Tuyết Thanh (sinh năm 1942) là một ca sĩ, Nghệ sĩ ưu tú lĩnh vực ca hát của Việt Nam. Bà là giọng ca nổi tiếng trên làn sóng Đài phát thanh Tiếng nói Việt Nam giai đoạn 1965-1990, có vị trí trong số những giọng ca tiểu biểu của nền âm nhạc cách mạng Việt Nam. Bà nổi tiếng với các ca khúc mang phong cách chính ca, trong vị trí giọng ca chính (solist) lẫn lĩnh xướng của đoàn ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam. Bà nằm trong số Top 10 ca sĩ nổi bật của nhạc đỏ. Bà được nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú đợt 2 năm 1988 theo quyết định của Hội đồng Nhà nước CHXHCN Việt Nam. Tuyết Thanh thành công trong nhiều thể loại, từ nhạc đỏ đến nhạc dân ca. Những tác phẩm bà thể hiện để lại dấu ấn đậm nét về một giọng ca có âm sắc thanh tú, thể loại đề tài đa dạng và khả năng chinh phục các cao độ mãnh liệt. Nhiều bài hát bà thể hiện đầu tiên đã trở thành dấu ấn kinh điển như Bài ca Hà Nội (Vũ Thanh, 1966), Nổi trống lên rừng núi ơi (Hoàng Vân, 1965), Tiếng hò trên đất Nghệ An (Tân Huyền, 1964), Miền Nam nhớ mãi ơn Người (Lưu Cầu, 1969), Bài ca phụ nữ Việt Nam (Nguyễn Văn Tý, 1970), Bến cảng quê hương tôi (Hồ Bắc, 1968), Như có Bác trong ngày vui đại thắng (Phạm Tuyên, 1975, song ca cùng Đặng Hùng). Một số bài hát nổi tiếng thường được chính Tuyết Thanh hát ngay sau khi nhạc sĩ sáng tác xong, đáp ứng tính thời sự cũng như được hoàn thiện thêm sau đó. Tuyết Thanh là một trong những giọng ca thu âm nhiều nhất của nhạc đỏ. Trong một lần phỏng vấn của Đài truyền hình Việt Nam, bà cho biết có năm từng thu tới 600 ca khúc. Hiện nhiều bản thu vẫn được phát sóng và chia sẻ trên các trang nhạc đỏ. Tiểu sử Tuyết Thanh tên đầy đủ là Đồng Thị Tuyết Thanh. Bà sinh ngày 29 tháng 11 năm 1942 tại Hà Nội, trong một gia đình công chức thời Pháp thuộc ở phố Hàng Đường, sau chuyển về Đường Thành. Bố là một công chức ở nhà ga Hàng Cỏ. Quê gốc ở Vụ Bản, Nam Định. Khi còn nhỏ, Tuyết Thanh học trường Trưng Vương và tham gia đội Sơn Ca, đội ca hát thiếu nhi của Đài Tiếng nói Việt Nam dưới sự dẫn dắt của nhạc sĩ Nguyễn Lân Tuất. Sau đó cô sinh hoạt ở ban đồng ca tiếng hát thanh niên do các nhạc sĩ Đặng Hồng, Mặc Hy phụ trách. Khi lớn lên, người bố không muốn con gái mình theo nghề ca hát nên cô vào làm nhân viên đánh máy chữ ở Phủ Thủ tướng để làm vừa lòng ông. Tuy nhiên, niềm yêu thích ca hát vẫn khiến cô đi thi vào 3 nơi: Nhà hát ca múa nhạc Trung ương, Đoàn văn công Tổng cục chính trị của quân đội và Đoàn ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam. Cô đỗ cả 3, và chọn Đoàn ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam. Biết tin này, người cha giận đến mức bỏ đi lên Lạng Sơn một tuần liền. Bắt đầu sự nghiệp ca hát ở Đài Tiếng nói Việt Nam từ năm 1960, Tuyết Thanh mau chóng từ vị trí hát trong dàn đồng ca thành giọng ca chính của đoàn ca nhạc cơ quan truyền thông chủ lực của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa và sau đó là nước Việt Nam thống nhất. Cô là ca sĩ được đào tạo đến bậc đại học và tốt nghiệp đại học khoa Thanh nhạc Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam) năm 1983. Sau gần 30 năm cống hiến cho nền âm nhạc cách mạng, Tuyết Thanh đã được Hội đồng Nhà nước nước CHXHCN Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú đợt 2 – 1988. Sau khi về hưu năm 1993, bà là cộng tác viên thường xuyên của Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam, tham gia đóng 3 vở nhạc kịch Lửa và hoa (Đinh Quang Hợp), Viên đạn thần (Der Freischütz, còn có tên Mũi tên thần, vở opera nổi tiếng của nhà soạn nhạc người Đức Carl Maria von Weber) và Cuộc sống Paris (La Vie Parisienne, vở operetta của Jacques Offenbach). Các vở này đều do các chuyên gia của Pháp và Đức dàn dựng. Đồng thời, bà vẫn tiếp tục là cộng tác viên thường xuyên của đoàn ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam. Hiện nay bà đang dạy hát cho Câu lạc bộ đàn và hát dân ca của đài cũng như dạy hát tại nhà. Sự nghiệp Bắt đầu sự nghiệp ca hát từ năm 1960, Tuyết Thanh mau chóng từ vị trí hát trong dàn đồng ca thành giọng ca chính của đoàn ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam. Bài hát đơn ca đầu tiên của Tuyết Thanh là Nắng ấm về trên Tổ quốc của Trần Khánh, ông cũng là một ca sĩ đồng nghiệp và sau này cùng lĩnh xướng với Tuyết Thanh trong nhiều tác phẩm lớn. Một trong những bài hát ghi dấu ấn đầu tiên cho một giọng ca nổi bật của Tuyết Thanh là Tiếng hò trên đất Nghệ An (Tân Huyền, 1964). Bài hát này Tuyết Thanh đã biểu diễn trực tiếp cho Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần. Nổi trống lên rừng núi ơi Bài hát đưa Tuyết Thanh lên ngôi vị giọng ca hàng đầu là Nổi trống lên rừng núi ơi (Hoàng Vân, 1965). Bài hát được sáng tác khi Tuyết Thanh cùng các ca sĩ Mộng Dung, Tuấn Kỳ… và các nhạc sĩ Hồ Bắc, Văn Dung, Hoàng Vân, Trần Chung… đi thực tế sáng tác và biểu diễn tại vùng Lao – Hà – Yên (Lào Cai – Hà Giang – Yên Bái). Trên đường đi, đường bộ bị giặc Mỹ bắn phá ác liệt, cả đoàn phải đeo ba lô đi bộ theo đường sắt. Một tuần liền đi bộ, tổng số 167km, thiếu cơm phải ăn dứa trừ bữa. Tuyết Thanh kể, đi bộ nhiều đến nỗi khi kết thúc chuyến đi về tới Hà Nội, chân sưng vù, không xỏ nổi vào dép cũng như guốc hay giày biểu diễn. Chuyến đi thực tế đã đem lại những chất liệu cho Hoàng Vân viết bài hát mang âm hưởng dân ca Việt Bắc và khi được Tuyết Thanh thể hiện đầu tiên, ngay lập tức đã trở thành một bài hát đình đám. Bài ca Hà Nội Bài ca ghi dấu ấn làm nên tên tuổi Tuyết Thanh là Bài ca Hà Nội (Vũ Thanh, 1966). Về hoàn cảnh ra đời bài hát, Tuyết Thanh kể: Năm 1966, những ngày giặc Mỹ bắn phá ác liệt, các nghệ sĩ thường xuyên phải túc trực ở phòng thu của Đài để đảm bảo sóng phát thanh không bị gián đoạn. Một buổi trưa, khi bà và các đồng nghiệp đang trong hầm trú ẩn bỗng nghe thấy tiếng reo hò rộn rã của nhân dân. Bật nắp hầm nhảy lên, các nghệ sĩ chứng kiến một cảnh tượng hào hùng, đó là chiếc máy bay Mỹ bốc cháy như một quả cầu lửa. Mọi người vui sướng vừa nhảy vừa ôm nhau khóc vì xúc động. Nhạc sĩ Vũ Thanh khi ấy cũng có mặt, lập tức đặt bút viết những dòng ca hân hoan đầu tiên: “Ta đi trên đường Hà Nội rực rỡ chiến công/ Đường thênh thang Ba Đình lịch sử, đường tấp nập Hoàn Kiếm – Đồng Xuân/ Nghe náo nức trong lòng Thủ đô ta sục sôi đánh Mỹ…” .
