Bài thơ "Mùa xuân" của nữ thi sĩ Nga Elena Superman đã quen thuộc với độc giả Việt Nam, lại càng nổi tiếng khi được nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn phổ nhạc. Có thể nói, "Mùa xuân" là một trong những ca khúc về chiến tranh được yêu thích nhất ở Việt Nam, với giai điệu trữ tình, nồng nàn tình yêu và khắc khoải nỗi đợi chờ của người phụ nữ chờ chồng nơi chiến trận. Thi phẩm của Elena viết về cuộc chiến đấu của nhân dân Nga chống phát xít, nhưng những nỗi buồn, nỗi đau khổ, đợi chờ của người phụ nữ trong bài thơ cũng giống như tâm trạng của những người mẹ, người vợ Việt Nam. MÙA XUÂN Thơ: Elena Superman Tác giả: Phạm Minh Tuấn Điều đó rồi xảy ra, em biết và em biết Một mai anh chiến thắng trở về Đôi vai gầy và đôi mắt sâu Tóc đã điểm bạc, làn da nay nám màu sương gió Bởi chiến tranh, bởi chiến tranh không phải trò đùa Và từ đấy em nhận ra anh Và từ đấy em nhận ra anh Không phải trong thơ không phải trong mơ Em chồm dậy chạy đến, chạy đến rồi khóc Anh người chiến sĩ và chiếc áo năm tháng dãi dầu Anh người chiến sĩ và chiếc áo mưa nắng bạc màu Đôi tay bâng khuâng nâng nhành hoa tím Và anh nói tặng em mùa xuân Ôi ngày ấy sẽ đến! Ôi ngày ấy sẽ đến! Anh sẽ về sẽ về phải không anh? Anh sẽ về sẽ về phải không anh? Anh sẽ về sẽ về phải không anh? Chiến tranh ở nơi nào trên trái đất cũng gây ra đau thương và li biệt. Ngày trở về của anh – người lính sau chiến thắng – anh sẽ mang về những gì? Đó là "đôi vai gầy", "đôi mắt sâu", "tóc điểm bạc" và "làn da rạm màu sương gió"! Đúng, là anh đấy, khi "chiến trường đi chẳng tiếc tuổi xanh". Sự cường tráng vạm vỡ của người trai trẻ, mái tóc xanh rời rợi và đôi mắt sáng đã trở nên như vậy, sau những cơn sốt rét rừng, sau những đêm hành quân không ngủ, sau những trận chiến rát mặt với bom đạn quân thù! Bao người đã ngã xuống, còn anh, anh đã có ngày trở về. Nhưng anh đã để lại chiến trường cả tuổi thanh xuân phơi phới. Bao thời gian đã qua đi là chừng ấy hiểm nguy anh phải vượt qua, và cũng chừng ấy sự nhớ thương chờ đợi cháy lòng của người vợ trẻ. Sự đợi chờ khắc khoải cồn cào đã được diễn tả thật tinh tế qua sự đổi thay của diện mạo người lính. Biết bao xót xa đang nén chặt trong mỗi lời ca, để rồi âm điệu của từ "sương gió" vút lên, ngân dài, nhói vào tim: Ðiều đó rồi xảy ra Em biết và em biết Một mai anh chiến thắng trở về Đôi vai gầy và đôi mắt sâu Tóc đã điểm bạc Làn da nay rạm mầu sương gió Bởi chiến tranh, Bởi chiến tranh không phải trò đùa! Chiến tranh tàn khốc đã cướp đi hạnh phúc lứa đôi, cướp đi những nét đẹp đẽ, trẻ trung của anh, cướp đi tuổi xuân căng tràn nhựa sống, nhấn con người chìm trong tột cùng lo âu và sợ hãi bởi ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. "Chiến tranh không phải trò đùa"! Lời ca dằn mạnh đã chỉ ra một sự thật hiển nhiên tàn nhẫn của chiến tranh. Không phải trò đùa, mà là hiện thực, là máu chảy thấm ướt đất này, là những linh hồn chết trẻ giữa cánh rừng đại ngàn, trên con đường băng ra mặt trận, chỉ sau một loạt bom… Ai còn, ai mất? Và sự trở về của anh đã là một kì tích! Hạnh phúc đến nghẹn ngào… Và từ đấy em nhận ra anh, Và từ đấy em nhận ra anh Không phải trong thơ không phải trong mơ Em chồm dậy chạy đến, chạy đến rồi khóc. Đúng là anh, dù đôi mắt trong sáng khi xưa giờ đây trũng sâu thì vẫn ánh nhìn yêu thương nồng nàn ấy! Vì thế, "em nhận ra anh"! Ca từ xao xuyến trong cách điệp 2 lần, thể hiện niềm xúc động dâng trào. Đã bao lần anh về trong giấc mơ em? Đã bao lần em viết về anh trong những vần thơ thương nhớ? Còn lúc này, anh đang hiện hữu trước mặt em đây: "không phải trong thơ, không phải trong mơ"! Và nước mắt vỡ òa ra khi em lao đến, em chạy đến trong vòng tay anh: "Em chồm dậy chạy đến, chạy đến rồi khóc". Cả ca khúc đến đây đẫm lệ, từng nốt nhạc buông thổn thức khôn nguôi… Khóc trên vai anh, chiếc áo lính bạc màu năm tháng, dãi dầu mưa nắng thấm ướt những giọt lệ chan hòa. Chiếc áo đã theo anh khắp các chiến trường, giờ đây lại giúp anh thấm khô nước mắt người vợ trẻ. Anh lại có em rồi! Anh đã trở về với em!... Anh, người chiến sĩ và chiếc áo năm tháng dãi dầu Anh, người chiến sĩ và chiếc áo mưa nắng bạc mầu Nhưng điều bất ngờ và kì diệu nhất không chỉ là việc anh trở về, mà anh còn mang theo cả một mùa xuân tặng em: Ðôi tay bâng khuâng nâng nhành hoa tím Và anh nói tặng em mùa xuân Chiến trường thảm khốc chưa bao giờ dập tắt trong anh tình yêu cuộc sống và trái tim anh chưa khi nào nguôi nhớ về người thương, cho nên có lẽ trong ba lô của anh luôn thường trực nhành hoa tím biếc đợi chờ, để về là có thể nâng niu tặng em ngay. Nhành hoa ấy là từ chiến trường mà đi ra, từ cõi chết mà nở hoa! Làm sao bom đạn có thể dập tắt được niềm hy vọng mãnh liệt và tình yêu thủy chung bất tận trong trái tim mỗi con người Việt Nam! Trở về, anh mang theo nhành hoa tặng em, anh mang theo mùa xuân cho em! Hình ảnh "nhành hoa tím" đã làm cho ca khúc sáng lung linh. Tôi chợt nhớ đến câu hát trong bài "Cuộc đời vẫn đẹp sao" của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu: Dù đạn bom man rợ thét gào Dù thân thể thiên nhiên mang đầy thương tích Dù xa cách hai ngả đường chiến dịch Ta vẫn còn chung nhau một ánh trăng ngần Một tiếng chim ngân, Một làn gió thổi Một sớm mai xuân trước cửa hầm dã chiến Thấy trời xanh xao xuyến ở trên đầu, ta vẫn thầm hái hoa tặng nhau Sự lạc quan tuyệt vời ấy đã làm nên nguồn sức mạnh cho anh trở về. Hình ảnh ánh trăng ngân, làn gió thổi, sớm mai xuân, trời xanh xao xuyến chính là thiên nhiên, là quê hương đất nước đang mong ngày hòa bình. Bông hoa được thầm hái cho nhau ấy và nhành hoa tím thủy chung kia anh mang về tặng em, đã trở thành một biểu tượng tuyệt đẹp của mùa xuân đất nước, khi non sông liền một dải. Câu hát "Và anh nói tặng em mùa xuân" cứ thế, thiết tha, thổn thức trong niềm hạnh phúc vô bờ… Nhưng nghe đến những câu hát cuối, thì chợt ngỡ ngàng: Thì ra tất cả những điều xảy ra ở trên kia vẫn chỉ là ước mong, vì ngày ấy – ngày anh trở về, chưa đến! Nghĩa là chiến tranh chưa kết thúc, con đường ra trận vẫn rầm rập bước quân hành. Nghĩa là, anh chưa về! Nhưng anh sẽ về - Em tin như thế! Ôi ngày ấy sẽ đến! Anh sẽ về sẽ v
