Người chiến sĩ ấy, ai đã gặp anh, không thể nào quên... Cuộc tìm kiếm liên lạc với gia đình cố NSND Trần Khánh, giọng ca số 1 của Đài TNVN suốt một thời từ cuối thập niên 1950 đến đầu thập niên 1980 đã đến đích, nhưng bắt đầu mở ra một hành trình mới trên tư liệu. Trần Khánh - nhiều người thế hệ 8x trở về trước, quá biết ông lừng danh với vô vàn bản "hit" của nhạc đỏ, Tôi là người thợ lò , Thành phố hoa phượng đỏ , Hà Nội niềm tin và hy vọng , Hồi tưởng , Người chiến sĩ ấy , Ta tự hào đi lên ôi Việt Nam , Tình ca đất nước ... Tiếng hát của ông không lẫn được với ai - ông đúng nghĩa một huyền thoại, cả về lối sống phóng khoáng, hết mình cho ca hát, cho quần chúng. Trần Khánh có một số phận quá kỳ lạ, vừa vất vả đau thương lại đầy nỗ lực, như thể số phận ấy với những bài ca đầy hào khí ông hát không có liên quan. Đọc một tập hồ sơ chi chít chữ, thấy cuộc đời con người một thời quá đỗi li kì và cũng thật khổ đau. Ông chính là người đã làm điệp báo cho Văn Cao diệt Đỗ Đức Phin tháng 5/1945 (theo giấy chứng nhận của Đỗ Hữu Ích, người đã giác ngộ Trần Khánh năm 14 tuổi, viết tay 15/10/1960, khi đó văn bản chỉ nói là "anh Khánh đã lên tận tiệm thuốc phiện chỗ tên Phin nằm hút thuốc phiện để làm ám hiệu cho một đồng chí lên bắn và sau đó bảo vệ cho đồng chí bắn tên Phin rút lui vô sự" - không nêu tên của VC là vì lý do nhiều người hiểu sau thời Nhân văn giai phẩm). Bài hát đầu tiên Trần Khánh hát chính là một bài của Văn Cao - Đàn chim Việt . Trần Khánh có một quá khứ bi tráng khi làm điệp báo cho công an thời tạm chiếm, từng bị địch bắt giam ở Hỏa Lò, rồi bị một nhầm lẫn từ phía công an tỉnh Bắc Giang, ông bị một vết đen nghi ngờ trong lý lịch, rồi mấy chục năm sống sau đó cũng là mấy chục năm xác minh đủ thứ và không được vào biên chế Đài TNVN, cứ thế hát 23 năm cho đến tận năm 1979. Ông chỉ đúng nghĩa ăn lương biên chế đúng 2 năm thì mất vì tai nạn ô tô năm 1981 (15/6 âm lịch). Tất cả các danh hiệu NSƯT, NSND đều là truy tặng (năm 1984 Nhà nước mới phong danh hiệu đợt I) cũng như huân chương kháng chiến đến tận 2001 mới được trao cho gia đình. Còn vô số điều phải đọc dần trong cảm giác ngợp. Hôm nay đưa NSND Tuyết Thanh, người đồng nghiệp, đàn em, người từng thực hiện nhiều bản song ca và đồng lĩnh xướng với Trần Khánh đến thăm lại gia đình, cô là người đã giúp tìm liên lạc với chị Trần Khánh My, con gái lớn của NSND Trần Khánh. Nghe mọi người kể về cuộc sống nhọc nhằn của một thời như không bao giờ chấm dứt, thầm nghĩ có vô vàn điều trong quá khứ chưa xa lắm cần được kể lại đầy đủ hơn. Cảm thấy thực sự ấm áp vì như gần lại với một huyền thoại. Từ trái sang: chị Mai, con nuôi ông Trần Liễn - anh trai của Trần Khánh (người dẫn dắt em mình đi làm cách mạng); chị Trần Khánh My, con gái NSND Trần Khánh; bà thân sinh nhà chị Mai; NSND Tuyết Thanh; nhà báo Trương Quý Hồ sơ lý lịch NSND Trần Khánh NSND Trần Khánh và gia đình ông Ngô Nam Sơn, người chỉ huy thời kháng chiến. Nguồn: Facebook nhà báo Trương Quý
