Nén tâm nhang vĩnh biệt nhạc sĩ Lê Việt Hòa


Hồi Đoàn ca nhạc Đài Tiếng nói Việt nam (VOV) "đóng đô" ở số 128 phố Đại La (Hà Nội), lúc đó là những năm 60 của thế kỷ trước, tôi ở trên gác nhà hai tầng, còn nhạc sĩ Lê Việt Hòa ở tầng dưới. Anh là nhạc công đàn tỳ bà của Đội nhạc dân tộc, còn tôi là biên tập viên. Vì khó phát huy ngón đàn ấy nên anh chuyển sang đánh guitar.

Nhạc sĩ Lê Việt Hòa

Khi ngồi với nhau, anh thường ngỏ lời với tôi muốn được làm biên tập. Sau đó không lâu, Lê Việt Hòa xin học tiếp khoa Lý luận sáng tác và chỉ huy ở Trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam). Anh đạt được nguyện vọng bởi sau mấy năm học xong, anh trở về Đài làm biên tập âm nhạc với chúng tôi.

Anh chịu khó học cách làm chương trình, cách đi thu thanh phong trào ca hát, cách phỏng vấn của nghiệp vụ phát thanh. Ngoài công việc biên tập, Lê Việt Hòa rất hăng say sáng tác. Chúng tôi thường trao đổi với nhau về nhạc và lời, đôi khi còn “cho” nhau vài “nốt” mà cả hai đều thích thú.

Nhạc sĩ Lê Việt Hòa có duyên trong  việc phổ thơ. Nào là thơ của Hoàng Thị Minh Khanh, Sơn Tùng, Khương Hữu Dụng, Đỗ Bạch Mai…

Năm 1976 trong niềm vui tổng tuyển cử của đất nước thống nhất, Lê Việt Hòa phổ bài thơ của nhà thơ Sơn Tùng (Tác giả của “Búp Sen xanh” – quê Nghệ An). Ca khúc Gửi em chiếc nón bài thơ do nghệ sĩ Kiều Hưng hát đã nhanh chóng chiếm được cảm tình của thính giả cả nước. “Em đội nón bài thơ đi đón ngày hội lớn … Nước dưới sông khi đầy khi cạn/Trăng trên trời khi tỏ khi mờ/Tình đôi ta từ bấy đến giờ/vẫn tròn như chiếc nón bài thơ anh tặng em…”.



Với chất liệu từ dân ca Nghệ Tĩnh, nói về tình yêu nam nữ thuỷ chung và son sắt, trong niềm vui đất nước thống nhất “Bắc - Nam một dải, vẹn tròn như chiếc nón bài thơ…”. Cả lời và nhạc hòa quyện nhau và mang hơi thở tươi mới của cuộc sống mới.

Bài hát này có cấu trúc khúc thức gọn gàng. Ở phần hai anh đã tạo được sự xáo động của một tâm trạng hồ hởi, nhưng đầy sâu lắng. Việc sử dụng các chất liệu của dân ca miền Trung làm cho bài hát trở nên gần gũi và tha thiết hơn. Mặc dù vậy, anh sử dụng âm vực rộng làm cho bài hát không đơn điệu (thông thường các ca sĩ chuyên nghiệp được học tập mới thể hiện và xử lý được những biến đổi của giai điệu một các thông minh, làm đẹp thêm bài hát - ở đây là một ví dụ).

Là người gốc Nghệ - Tĩnh tôi rất thích và tự hào với những ca khúc mang đậm chất liệu của dân ca quê hương. Với bài hát Gửi sông La, nhạc sĩ Lê Việt Hòa đã rất khéo khi thổi nhạc vào thơ của Hoàng Thị Minh Khanh. Dòng sông La trong xanh trải dài dọc theo huyện Đức Thọ từ bến Tam Soa qua cầu Tho Tường đến bến Vĩnh Đại, là niềm tự hào của người dân Hà Tĩnh.

Nỗi lòng của nhà thơ khi chưa về thăm được quê chồng - sự áy náy ấy đã được nhạc sĩ Lê Việt Hòa thể hiện hòa quyện cùng với lời thơ thật đậm đà, tha thiết.

"Ơi dòng sông La, ơi niềm thương nỗi nhớ
Em biết từ lâu quê anh nơi đó
Em ước mơ hoài mà chưa được đi qua”.

Hay:

“Ơi con sông La 
Sông biếc ban mai sông vàng đưa nắng 
Thuyền ơi lên buồm no gió lộng 
Che nghiêng bờ nghe câu dặm bè xuôi”. 


Trong bài hát anh đã phát triển dân ca thật hợp lý, từ nhịp 4/4 chuyển sang nhịp 6/8 mà vẫn giữ được cốt cách mà cũng thật mới mẻ. Đặc biệt trong câu“Chỉ nghe tên lòng cũng bồi hồi”, Lê Việt Hòa đã khá sáng tạo. Chữ “bồi hồi” sử dụng một móc kép luyến xuống để thể hiện được một sự bồi hồi có thực và rất thực, người nghe ai cũng thích.

Bài hát này ngoài giọng Thu Hiền, Thanh Hòa, Lệ Thanh còn có giọng Việt Hương là con gái của Lê Việt Hòa cũng có phong cách riêng. (Việt Hương hiện đang công tác ở Ban Văn nghệ, Đài Truyền hình Việt Nam).

Ngoài hai tác phẩm nổi tiếng trên đây, Lê Việt Hòa còn có các ca khúc quen thuộc như: Những tiếng thân yêu, Rừng Hà Tuyên quê em, Cô gái Na Hang, Đón anh về hội Xuân, Nhớ xứ Đoài, Mùa Xuân trên sông Tô... và hơn hai chục bài hát về ngành Công an.

Năm 1990, gia đình tôi chuyển từ khu tập thể 128 Đại La ra khu chung cư 192 Giải Phóng. Chúng tôi cũng hàng xóm với nhau, tôi ở trên tầng 4, còn anh Hòa ở tầng 1. Khi chuyển nhà chúng tôi nói vui với nhau rằng: Tôi gần trời xa đất, còn anh gần đất xa trời. Không ngờ nhạc sĩ Lê Việt Hòa ra đi trước tôi.

Bài viết này là nén tâm nhang nhớ anh và vĩnh biệt người nhạc sĩ,  bạn đồng nghiệp cùng làm việc, cùng ở một khu chung cư của Đài TNVN. Những tác phẩm của anh mãi mãi là những bài ca đi cùng năm tháng.

Nhạc sĩ Dân Huyền

 

Bình luận (2)

  1. Ngô Thị Thiên Hương

    Nhạc sĩ Lê Việt Hòa đã mất! Nhận điện thoại của NS Dân Huyền tôi sửng sốt dù biết rằng những ngày qua ông đang trong tình trạng lâm chung ! Bùi ngùi nhớ lại những lần gặp ông: Lần đầu tiên tại tư gia của NS Kiều Hưng, ông sôi nổi kể lại 1 phần quá trình sáng tác ca khúc Gửi em chiếc nón bài thơ , lời phỏng thơ Sơn Tùng. Bài thơ có câu: Nón bài thơ, em đội nón bài thơ, đi sáng trời Quảng Ngãi...(chả là Quảng Ngãi kết nghĩa với Nghệ An), ông đã hình dung tới quang cảnh náo nức của 1 ngày hội non sông : ngày hội tổng tuyển cử thống nhất đất nước 1976 sau giải phóng... Và thế là tác giả đã chuyển ý nghĩ đó thành lời bài hát mà chúng ta vẫn được thưởng thức: Nón bài thơ, em đội nón bài thơ đi đón ngày hội mới... Thật khéo léo và sáng tạo, để rồi ngày ngày chúng ta càng nghe càng thấy ngấm.

    Lần thứ 2 gặp ông tại nơi ông và gia đình sinh sống. Vừa thấy tôi xuất hiện ông cảm động lắm, trò chuyện khá lâu về vấn đề sáng tác, sự nghiệp và sức khoẻ ... rồi nhanh nhảu mở video những ca khúc ông sáng tác được chính đạo diễn Việt Hương thực hiện rất công phu. Lần thứ 3 và cũng là lần mà tôi không biết rằng đó là cuối cùng, khi đó ông bị viêm phế quản, ho kéo dài suốt 3 tuần lễ, nhưng ngại đi bệnh viện, cứ ai mách thuốc gì dùng nấy... Sau 7 ngày điều trị cho ông khỏi hẳn, ông nói: Mình phải giữ kỹ đơn thuốc này phòng cho lần sau... và chúng tôi phấn khởi lắm. Các cụ nói: Chữa được bệnh, không chữa được mệnh! Thế là ông đã vĩnh biệt chúng ta. Thương tiếc ông tôi chỉ biết nghe đi nghe lại những ca khúc của ông sáng tác trong sự ưu buồn. Xin gửi lời chia buồn sâu sắc về sự mất mát to lớn này với gia quyến nhạc sĩ Lê Việt Hòa - nhạc sĩ của Gửi em chiếc nón bài thơ.... mãi mãi bất hủ.

  2. Người Nghe Nhạc

    Vâng, nhạc sĩ Dân Huyền đã kịp thời thông báo tin buồn tới toàn thể bạn yêu nhạc. Cháu cũng vừa nghe tin cuối giờ sáng nay xong. Nhạc sĩ Lê Việt Hòa đã ra đi vào chiều hôm qua, sau một thời gian điều trị đột quỵ. Năm ngoái nghe tin nghệ sĩ Kiều Hưng về nước ông còn đến thăm mấy lần và nói chuyện rất sôi nổi. Hình ảnh nhạc sĩ cũng đã được lưu lại trong bộ phim về nghệ sĩ Kiều Hưng mới hoàn thành gần đây. Nhìn những hình ảnh sinh động ấy mà ta không khỏi bùi ngùi về người nhạc sĩ tài năng đã đi xa.

    Nhạc sĩ Lê Việt Hòa là nhạc sĩ của những ca khúc trữ tình mang đậm tâm hồn Việt. Các sáng tác của ông là những tiếng ca thắm thiết ca ngợi quê hương đất nước, trong đó tình yêu làng quê và nông thôn đặc biệt sâu đậm, không phân biệt vùng miền, với con sông, bến nước, lời ru của mẹ, cảnh đẹp quê hương, xứ sở... Bằng tâm hồn nhạy cảm của một nghệ sĩ chân chính, ông đã để lại những sáng tác hết sức giá trị có tác dụng giáo dục cao đối với thế hệ trẻ ngày nay và đọng lại mãi trong tâm trí bạn yêu nhạc nhiều thế hệ như: Gửi em chiếc nón bài thơ, Gửi sông La, Cây trúc quê hương, Những tiếng thân yêu, Rừng Hà Tuyên quê em, Cô gái Na Hang, Mùa xuân biên cương...

    Ngoài những sáng tác, ông còn để lại cho đời một người con cũng hoạt động trong lĩnh vực âm nhạc là ca sĩ, NSUT, đạo diễn Việt Hương. Hơn 30 năm trước chúng ta thường nghe trên làn sóng điện Đài Tiếng nói Việt Nam giọng hát Việt Hương thường hát những bài hát của cha mình như Gửi sông La, Mùa xuân biên cương... Chị có chất giọng nữ trung trong sáng, nhẹ nhàng. Hiện tại chị là đạo diễn âm nhạc ở Ban văn nghệ Đài Truyền hình Việt Nam.

    Lễ viếng nhạc sĩ Lê Việt Hòa được tổ chức từ 14h đến 15h30 phút, thứ 5, ngày 3/4/2014 tại Nhà tang lễ thành phố (số 125, Phùng Hưng, Hà Nội). Lễ truy điệu và hỏa táng tại Đài hoá thân hoàn vũ lúc 17h cùng ngày.

    BQT baicadicungnamthang.net xin gửi lời chia buồn sâu sắc tới gia đình nhạc sĩ Lê Việt Hòa đồng thời kính cẩn vĩnh biệt ông!