"Tôi rong chơi quần quật suốt ngày và lúc nào cũng bận. Nghề nghiệp nó thế. Rảnh rỗi là khoảng trống cần thiết như im lặng trước giờ nổ súng. Đối với người nghệ sĩ thì rất cần những khoảng trống ấy đấy", nhạc sĩ Nguyễn Cường tâm sự. Khác với ba ông bạn vàng, Dương Thụ chỉn chu, mực thước, hài hòa, Trần Tiến có phần dân dã, trông giống dân du mục lang thang và Phó Đức Phương quyết liệt, gai góc đến tận cùng. Còn ông, tôi tò mò mãi, ở con người kia có chút gì của "Tây lai" không nhỉ? Nom ông với dáng vẻ phớt đời "ngông nghênh" hệt như một cao bồi miền Tây nước Mỹ lạc giữa khu phố cổ Hà Nội. Ở con người thú vị này toát lên sự hoang dã của núi rừng, lại vừa kiêu hãnh tựa như một dòng thác dữ dội. Ẩn trong vẻ ngoài cuồng nhiệt là một tâm hồn tinh tế, giàu cảm xúc của người con sinh ra trong một gia đình nhiều đời ở đất kinh kỳ, trong ông lại có thêm sự mơ mộng của người nghệ sĩ sáng tác. Tất cả, những điều tưởng như đối nghịch đó - sự ngạo nghễ và chất thanh lịch đã làm nên một Nguyễn Cường riêng biệt, rất tài hoa mà vô cùng độc đáo. - Ông có thấy lạ không? Bây giờ nghệ sĩ sướng quá rồi nhé, ở biệt thự, đi xe hơi. Nhưng, với những người làm nghệ thuật sung túc, đủ đầy quá, thì tư duy sáng tạo nó cũng cùn mòn đi. Bằng chứng là nhiều tác giả sáng tác các tác phẩm nổi tiếng trên thế giới và Việt Nam khi sống khổ sở, thiếu thốn chật vật. Đói khổ người ta lại đâm ra mơ mộng, tưởng tượng thi vị. Chứ bây giờ đổi đời rồi, nhà thơ mà ngồi xe Mec hay nhà văn mà gõ gõ chát chát dùng công nghệ cao thì... Cái đó chả phải. Giàu nghèo chẳng quan trọng gì. Đói khổ cũng chả làm nghệ thuật được đâu, mà giàu có cũng không làm nghệ thuật được nốt, nếu không có khát khao nghệ thuật. Ai giàu có bằng ông Leptônxtôi, thế mà là nhà văn vĩ đại nhất của nền văn chương Nga, khiến cả thế giới ngả mũ kính chào. Cha đẻ của cả nền văn chương Nga chính là một ông bá tước, ai giàu bằng ông ấy. Chung quy lại, quan trọng nhất là người nghệ sĩ còn nỗi khát khao, còn mong muốn một cái gì không? Con người mà không có mong muốn nữa là chấm hết. - Thường cái tạng của người sáng tác là trầm buồn, nhưng mà trông ông lúc nào cũng sôi nổi, vui vẻ. - Có những người thích buồn, tôi lại thích vui. Buồn vui nó phía ngoài mình, nếu gặp chuyện buồn tôi phải đuổi nó ngay. Có những người khi buồn họ tràn trề cảm xúc nhưng với tôi thì khác. Phải vui tôi mới sáng tác được. Trong bài hát của tôi có câu: "Bài ca của anh không thích buồn. Bài ca của anh không biết buồn". Nhưng tất nhiên nỗi buồn của tôi là nỗi buồn khác, khát khao, mơ mộng... "Ơi! một cánh buồm, buồm chơi vơi" đấy, bạn xem, nó có một cái gì lắng lắng buồn nhưng nỗi buồn không phải là chủ đạo trong âm nhạc của tôi. Âm nhạc của tôi như trong bức tranh màu sáng là chủ yếu. Trông nhạc sĩ lúc nào cũng gấp gáp, rất là tất bật. Nhưng, chắc làm gì mà bận đến thế đâu, sáng tác là nghề rong chơi mà... - Tôi rong chơi quần quật suốt ngày và lúc nào cũng bận. Nghề nghiệp nó thế. Rảnh rỗi là khoảng trống cần thiết như im lặng trước giờ nổ súng. Đối với người nghệ sĩ thì rất cần những khoảng trống ấy đấy. - Cái gì kín quá thì người ta lại thường hay tò mò. Ví dụ chuyện thu nhập của người nhạc sĩ như ông chẳng hạn. - Thu nhập của ca sĩ thì mức độ rõ ràng, nhưng người nhạc sĩ thì lại không có một giới hạn nào cả. Như Mỹ Linh, hay Mỹ Tâm người ta biết là ca sĩ này hát là cỡ đấy rồi. Có mẫu sẵn. Như người thợ mộc làm cái bàn có mẫu rồi. Ai muốn mua thì đặt tiền mua hàng đi. Đúng không? Như Mỹ Linh hát bài "Tóc ngắn", ai cũng nghe rồi. Bây giờ cô ấy đến sân khấu khác hát, là cứ thế như cũ mà cátsê. Nhưng bây giờ bảo ông Dương Thụ viết bài "Tóc ngắn" hay như thế thì viết tiếp bài "Tóc dài" đi. Chắc ông Dương Thụ cũng chịu thua thôi. Hay ông Nguyễn Cường viết bài "Ơi! Mđrăk" hay thì viết bài "Ơi! Khánh Dương" đi, xem tôi có thể viết được như thế không? Người sáng tác không thể viết được. Thế nên cũng chả có ba-rem nào. Tiền trả do Nhà nước quy định. Nhưng mà cũng chả ai theo quy định đó cả. Cũng tùy tâm thôi. - Ông có thể sống no đủ bằng nghề sáng tác không? - (cười) Thế nào là no đủ. Tất nhiên, kể cả cô ca sĩ tưởng có thu nhập cao nhưng thực chất là rất nghèo. Phải tính thế này mới thấy tương quan, một ca sĩ nổi tiếng hát có thể là 35 triệu đồng tiền cátsê. Nghe thì có vẻ sao nhiều thế. Nhưng một năm có mấy lần diễn mà cátsê 35 triệu. Cứ cho một năm có 10 lần số tiền sẽ là 350 triệu. Một năm có 100 lần đi thì có 3 tỉ rưỡi. Muốn hay không muốn phải so sánh các ngành với nhau. Người đại diện cao nhất của ngành này so sánh với người đại diện cao nhất của ngành kia. Ca sĩ nổi tiếng là đại diện cho ngành âm nhạc. Người đại điện thu nhập cao nhất của ngành âm nhạc 3 tỉ rưỡi/một năm đáng gì so với một ông tổng giám đốc của các doanh nghiệp phát đạt. Thế thì ca sĩ là cái gì. - Một so sánh thú vị, chả trách có câu: "Có chí làm quan, có gan thì làm giàu", "Phi thương bất phú"... Ông nói đúng quá! - Mà đấy là cátsê có khi nói vống lên để người khác mời phải cao hơn lên thôi, chứ chưa chắc đã phải. Nhiều khi nói vống lên cho oai. Có thời báo chí "đánh" về thu nhập ca sĩ theo tôi là không nên. Hãy nhìn rõ tất cả mọi sự vật trong tương quan chung. Mà người nghệ sĩ như bông hoa mong manh. Cuộc đời rất mong manh... - Ca sĩ đã vậy rồi, nhạc sĩ còn bèo bọt hơn thì phải? - Nhưng chúng tôi không bao giờ so sánh mà cũng chả bao giờ có sự chạnh lòng. Không có chuyện ấy. Bởi vì mình xác định, mình được nhiều lắm. Một người làm nghề khác thì chỉ kiếm được tiền thôi. Một người công nhân làm trong nhà máy thì ra khỏi xưởng là thoát một ngày nặng nhọc. Nhưng người nghệ sĩ làm ra sản phẩm, sung sướng ngay với việc mình làm, điều đó đáng bao nhiêu tiền rồi. Ai mua được điều đấy. Niềm vui được cống hiến, được chia sẻ với mọi người. Nó vô giá, không thể so sánh được. - Ông rõ là một người cá tính quá mạnh, yêu ghét rõ ràng. Thế điều gì có thể làm ông ghét? - Tôi ghét cái sự già cỗi. Sự già cỗi, nhớ đấy, chứ không phải là tuổi già đâu nhé. - Trông ông, lại gợi nhớ đến hình ảnh của những bộ phim Tây, một cao bồi chính cống trên một sa
