Đoàn văn công Phòng không-Không quân

 

Đoàn Văn công Phòng không – Không quân

Đoàn Văn công Phòng không – Không quân đã giải thể sau 12 năm đầy chiến công và kỷ niệm (1964 – 1976)! Người viết bài này có vinh dự được trải qua và chứng kiến phần nào cả 3 quãng thời gian gắn bó sâu sắc, từ thời PK-KQ, thời tách đôi Quân chủng Không quân và Phòng không, và thời tái hợp nhất PK-KQ những năm gần đây… Với đoàn PK-KQ: vào đoàn năm 1974, đi phục vụ bộ đội và nhân dân các địa phương miền Nam ngay sau 17 ngày giải phóng, (ngày 17/5/1975 đoàn Văn công PK-KQ đã có mặt tại Sài Gòn, trụ sở đầu tiên của đoàn là Nhà ga sân bay Tân Sơn Nhất, sau đó trú quân tại trại Đa-Vít. Suốt 6 tháng ròng với bao đêm biểu diễn phục vụ bộ đội và nhân dân vùng mới giải phóng có biết bao niềm tự hào và nhiều kỷ niệm thật sâu sắc. Nhưng đó là giai đoạn trước rồi! Nối tiếp là Đoàn Nghệ thuật Không quân Nhân dân Việt nam. Trong quãng đường công tác của mình, thời gian ở đoàn nghệ thuật Không quân là một khoảng thời gian khá dài, với biết bao kỷ niệm mà người viết bài này, cũng như bao đồng đội khác chẳng thể nào quên. Tuy nhiên, do trí nhớ kém cỏi, lại thiếu ghi chép tỉ mỉ, cặn kẽ nên nhiều thứ, nhiều người, và nhiều chuyện chẳng thể nào nhớ hết…  

(Bầu trời yêu thương)

Nói đến đoàn Nghệ thuật Không quân, không thể không nhắc đến “Đội Tuyên Văn Không quân” không chỉ vì đó là một thời vẻ vang của văn nghệ Quân chủng, mà nhiều hơn thế, nó còn là tiền thân của Đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp của Quân chủng Không quân Nhân Dân Việt Nam anh hùng. Từ Đội Tuyên văn đến đoàn chuyên nghiệp không có ranh giới nào, gần như cứ thế tự nhiên mà thành…

(Đội Ca)

Sau 2 năm tách Quân chủng PK-KQ (tháng 7/1977) thành 2 Quân chủng: QC Không quân và QC Phòng không, tháng 6 năm 1979, theo yêu cầu nhiệm vụ của công tác Đảng, Công tác Chính trị, Cục Chính trị QC Không quân quyết định thành lập “Đội Tuyên văn Không quân” chuẩn bị chương trình tiết mục tham gia Hội diễn Nghệ thuật quần chúng toàn quân, chào mừng kỷ niệm 35 năm thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (1944 – 1979) tổ chức tại Quân khu V, Thành phố Đà Nẵng. Đội Tuyên văn Không quân được thành lập với 30 cán bộ, diễn viên, được biên chế gần như một đoàn chuyên nghiệp với cán bộ phụ trách đội là: Đ/c Nguyễn Đức Vĩnh đội trưởng, đ/c Nguyễn Huy Trụ đội phó, Đội trưởng đội Ca: đ/c Quát, đội múa Đ/c Hoàng Yến , đội nhạc đ/c Lan Phương… và lực lượng cán bộ chuyên môn nghệ thuật của Phòng Văn hoá - Cục Chính trị Không quân (chính là các đ/c cán bộ nghệ thuật của đoàn Văn công PK-KQ trước đây được giữ lại Cục Chính trị Không quân làm công tác văn nghệ quần chúng) cùng tham gia chỉ đạo nghệ thuật và sáng tác dàn dựng chương trình là các đ/c Hoàng Tạo, Ngọc Khuê, Đàm Giai, Hoàng Yến… “Cơ ngơi” của đoàn là 2 ngôi nhà lá ẩm thấp và cũ nát tại rìa đường băng Bach Mai, bên cạnh đoàn thể thao của Quân chủng, nơi mà anh chị em thường gọi là “nhà lá”. Tháng 8 năm 1979, tham gia Hội diễn VNQC toàn quân tại Đà Nẵng đội đã vinh dự đạt “Danh hiệu đơn vị xuất sắc” với các tiết mục đạt giải cao gồm: Múa “Tín hiệu bầu trời ”, Thanh xướng kịch (Oratorio) “Những chàng trai mặc áo màu lửa” Kịch bản Ngọc Trân, Âm nhạc Hoàng Tạo, đạo diễn Hoàng Hà. Trong đó, một vai diễn rất ấn tượng: Cô gái Căm-pu-chia “Chăng-Xi-Thoong” trong bối cảnh đất nước Cam-Pu-Chia đang quằn quại dưới tội ác diệt chủng của quân Khơ me đỏ, đã được diễn viên Thanh Bình thủ vai đem lại nhiều cảm tình tốt đẹp và niềm xúc động sâu sắc.

(Đội Múa)

Tốp ca nam “Những cánh bay cường kích” (của Chu Khiêm), Đơn ca nữ Minh Nguyệt: “Gửi những cánh bay trên biển” (của Ngọc Khuê), Đơn ca nam Ngọc Khuê: “Chiếc ba lô và bài ca tình nguyện” của Nhạc sĩ Hoàng Tạo. Cùng tham gia hội diễn toàn quân năm ấy, còn một chương trình mang tên một đơn vị cơ sở cấp Trung đoàn – E929, nhưng cũng chính do anh chị em trong đội đảm nhiệm, trong đó có vở kịch ngắn “Bay lên từ lời ru của mẹ” của đ/c Ngọc Trân – với sự giúp đỡ về đạo diễn của Nghệ sỹ Doãn Hoàng Giang, đã giành Huy chương vàng và gây được cảm tình đặc biệt của bộ đội. …Cuối năm 1979 cũng là một thời kì chiến tranh biên giới phía Bắc và Tây Nam nước ta xảy ra rất quyết liệt. Theo mệnh lệnh của Bộ Quốc phòng, Không quân ta đã tăng cường lực lượng và sẵn sàng tham gia chiến đấu tại các sân bay phía Nam như Tân Sơn Nhất, Biên Hoà, và đặc biệt là sân bay Cần Thơ, với các loại máy bay chủ yếu tiếp thu của Mỹ Nguỵ từ sau giải phóng là A37, F5, Trực thăng vũ trang HU1A… Tại khu vực biên giơí Tây Nam, đoàn được vinh dự đến tận nơi xảy ra chiến sự như An Giang, Bảy Núi để phục vụ bộ đội ta, được chứng kiến tận mắt tội ác diệt chủng của “Pôn Pôt, Yêng-sa-ry”. Tại Cần Thơ, đoàn được đến bệnh viện 121 Quân khu IX phục vụ thương bệnh binh vừa tham gia chiến đấu tại biên giới Tây Nam về với bao tình cảm thân thương và xúc động trước những tấm gương chiến đấu hy sinh của đồng đội. Cán bộ và diễn viên thời đó gồm: Nguyễn Đức Vĩnh (Đội trưởng), Trần Đăng Trụ (Đội phó), Ngọc Khuê (phụ trách chuyên môn). Các diễn viên: Đức Hậu, Minh Hiểu, Cao Minh Hiển, Đặng Văn Hoà, Trần Ngọc Minh, Minh Huệ, Mạnh Dũng, Trần Quang Mai, Nguyễn Ngọc Biền, Trần Thị Hoàn, Nguyễn Huy Nghiêm, Nhung, Lan, Lý (trắng), Bình, Lý (hoa cà), Lý (đen), Hương Thư, Lan Phương, Thu Hà, Văn Quát, Thịnh, Thu Quế, Thanh Bình, Hồng, Trung (KT), Thịnh, Điện, Trí, Hậu, Bình (371), Tân.… và một số người khác.

(Đoàn Văn công PKKQ)

Sau khi hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tham gia hội diễn toàn quân năm 1979 và phục vụ bộ đội và nhân dân trên khắp 2 miền của Tổ quốc, Đội Tuyên văn Không quân xứng đáng với tên gọi “Một đội quân tuyên truyền và biểu diễn Văn nghệ quần chúng” xuất sắc của Quân chủng, là động lực ban đầu và tạo điều kiện vô cùng thuận lợi cho việc thành lập đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp tiếp theo. Tháng 4/1980, về danh nghĩa thì Đội Tuyên văn Không quân được giải thể; nhưng thực chất cả về cơ sở vật chất, doanh trại đến một số hạt nhân vẫn tồn tại, chuẩn bị mọi mặt cho việc thành lập đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp sau đó.    

(Những mùa bay đôi)

Từ tháng 5 năm 1980, Cục Chính trị Không quân chỉ đạo Phòng Tuyên huấn, Nhà Văn hoá và Đội Tuyên văn bàn bạc phương hướng thành lập đoàn chuyên nghiệp. Theo đề nghị của Tổ Nghệ thuật thuộc Nhà Văn hoá, cục Chính trị KQ, mời đ/c Trung tá Vũ Toàn, cán bộ nghệ thuật thuộc Phòng Văn nghệ, Cục Tư tưởng Văn hoá - Tổng cục Chính trị về làm đoàn trưởng kiêm chỉ đạo nghệ thuật. Diễn viên có 2 hướng tuyển chọn Giữ lại một số hạt nhân đang công tác tại đoàn, Tuyển diễn viên từ trường Nghệ thuật Quân đội, trường Múa Việt Nam và Nhạc viện Hà Nội, mặt khác mở một đợt tuyển diễn viên rộng khắp từ Hà Nội và các tỉnh phía Bắc. Trong thời gian tuyển diễn viên và xây dựng đoàn, dưới sự chỉ đạo của Cục Chính trị, đoàn vẫn tiến hành xây dựng chương trình tiết mục đi biểu diễn. Tháng 7 năm 1980 với sự kiện đặc biệt của Quân chủng nói riêng và cả nước nói chung là chuyến bay vũ trụ đầu tiên Việt – Xô được tiến hành với 2 phi công vũ trụ: Phạm Tuân (Việt Nam) và Go-rơ-bat-cô (của Liên Xô cũ), Đoàn đã khẩn trương xây dựng một chương trình mang tên: “Ngôi sao – Tình bạn” được dàn dựng công phu và kịp thời đi phục vụ bộ đội. Về tiết mục có “Ngôi sao – tình bạn” của Hoàng Tạo, “Bay giữa tình yêu” của Ngọc Khuê, Bài ca cường kích” của Chu Khiêm, “Khúc hát anh hùng Tạ Đông Trung” của Ngọc Khuê, Múa: Cánh cò quê hương v..v…

( Nhạc sĩ Phạm Anh Thông)

Kết quả bước đầu tuyển diễn viên như sau: Từ Trường Nghệ thuật Quân đội về dược 2 diễn viên múa Ngọc Anh (hiện nay là NSƯT, Trưởng đoàn NT PK-KQ) và Thuý Nga, sau đó bổ xung Bích Thuận từ trường Nghệ thuật Quân đội. Diễn viên múa nữ Phương Linh từ Quân khu VII chuyển về, Việt Toàn từ Quân khu III chuyển đến, Bích Phượng (“A Phệnh”) từ Trường Múa Việt Nam… Nhạc công có Mai Trần Hoàn - đàn oocgan, Cao Hồng Sơn – Ghi-ta từ Nhạc viện về, cùng với số nhạc công cũ là Nguyễn Mạnh Đông (trống), Đặng Vĩnh Hoà (Ghi ta bass), Cao Minh Hiển (kèn Clarinete), Trần Ngọc Minh (đàn bầu), Lan Phương (Violon, T’rưng) đủ biên chế đội nhạc. Lực lượng hát ngoài Minh Nguyệt, sau đó tuyển thêm Bích Diệp (từ Cao đẳng Sư phạm Nhạc hoạ Trung ương), Bích Hà từ Nhạc viện, Kim Chung, Trịnh Thuỷ từ những đơn vị khác chuyển về, Mạnh Cường được tuyển từ Trường Trung cấp Thông tin Khí tượng của Quân chủng (sau hội diễn Quân chủng 1981). Một đợt tuyển diễn viên hát được tiến hành, kết quả có Lệ Thuỷ (hiện nay là Ca sĩ - NSƯT của đoàn), Lan Anh (về sau chuyển sang Nhạc viện Hà Nội), Thu Trang (tạm tuyển) v..v… Ngày 3/3/1981, đ/c Vũ Toàn từ Phòng Văn nghệ Quân đội thuộc Cục Tư tưởng Văn hoá, TCCT chính thức về nhận nhiệm vụ Đoàn trưởng, bắt đầu bước sang một thời kỳ mới. Đoàn Nghệ thuật Không quân Nhân dân Việt Nam Ngày 18 tháng 3 năm 1981, Được sự chuẩn y của Bộ Quốc phòng, Tư lệnh Quân chủng Không quân ra quyết định thành lập Đoàn nghệ thuật chuyên nghệp. Sau một thời gian vừa tuyển quân, vừa luyện tập và biểu diễn, đoàn đã chính thức hình thành với quân số 25 người. Đoàn trưởng kiêm chỉ đạo nghệ thuật là đ/c Vũ Toàn, Đoàn phó phụ trách công tác chính trị là đ/c Nguyễn Năng Mùi (từ F371 chuyển về) cùng biên chế các đội:

(Ban liên lạc đoàn Văn công PKKQ thời kỳ: 1964- 1976)

Đội ca đ/c Ngọc Khuê làm đội trưởng cùng các diễn viên: Minh Nguyệt, Kim Chung, Bích Hà, Bích Diệp, Lệ Thuỷ, Lan Anh, Trịnh Thuỷ, Mạnh Cường, Minh Hiểu, Thu Trang (tạm tuyển). Đội múa có Hoàng Yến trực tiếp làm đội trưởng cùng các diễn viên: Ngọc Anh, Việt Toàn, Văn Bảy, Phương Linh, Bích Thuận, Thuý Nga, Bích Phượng… Đội Nhạc có Mai Trần Hoàn đội trưởng, Cao Hồng Sơn, Đặng Vĩnh Hoà, Mạnh Đông, Cao Minh Hiển, Lan Phương…Đội phục vụ có Chu Khiêm (ánh sáng), Nguyễn Quân (tạm thời phụ trách âm thanh). Nuôi quân có Nguyễn Thị Hà, Nguyễn Thị Dung,  Thời kỳ đầu thành lập, đoàn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt về cơ sở vật chất và trang thiết bị biểu diễn. Hầu hết nhạc cụ đạo cụ vẫn toàn “tranh tre nứa lá”. đến khoảng giữa năm 1981, được sự quan tâm của Đảng uỷ và Bộ Tư lệnh QC, Đ/c Tư lệnh Đào Đình Luyện đã quyết định đầu tư cơ bản cho đoàn về trang thiết bị biểu diễn. Nhạc cụ gồm có đàn Ooc-gan YAMAHA IC20, 2 chiếc Ghi-ta điện Felder, một bộ trống Jaz, kèn Sắc-xô-phôn.. Một dàn âm thanh, ánh sáng và phông màn mới (một mảnh phông cánh gà thời đó đang được lưu giữ tại Bảo tàng PK-KQ)… Kể từ đó, “bộ mặt” của đoàn dần dần đổi khác. Cuối năm 1981, đoàn được đầu tư tham gia Liên hoan Ca Múa Nhạc chuyên nghiệp toàn quốc, có tên gọi là “Liên hoan đơn ca độc tấu và múa ít người” do Bộ Văn hoá - Thông tin tổ chức tại Rạp Hồng Hà, Hà Nội. Tuy là một đoàn nghệ thuật non trẻ, song chương trình của đoàn Nghệ thuật Không quân đã ghi được những dấu ấn tốt đẹp với khán giả và ban Tổ chức, Ban Giám khảo.

(Đội Nhạc)

Đoàn đã đạt giải Huy chương bạc cho toàn đoàn, một số tiết mục được khen thưởng như: Múa Cánh cò quê hương – Biên đạo Trần Đình Quỳ, Âm nhạc Hoàng Tạo. Hát múa: “Khúc hát về người anh hùng Tạ Đông Trung” của Ngọc Khuê do Vũ Toàn dàn dựng. Ca khúc “Mùa xuân làng lúa làng hoa” của Ngọc Khuê vừa ra đời cũng đã được trình làng tại Liên hoan (do tác giả biểu diễn cùng tốp nữ, Biên đạo Vũ Toàn, Nhạc sĩ Trương Ngọc Ninh phối khí) đã giành huy chương bạc và bằng khen của Bộ Văn hoá - Thông tin về tác phẩm…  

(Vì Tổ quốc Bình yên)

Mùa xuân năm 1982, một đợt ra quân biểu diễn đầu tiên và “rầm rộ” của đoàn được mở đầu bằng đợt diễn phục vụ cán bộ chiến sĩ Trung đoàn 927 tại Băc Giang. Chương trình được dàn dựng công phu, vừa kết hợp những tiết mục đạt giải cao sau Liên hoan ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc, vừa dàn dựng thêm một số tiết mục đáp ứng công tác biểu diễn rộng khắp cho bộ đội và nhân dân như: múa: “Chuyện tình bên dòng sông”, múa “Hề Sác-lô”… Chỉ có điều thời tiết không ủng hộ đoàn ta lắm, nên vừa diễn xong ba, bốn đêm thì trời đổ mưa tầm tã, phải “nằm lại” đơn vị mấy ngày liền mà chưa “cất bước lên đường” được..! Cũng trong năm 1982 này, đoàn đã vinh dự được sang đất nước Cam-pu-chia anh em để biểu diễn phục vụ bộ đội tại sân bay Pu-Chen-tông và tham quan đất nước Chùa Tháp.

Sau thời gian này, có một số diễn viên được chuyển ra hoặc sang công tác khác, một số cán bộ sáng tác và diễn viên mới từ đơn vị khác chuyển đến hoặc tuyển vào: Nhạc sĩ có Lê Tịnh, Biên đạo múa Trịnh Đình Đạt, Quỳnh Hợp từ BTL Thông tin chuyển đến, Vi Kim Ái từ QKI về, Cường Trompete, Cường âm thanh (Cường giỏi), Hiệp ánh sáng, Huỳnh Tú hát, Hạ Long (Long Joy), Thanh Thuỷ, Trần Lan Phương, Quốc Tuấn (múa), Hùng (Saxophone), Văn Thành (Flute), Thiều Chí Hùng (sáo trúc, về sau thổi Flute), Đặng Xuân Quý (guitare), một thời gian sau là đ/c Ngô Thành Lâm. Quản lý đơn vị có Nguyễn Thị Huấn, Quân y Triệu Thị Hồng (nguyên diễn viên Chèo đoàn VC PK-KQ) về thay cho Nguyễn Thị Quế… Năm 1984, đoàn tham gia Hội diễn Nghệ thuật chuyên nghiệp toàn quân chào mừng kỷ niệm 40 năm thành lập Quân đội Nhân dân Việt nam (1944 – 1984) do Tổng cục Chính trị tổ chức tại Nhà hát lớn Hà Nội. Chương trình tham gia Hội diễn lần này, đoàn không đạt giải cao. Nhưng đến năm 1985, kỷ niệm 10 năm ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam Việt Nam và Thống nhất Tổ quốc, Bộ Văn hoá Thông tin tổ chức Hội diễn Ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc tại Nhà hát lớn Thành phố Hồ Chí Minh, đoàn tham gia một chương trình mới và đã đạt giải thưởng Xuất sắc cho toàn đoàn, Huy chương vàng “Những mùa bay đôi” của Hoàng Tạo, Kịch múa “Đường vào vũ trụ” Âm nhạc Lê Tịnh, biên đạo Xuân Định v.v.. Sau thời gian này, đ/c Mai Trần Hoàn (đội trưởng đội nhạc) được bổ nhiệm Đoàn phó. Về phối khí và tập huấn dàn nhạc, đoàn thường xuyên dược sự giúp đỡ của các Nhạc sĩ: Phúc Linh, Huy Tiến, Hoàng Lương, Đức Trịnh, Hoạ sỹ thiết kế mỹ thuật sân khấu Đoàn Thị Tình, Lê Huy Quang. Tháng 5 năm 1987, đ/c Ngọc Khuê được điều về làm trưởng đoàn thay thế đ/c Vũ Toàn nghỉ hưu theo chế độ, đ/c thiếu tá Đặng Đoàn Lành từ F371 về Ban Thanh Niên rồi xuống đoàn làm đoàn phó chính trị thay đ/c Hồ Viết Đồng nghỉ hưu. Thời gian này đoàn đã kiện toàn tổ chức, được bổ xung thêm một diễn viên như: Hải Yến (múa), Hát có Hải Yến, Thanh Tịnh, Đức Hiếu, nhạc có Giang Thanh Lâm (đàn oocrgan, từ nhạc viện về), đồng thời một số diễn viên chuyển công tác khác hoặc Quân chủng bố trí cho đi lao động ở nước ngoài. Năm 1987 cũng là năm Trường Nghệ thuật Quân đội mở rộng số lượng đào tạo diễn viên, trường đã mở các đợt tuyển học sinh tại các đoàn. Đoàn Nghệ thuật Không quân tuyển được các học sinh: Nguyễn Mai Kiên, Nguyễn Duy Anh, Phan Trọng Lê, Đỗ Quyên, , Lê Hải Yến… (Chưa kể trước đó đã có một số học sinh đang học tại trường như: Lưu Tích Phúc…) Thời gian này, Đoàn nghệ thuật Không quân – cũng như các đoàn nghệ thuật trong toàn quân có nhiều khởi sắc trong những năm thực hiện chủ trương đổi mới của Đảng và nhà nước ta. Tháng 12 năm 1989, tham gia “Liên hoan ca múa nhạc nhẹ chuyên nghiệp toàn quốc” do Bộ Văn hoá - Thông tin tổ chức tại Nha Trang, Khánh Hoà, đoàn đã được Bộ Tư lệnh, Cục Chính trị (Tư lệnh QC là đ/c Phạm Thanh Ngân, Phó Tư lệnh chính trị kiêm Chủ nhiệm Chính trị QC là đ/c Phạm Tuân) và các đơn vị, cơ quan trong Quân chủng đặc biệt quan tâm, Hầu như đơn vị nào cũng trích một khoản kinh phí của mình để ủng hộ, giúp đỡ đoàn chuẩn bị chương trình đi tham gia liên hoan. Không khí luyện tập, dàn dựng chương trình, chuẩn bị phục trang, đạo cụ, kể cả màn khói toả trên sân khấu bằng ô-xy lỏng (với sự giúp đỡ của Nhà máy A36 Cục Hậu cần), lúc đó chưa có đơn vị nghệ thuật nào dùng biểu diễn.

(Cựu Binh của Đoàn Văn công PKKQ)

Trong bài của nhà báo Phùng Dũng viết về đoàn trên báo Văn Hoá năm 1989 có đoạn: “Bắt đầu là sự “chiêu hiền đãi sĩ”, quân tướng kéo về giúp việc “xây xẩm mặt mày”, Nhạc có Nguyễn Cường, Trương Ngọc Ninh, Hoàng Tạo, Minh Quang, Hoàng Lương, 2 cha con Vũ Thanh và Vũ Quang Trung, hoạ có “lão tướng” thiết kế sân khấu Lê Huy Quang và nhiều văn nghệ sĩ khác…” Về diễn viên, có bổ xung Đức Hiếu (hát), Kim Khánh (múa), Minh Hiền (Trung đoàn Công binh 28), Hữu Dũng (Trường Sĩ quan Không quân) bổ xung cho đoàn. Chương trình đoàn tham gia Liên hoan Ca Múa Nhạc nhẹ chuyên nghiệp toàn quốc năm 1989 này được mang tên: “Bầu trời, Mặt đất Tôi yêu” với phong cách nhạc nhẹ, phóng khoáng. Phối khí, dàn dựng và biểu diễn hết sức công phu, linh hoạt, tạo được ấn tượng tốt đẹp trong liên hoan cũng như với khán giả ở những nơi đoàn đến biểu diễn. Kết quả: Đoàn đã đạt giải nhì (sau đoàn Ca Múa Hải Phòng giải nhất) với các tiết mục đạt dấu ấn sâu đậm trong liên hoan. Huy chương vàng thuộc về: Múa “Nhịp điệu mây”, Nhạc nước ngoài, Biên đạo Trần Việt Toàn, Tác phẩm hát “Hạt nắng hạt mưa” của Ngọc Khuê (đồng thời được tặng bằng khen tác phẩm hay nhất trong liên hoan), Giải thưởng " Ca sĩ trẻ  xuất sắc nhất” thuộc về Ca sĩ Thuý Ngân đơn ca bài hát này, Bằng khen Đội múa cùng nhiều giải thưởng có giá trị khác. Từ cuối năm 1990, tình hình các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp trong quân đội gặp nhiều khó khăn về biên chế, quân số; một vài đoàn đã giải thể, có đơn vị vừa có lệnh giải thể, lại triệu tập lại ngay. Đoàn Nghệ thuật Không quân không nằm ngoài những khó khăn đó. Tuy nhiên, Đảng uỷ, Bộ Tư lệnh Quân chủng và Cục Chính trị vẫn có quyết tâm giữ lại đoàn, nhưng quân số cho rút gọn xuống còn khoảng 15, 16 người. Nhiều cuộc họp bàn phương hướng rút gọn được tổ chức với không ít khó khăn.

Cuối cùng, phương hướng rút gọn đoàn được thực hiện, một số đ/c cán bộ diễn viên phải chuyển công tác khác, một số ít đi lao động ở nước ngoài. Đội hình còn lại gồm các đ/c: Ngọc Khuê (trưởng đoàn) và các thành phần:, Nhạc có Thiều Chí Hùng, Đặng Xuân Quý, Nguyễn Mạnh Đông, Giang Thanh Lâm, Phạm Hoạt (Đàn bầu kiêm điều khiển âm thanh). Diễn viên hát có: Hải Yến (Quảng Ninh), Thuý Ngân, Trịnh Thuỷ, Vi Kim Ái, Thanh Tịnh (kiêm phụ trách ánh sáng), Múa có Ngọc Anh, Hải Yến, Trần Việt Toàn, Bích Thuận. Trợ lý đoàn Ngô Thành Lâm Tháng 4 năm 1991, đoàn vinh dự được đi biểu diễn phục vụ Bộ đội Trường Sa. Với đội hình 11 người (ảnh dưới), thời gian tròn nửa tháng lênh đênh trên biển, biểu diễn phục vụ tại 14 đảo phía nam quần đảo Trường Sa. Nhiều đ/c say sóng, nhưng tất cả đều hoàn thành nhiệm vụ, được các Thủ trưởng Bộ Quốc phòng và các Quân chủng, quân khu cùng đi nhiệt liệt hoan nghênh. Có những chuyến đi như thế này mới thêm yêu quý và thán phục trước những cán bộ, chiến sĩ nơi biên giới hải đảo ngày đêm canh giữ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc. Đến giữa năm 1991, thực hiện chủ trương mở rộng quân số, tiếp tục củng cố và hoàn thiện, Đoàn nghệ thuật Không quân được tổ chức tuyển diễn viên bổ xung. Cũng từ đợt tuyển quân này, đoàn đã tiếp nhận các diễn viên: Múa có Lan Hương, Kim Dung, Quốc An; Hát có Thi Nga, Mai Dung, 2 chị em sinh đôi Tuyết, Đào (một chính thức và một hợp đồng), thời kì sau tiếp nhận Hồ Hải, Việt Trung là 2 diễn viên nhạc từ đoàn Phòng không chuyển về.

Năm 1992, được sự cộng tác của Nhạc sĩ Thanh Phúc, đoàn đã xây dựng một chương trình biểu diễn mang phong cách trữ tình, với sự phối khí và dàn dựng âm nhạc Sơ-mi Clat-sic với một tên gọi chung hết sức lãng mạn: Giai điệu tím”, sau khi báo cáo Quân chủng và Sở Văn hoá thông tin Hà Nội do đ/c Giám đốc, nhạc sĩ Vĩnh Cát chủ trì đã biểu diễn được nhiều buổi phục vụ bộ đội trong và ngoài quân chủng và nhân dân một số địa phương. Trong thời gian này, một số diễn viên được tuyển thêm như: Mai Hoa, Anh Thông… Đầu năm 1995, Đ/c Ngọc Khuê thôi giữ chức trưởng đoàn để bàn giao cho đ/c Ngô Thành Lâm. Tuy nhiên, theo yêu cầu của Cục Chính trị, đ/c Ngọc Khuê còn tiếp tục công tác tại đoàn đến tháng 5/1995, sau khi đoàn hoàn thành 2 chương trình tham gia hội diễn nghệ thuật chuyên nghiệp toàn quân và Hội diễn Ca Múa Nhạc chuyên nghiệp toàn quốc, đ/c Ngọc Khuê chính thức sang nhận nhiệm vụ mới Trợ lý Văn hoá Văn nghệ kiêm Chủ nhiệm Nhà Văn hoá Quân chủng… Đó là những năm tháng không thể nào quên với những người đã từng công tác tại đoàn Nghệ thuật Không quân. Sau này, có người còn ở lại, có người đã nghỉ hưu, có người đã chuyển sang công việc khác, cũng có người xấu số đã khuất về bên kia núi… Nhưng tin chắc rằng những năm tháng ấy dù ngắn ngủi thế, vẫn để lại bao dấu ấn khó phai mờ. Những “cặp tình nhân” rồi thành vợ thành chồng, rồi sinh con đẻ cái. Con nhỏ chưa đầy năm tuổi cũng phải địu cả đi theo những đợt biểu diễn xa nhà, thậm chí tận miền Nam. Bây giờ lớn lên, hẳn chúng chẳng thể nào nhớ được những ngày tháng gian nan và khó khăn ấy của ba, mẹ chúng? Những lúc cãi vã nhau, trách mắng nhau, giận dỗi tức tối nhau bởi những lẽ thường tình ai cũng có thể có…

( Ban Liên lac)

Nhưng rồi năm tháng cứ càng xa, thì những kỷ niệm thân thương ấy lại trỗi dậy và lấp đầy những khoảng còn trống vắng.. Chúng ta tự hào vì đó là thời gian khá dài, 20 năm nếu tính từ ngày đầu 79 đến 99 khi tái hợp nhất Quân chủng PK-KQ, Thời gian ấy đủ cho nhiều tài năng, tác phẩm, tác giả, chương trình ra đời, khắc hoạ thêm chân dung “Chiến sĩ – Nghệ sĩ” trong Quân chủng, Quân đội, trong cả nền Văn học nghệ thuật nước nhà. Nhớ sao những năm tháng PK-KQ giữa chiến trường đạn bom mà người nghệ sĩ thực sự là những người lính chiến trường, những tên tuổi mà mỗi khi nhắc đến, lòng đầy tự hào, vinh dự, đó là những người đồng đội – dù có hay không cùng một thời – nhưng đó cũng là những người anh, người bạn, người thầy đáng trân trọng: NSƯT – Liệt sĩ Thanh Tùng, Các Nhạc sĩ Hoàng Tạo – Giải thưởng Nhà Nước, Thanh Phúc – Giải thưởng Nhà Nước, Nam Hà, Cát Vận, Nguyễn Ánh, Hoàng Xuân Cống, Trương Trọng Đạt, Nghệ sỹ ưu tú Vũ Toàn,Thanh Hòa, Đặng Hùng (Ooc), Phạm Hùng (sáo).... Rồi về sau là các NSƯT Ngọc Anh, Lệ Thuỷ, Mai Hoa, hoặc Vi Hoa, Đức Chính, Đức Long… Nhiều tác phẩm ra đời từ đoàn đã trở thành nổi tiếng, nhiều nhạc sĩ, ca sĩ và biên đạo múa trưởng thành, ghi nhiều dấu ấn trong tác phẩm của mình đối với bộ đội và công chúng yêu nghệ thuật. Nhắc đến những ngày tháng ấy để trân trọng hơn truyền thống của Văn công PK-KQ ngày xưa, Nghệ thuật PK-KQ ngày nay, kế thừa truyền thống quý báu của các thế hệ đi trước, nối dài mãi lời ca bên đôi cánh, bên trận địa trong suốt chiều dài 45 năm văn nghệ chuyên nghiệp PK-KQ để bảo vệ mãi mãi bầu trời xanh trong của Tổ quốc. (Trích Bài đăng trong tập ký sự lịch sử kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Đoàn Nghệ thuật PK-KQ) NGỌC KHUÊ  

Bình luận (0)