Nghệ sĩ Thương Huyền

Nghệ sĩ Thương Huyền

Thương Huyền sinh năm 1925 ở Đan Phượng, Hà Tây (nay thuộc Hà Nội). Năm 1945, bà mới 20 tuổi. Nhưng giọng ca Thương Huyền không còn xa lạ với công chúng Thủ đô và cả nước. Ngay từ trước Cách mạng, cùng với Mai Khanh, bà là người chiếm lĩnh sân khấu quán Tân Nghệ Sĩ nổi tiếng bên Hồ Gươm, với những ca khúc tiền chiến của Văn Cao, Phạm Duy, Lê Thương, Doãn Mẫn… Cùng với ca sĩ Kim Tiêu, Thái Thanh, bà thuộc số những người đầu tiên trình bày những ca khúc bất hủ của Văn Cao.
 Nhưng rất lâu về sau này, khi kể lại quá trình đến với nghệ thuật của mình trên báo Văn nghệ, bà nói: “Nếu có ai hỏi tôi, chị vào nghề hát từ bao giờ, tôi sẽ rất sung sướng trả lời: Năm khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, khai sinh Tiếng nói Việt Nam trên làn sóng điện, thì cũng là năm khai sinh tiếng hát của tôi”.
Điều này không có gì là mâu thuẫn. Có thể trước đó bà đã hát và hát rất thành công, nhưng chỉ đến Cách mạng, bà mới thực sự tìm được ý nghĩa cho giọng hát của mình. Trong buổi khai mạc “Tuần lễ vàng” và “Hũ gạo cứu đói” do Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động, bà có vinh dự hát hai ca khúc Suối mơ và Thiên thai của Văn Cao trên sân khấu Nhà hát Lớn. Hình ảnh nhân dân, không phân biệt giàu nghèo, nô nức đến quyên góp vàng cho cách mạng, không phân biệt đói no nhịn ăn một bữa để dành gạo cứu giúp đồng bào, chắc chắn đã tác động mạnh đến bà.

Ngay từ những ngày đầu kháng chiến, nữ ca sĩ Thương Huyền đã có may mắn được gặp Hồ Chủ tịch. Bà còn nhớ như in những kỷ niệm ấy, khi kể lại trong bài đăng báo Văn nghệ nói trên. “Bác đặt tay lên đầu tôi khe khẽ nói: “Hát cũng là chiến đấu, cháu gắng hát sao cho kẻ địch phải buông súng quy hàng, cháu làm được chứ?”.
Lúc đó, nữ ca sĩ chưa hiểu được hết ý Bác, song cũng cúi đầu thưa “vâng” một tiếng nho nhỏ. Nhưng rồi qua quá trình rèn luyện, phấn đấu, tiếng hát của bà ngày càng được phát huy. Bà thu âm và phát sóng nhiều bài hát cách mạng và kháng chiến, như Người Hà Nội (Nguyễn Đình Thi), Cảm tử quân (Hoàng Quý), Mơ đời chiến sĩ (Lương Ngọc Trác), Đoàn vệ quốc quân (Phan Huỳnh Điểu), Sông Lô, Làng tôi, Ca ngợi Hồ Chủ tịch (Văn Cao), Du kích sông Thao (Đỗ Nhuận)… Bà càng thấm thía lời căn dặn của Bác: “Hát cũng là chiến đấu”, “gắng hát sao cho kẻ địch phải buông súng quy hàng”…
Để rồi đến lần được gặp lại Bác, được Bác giao nhiệm vụ phục vụ nhân dân trong giai đoạn mới, thì bà đã có thể thưa “vâng” một cách dõng dạc hơn. Sau chiến thằng Điện Biên Phủ năm 1954, bà cùng Đội Hợp xướng Hòa Bình sang TQ thu những đĩa hát đầu tiên của Việt nam. “Ru con Nam bộ”,” Ngồi tựa mạn thuyền”, “Đóng nhanh lúa tốt” và rất nhiều ca khúc khác đã gây xúc động cho hàng nghìn người VN. Thương Huyền trở thành nữ ca sỹ nổi tiếng nhất của VN trong suốt cuối thập niên 50, đầu thập niên 60. Thương Huyền cũng là một trong rất ít những giọng hát hiếm hoi mà Chủ tịch Hồ Chí Minh rất yêu mến. Bà nhiều lần được vào phủ biểudiễn cho Bác nghe.

Thuong Huyen.jpg

NSND Thương Huyền

Năm 1957, tại liên hoan Thanh niên Sinh Viên quốc tế lần thứ 6, bà đã được tặng huy chương Bạc trong cuộc thi hát dân ca các nước và là nghệ sỹ hát đầu tiên của Việt Nam được trao tặng giải thưởng quốc tế. Về công tác tại Đài, Thương Huyền đã ghi dấu tên tuổi bằng hàng loạt ca khúc Cm cũng như nhiều bài hát mang âm hưởng dân ca: “Câu hò bên bến Hiền Lương”, “Hà Nội – Huế – Sài Gòn”, “Hòa bình tươi vui”, “tình trong lá thiếp”,…
Thương Huyền được phong tặng danh hiệu NSUT trong đợt đầu(1984) và NSND trong đợt 2 (1988). Bà mất năm 1989 tại HN. Những năm sau này, Thương Huyền tìm về với dân ca – dân ca quan họ mà bà coi như làn điệu quê hương. Điều này với bà mới là quan trọng: dân ca tức là tình, không có tình không phải là dân ca, cũng như không có tình không phải là Thương Huyền, như câu hát bà từng mê mải: Ới hoa tôi lạ này ới hoa thơm Ố tình là con bướm lượn Ố tình là con bướm dạo ới a…
Nhớ giọng hát Thương Huyền, nhớ những làn điệu dân ca bà từng hát, từng làm đắm say bao thế hệ,

Sưu tầm

Bình luận (1)

  1. Ngọc Thạch
    Bác Văn Hanh, em ruột NSND Thương Huyền có nói với tôi rằng bác ấy sinh năm 1927, bà chị ruột là Thương Huyền hơn bác ấy 2 tuổi, sinh năm 1925, chị em trong nhà nên biết rất rõ thế mà không hiểu sao nhiều tài liệu cứ ghi NSND Thương Huyền sinh năm 1923. Nếu có điều kiện đề nghị BQT nên sửa lại tư liệu cho đúng. Xin cảm ơn.