Đồn Biên Phòng Cha Lo “Ơi Cha Lo! Hỡi Cha Lo! Nơi rừng núi miền Tây Tổ quốc, bừng sáng lung linh một vì sao...” - Bản hùng ca của nhạc sĩ Phạm Tuyên đẹp như cung đường 12A vắt qua những cánh rừng xanh trùng điệp của Trường Sơn hùng vĩ và những bản làng ẩn hiện trong các thung lũng ngập tràn sắc lan rừng đón xuân về. Ước có một đêm trên đồn biên phòng Cha Lo anh hùng và tôi đã toại nguyện khi ngồi dưới ánh trăng mờ sương nghe các chiến sĩ ôm đàn hát say sưa. Chếch ngay cổng đồn, những vì sao sa trên dãy Giăng Màn lung linh đến nao lòng. Tôi và mấy tân binh lặng người khi nghe tiếng kèn lá réo rắt hắt về từ thượng nguồn Y Leng. Thiếu tá Hồ Thanh Sơn, Phó đồn trưởng Quân sự giải thích làn điệu dân ca Khùa đó kể về truyền thuyết Cha Lo - Cổng Trời. Suối Y Leng là hóa thân của nàng Y Leng (người Khùa) xinh đẹp bị quái vật thuồng luồng bắt đi trong lễ đăm khôi (tức lễ cưới rể). Để cưới người yêu, chàng Thông Ma (người Mày) khỏe mạnh như trời, chung thủy như đất đã gánh đá từ núi về lấp cửa hang, tiêu diệt quái vật. Trong lúc giao tranh dữ dội, hai hòn đá rơi xuống tạo thành cửa vòm hùng vĩ đứng tựa vai nhau, biểu tượng cho tình yêu thiêng liêng của đôi trai gái. Người Khùa gọi tên vòm đá đó là Cổng Trời của tình yêu bất tử. Trải qua bao thăng trầm lịch sử, Cổng Trời ngày càng lung linh, huyền ảo nơi chở che tâm hồn cho các tộc người Khùa, Mày, Rục, Sách... trên đỉnh Trường Sơn. Hào hứng kể cho tôi về những tên đất, tên làng đã trở thành huyền thoại trên vùng biên giới mênh mông với 20,5km đường biên, nơi sinh sống của đồng bào Khùa, Mày, Sách và Kinh trên 13 bản cheo leo thuộc xã Dân Hóa, đồn phó Sơn bộc bạch: “Lính biên phòng ai cũng ước một lần theo giai điệu bất hủ “Đêm Cha Lo” lên miền Tây Quảng Bình để trải nghiệm chính mình”. Trường Sơn hoang sơ và hoành tráng, không chỉ có địa hình hiểm trở mà còn có những bản làng nghèo khó, lạc hậu đang chờ sự chung tay giúp sức của cả cộng đồng. Nơi đây, mỗi người lính thêm vững vàng hơn sau những nẻo đường tuần tra rộp chân trên vách đá, hay mỗi khi băng mình qua dòng lũ hung dữ vào mùa mưa, hoặc trải qua những đêm rét thấu xương, khi cả tuần không nhìn thấy ánh mặt trời... Cũng hiếm có nơi nào tôi cảm nhận được sự lạc quan, ấm tình người đến vậy. Bộ đội Biên phòng Cha Lo hướng dẫn dân bản làm lúa nước Cánh lính trẻ đồn BP Cha Lo xuất thân từ nhiều miền quê Quảng Bình, nhiều người lần đầu biết thế nào là Trường Sơn nhưng họ sớm gắn bó với từng khe núi, ngọn suối, bản làng, lấy sự ấm no của đồng bào dân tộc là niềm vui của chính mình. Trung úy Trương Vĩ Lê tự hào khoe: “Chẳng nơi nào ngắm hoàng hôn đẹp như trên Cổng Trời rực rỡ với những cảnh sắc của cây rừng chen chúc nhau tầng tầng, lớp lớp vươn cao. Đặc biệt lan rừng bám trên cây chi chít ra hoa tỏa hương thơm ngào ngạt, khiến ai lên Cha Lo cũng phải ngỡ ngàng”. Câu chuyện của các chiến sĩ dẫn tôi vào khung cảnh đổi mới của các bản người Khùa, Mày, Sách. Nơi các nét đẹp văn hóa dân tộc truyền thống được phô diễn trong các làn điệu thi ca mộc mạc, các món ăn đặc sản và các lễ hội dân gian đặc sắc của đồng bào vào dịp rằm tháng 3, lễ mừng cơm mới, lễ buộc chỉ cổ tay... Đêm cuối năm trên Cha Lo đối với tôi thật chộn rộn khi tiếng kẻng vang lên và đội tuần tra lịch kịch lên đường. “Cuối năm cả đồn quay như chong chóng nhưng vui lắm anh ơi”- chiến sĩ Đặng Văn Hoàng tranh thủ thắt chặt dây giày chào tôi. Thoắt cái đã thấy ánh sao lấp lánh trên ve áo các chiến sĩ dưới chân đồi. Nơi đó, Cha Lo sáng rực ánh đèn của các công trình đang vào giai đoạn hoàn thiện nước rút. Cửa khẩu Quốc tế Cha Lo Hình hài Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế (KTCKQT) tầm cỡ lớn nhất miền Trung đang rõ nét từng ngày. Tiếp nối hệ thống khu vực làm thủ tục hải quan cửa khẩu, ngân hàng, bưu điện, chợ đã đưa vào sử dụng, các công trình: Trạm kiểm soát liên ngành, Quốc môn, bãi đỗ xe, khu dịch vụ, kho hàng conteiner, Trung tâm thể thao - văn hóa, cửa hàng xăng dầu... sẽ được hoàn thành trong năm 2011. Cha Lo - Cổng Trời một huyền thoại hào hùng được viết lên trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã có một diện mạo mới: Phồn vinh và hiện đại. Cổng Trời, Đồi 37, Bãi Dinh, La Trọng... những điểm huyệt quan trọng trên tuyến đường chiến lược 12A (nằm trong hệ thống đường Hồ Chí Minh), nơi giặc Mỹ đã dội xuống hàng trăm ngàn tấn bom đạn để ngăn chặn các đoàn xe vận tải chi viện chiến trường miền Nam, ngày nay là các thị tứ trù mật. Cuộc sống ấm no, hạnh phúc đang hiện hữu trong các khu dân cư tươi màu ngói mới thay cho lời báo đáp bao chiến công lẫy lừng của bộ đội, thanh niên xung phong, những anh hùng liệt sĩ vô danh đã đóng góp và hy sinh thầm lặng cho đất nước nở hoa. Cổng Trời vốn sừng sững hiên ngang, nghiêng lưng che chở cho từng đoàn quân, đoàn xe vận tải, ngày nay phủ bóng mát xuống những xe hàng xuất nhập khẩu hối hả ngược xuôi. Con suối Y Leng chảy qua các bản Y Leng, Ba Looc, Ka Ai, Ka Vàng, Tà Rà, Ka Reng, mùa này thật hiền hòa. Sắc xuân tràn từ dãy Giăng Màn phủ xuống lòng suối trong vắt in bóng hoa rừng lên cả dải đá hộc khổng lồ. Hơi ấm ngày xuân lan tỏa theo làn khói bếp thơm lừng hương nếp mới. Biên giới cũng như Quê hương Bản Y Leng đang náo nức chờ đón xuân về. Những giò lan rừng tô điểm thêm cho các con đường làng mới được bê tông hóa, các khu nhà vườn được qui hoạch sạch sẽ, tinh tươm. Vui nhất là đám trẻ nhỏ xúng xính khoe quần áo mới. Ông Hồ Xon, Trưởng bản Y Leng khoe: “Tết này bản làng sẽ vui lắm cán bộ ạ. Đang giáp hạt nhưng có gạo Nhà nước cho là ăn được Tết rồi”. Bản Y Leng hiện giờ vẫn có đến 80% số hộ nghèo nhưng nỗi lo đói ăn ngày giáp hạt không còn nữa. Những năm trước, Tết đến nhiều nhà bếp lửa tắt lạnh, bản làng trống hoác vì người dân còn mải lên rừng tìm cái ăn. “Nhờ Nhà nước quan tâm, BĐBP giúp, bản đã có đường, có điện, có trường học, có chợ... Cái bụng no, lại có tiền bán trâu bò mua sắm đồ dùng, rứa là đỏ lửa suốt cái Tết rồi”- Trưởng bản Hồ Xon tiếp tục khoe cái vui của cả bản. Chính trị viên đồn BP Cha Lo Đinh Xuân Hùng cho biết, nhờ sự chung tay giúp đỡ của cả nước, năm nay đồng bào sẽ có cái tế
