa khi nào lòng chị vơi bớt tình yêu dành cho âm nhạc. Nhưng cuộc đời có quá nhiều chuyện không thể ngờ xô đến, cuốn chị đi theo những lối rẽ không định trước. Đàn bà vừa yếu mềm lại vừa cá tính như chị, không dễ để đoán định những sóng gió phải đối mặt. Âm nhạc như ngọn lửa đâu đó vẫn lẩn khuất trong tâm hồn nhạy cảm của chị, đợi một ngày bình yên để lại được bắt đầu. Âm nhạc như giấc mơ mà đời thực thì khốc liệt, để rồi chị phải mất nhiều năm tháng để có thể lại ngồi vào bàn viết: “Mình không phải kiểu người “viết xoành xoạch” được. Mình ngẫm nghĩ cái gì cũng rất lâu. Mình cũng chỉ viết được trong những thời điểm tâm hồn bình thản không vướng bận. Và việc viết thì chẳng ai có thể đặt hàng ngoài chính mình, chính những ân tình của đời sống thôi thúc”. Với nhạc sĩ Trần Lệ Giang, âm nhạc là cuộc dạo chơi thiêng liêng, nó như một chốn riêng của chị, không liên quan đến đời sống, nơi mà chị phải trải qua nhiều đoạn trường khốn khó, làm nhiều công việc khác nhau để sống và nuôi con. Giờ đây, khi tìm thấy sự bình yên viên mãn bên người đàn ông hiểu mình, chị mới thực sự “dành” chính mình cho âm nhạc, không chỉ thời gian mà cả trái tim. Và khán giả bất ngờ khi Trần Lệ Giang của năm 2021 “tái xuất” bằng một loạt ca khúc. Trong tinh thần của chị, mạch nguồn nhớ thương tiếp tục tuôn chảy, như là cách “trả nợ” cho những nghĩa tình sâu nặng bao năm chị vẫn gói ghém trong lòng. Cảm xúc dâng trào đến mức, nữ nhạc sĩ “đầu tư” hẳn một cây đàn piano mới thay cây đàn cũ để sáng tác. Những nỗi niềm dồn nén suốt một chặng đường đời đã hóa thành giai điệu trong những ca khúc mới. Đầu tiên là “Cội nguồn” đã được phát trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam qua giọng hát của NSND Thái Bảo và sau đó là tiếng hát của nghệ sĩ trẻ Đào Mác. “Nắng gió quê nhà” của chị gây thương nhớ qua giọng hát tình cảm, ấm áp của ca sĩ Lương Huy và sắp tới đây là bản thu của NSND Tạ Minh Tâm. Rồi “Ngân khúc tơ vàng” - ca khúc viết cho người em, người nghệ sĩ mà chị Trần Lệ Giang rất thương quý là NSND Thái Bảo, được ví
