Kỷ niệm 67 năm ngày thành lập Quân đội Nhân Dân Việt Nam (22/12/1944 - 22/12/2011): Anh hùng Mùa A Páo - người binh vận Vàng Pao Người Mông ở núi đá mờ sương Xà Dề Phìn trên cao nguyên Sìn Hồ (Lai Châu) vẫn nhắc nhở con cháu đời sau cái lý “người Mèo” và câu chuyện Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Mùa A Páo đã đấu lý với Vàng Pao. Cho nó ăn no để đàn áp đồng bào mình à? Năm 1952, thực dân Pháp đặt ách cai trị đặc biệt trên cao nguyên Sìn Hồ vì nơi đó có độ cao hơn 1.600m, là vị trí quân sự chiến lược. Từ Sìn Hồ có thể khống chế cả một vùng rộng lớn phía bắc của tỉnh Lai Châu. Mặt khác, Sìn Hồ là huyết mạch quan trọng trên hành lang tây nam, có thể uy hiếp trực tiếp cứ điểm Điện Biên Phủ. Chính vì vậy chúng xây dựng dày đặc một loạt đồn bốt hơn 50 km chạy từ trung tâm huyện xuống Nậm Cày, chạy ngược bờ sông Nậm Na lên đến Phong Thổ. Cũng như bao trai mường ở xã Xà Dề Phìn, Mùa A Páo cũng phải đi phu, làm cuông, nhốc (nô lệ) xây đồn bốt. Mùa A Páo căm giận quân giặc như căm giận con hổ, con sói. Phải đi phu cắt cỏ cho tên quan ba Pháp thì chẳng bao giờ Páo cho ngựa ăn no vì Páo nghĩ: “Cho ngựa nó ăn no để nó đi xa đàn áp đồng bào mình à?”. Chúng bắt đi vác đá xây lô cốt thì Páo chỉ nhặt những hòn đá vôi vì “xây nhà cho nó chắc thì mai kia mình sẽ khó đánh nó”. Một ngày cuối năm 1952, Páo cùng người bạn dân tộc Dao là Tẩn Lao Lù bị chúng bắt đi cắt cỏ ngựa thì nghe tiếng súng đùng đoàng, dồn dập từ bản Sìn Hồ Vây. Tiếng súng lạ lắm, không như tiếng súng kẻ thù bắn vào đồng bào mình. Tiếng súng nổ đanh, chát, mạnh như ngùn ngụt sự căm thù. Páo nghĩ: Chắc ở Sìn Hồ Vây dân mình đã nổi dậy đánh Pháp rồi. Páo bàn với anh bạn Tẩn Lao Lù không đi phu cho Pháp nữa. Bỏ thôi, phải đi theo phía có tiếng súng của “người mình” chống lại kẻ thù thôi. Sau này Páo mới biết là quân du kích ta đánh vào nhà Chánh tổng Thào A Lù. Ở rừng được hơn hai tháng thì Páo bắt được liên lạc với quân du kích và tham gia trừ gian diệt ác đánh nhiều trận làm cho quân thù kinh hồn bạt vía như: Trận Mao Sao Phìn, trận đánh giải phóng bản Hể Hồ, bản Căng Hồ, Hồng Thu, Phìn Hồ, Làng Mô… Binh vận Vàng Pao Với những thành tích dũng cảm, kiên cường, đến năm 1964 ông được phong quân hàm Trung úy và cấp trên tin tưởng, cử đi tham gia đội chuyên gia giúp nước bạn Lào. Sang đến Lào, Đội xây dựng chính trị quân tình nguyện Việt Nam đã bàn bạc và xác định kẻ thù chính của Cách mạng Lào là Vàng Pao. Vàng Pao là người Mông bản địa bị Mỹ mua chuộc chỉ huy ba tiểu đoàn đều là người Mông. Để tránh cảnh nồi da nấu thịt nên Đội chính trị quyết định dùng phương án vận động Vàng Pao về với cách mạng. Mùa A Páo được cấp trên tin tưởng làm sứ giả hòa bình vào sào huyệt kẻ thù để thương thuyết. Biết Vàng Pao là người dân tộc Mông mình nên Mùa A Páo xây dựng phương án đối phó trong đầu. Ông nghĩ: Người Mông dù ở đâu cũng có cái lý là không phản bội lại dân tộc mình. Gặp Vàng Pao, nó đã hoảng sợ trước thần thái của người đồng tộc: Bình tĩnh, tự tin, nói năng dõng dạc giữa hàng trăm họng súng. Từ thái độ trịch thượng, hách dịch, Vàng Pao đã trở nên thân mật với Mùa A Páo nhằm lôi kéo ông bỏ cách mạng theo Mỹ làm tay sai. Mùa A Páo trước sau như một rằng: Người Mông mình không phản bội dân tộc mình đâu, không mang súng bắn vào đồng bào mình đâu. Đến chiêu cuối cùng, Vàng Pao mang một thùng lương khô, bạc trắng và muối tặng Mùa A Páo. Ông đã từ chối tất cả chỉ vì một cái lý người Mông. Đêm đó Mùa A Páo và Vàng Pao trò chuyện thâu đêm. Ông thổi khèn, hát những bài hát dân ca dân tộc nhằm đánh thức cội nguồn trong con người Vàng Pao. Cuối cùng, ông nói: “Mày nên quay về Cách mạng Lào thôi, quay về với dân tộc mình thôi. Bố mày, vợ mày, con mày sẽ bị người Mông ta khinh bỉ đấy. Nếu quay về cách mạng sẽ tha tội cho…”. Nghe Mùa A Páo nói xong, Vàng Pao nghĩ ngợi nhiều lắm. Cuối cùng nó hẹn với ông: “Cho nó chuẩn bị ba ngày…”. Nhưng thông tin bị rò rỉ, Cố vấn Mỹ ở chiến trường Lào đã nhận được dấu hiệu Vàng Pao chuẩn bị theo cách mạng. Chỉ hai ngày sau khi Mùa A Páo gặp Vàng Pao, Mỹ đã dùng trực thăng đưa Vàng Pao về Mỹ “tẩy não” và đào tạo lại thành một cỗ máy giết người rồi tung Vàng Pao trở về chiến trường Lào với cái lon hư danh “thiếu tướng”. Lần đầu tiên đế quốc Mỹ biết đến một sức mạnh không tiếng súng: Cái lý của người Mèo mà có thể lay động cả một tiểu đoàn với những phương tiện chiến tranh được trang bị hiện đại. Diệt ba Đại đội không cần một phát súng Bốn tháng sau, Vàng Pao quay về chiến trường Lào và ồ ạt dùng bạc trắng, muối do Mỹ cấp, vận động lôi kéo nhân dân các bộ tộc Lào làm tay sai. Với phương thức này Vàng Pao đã tập hợp được ba đại đội, trong đó có một đại đội toàn là người dân tộc Mông. Mùa A Páo lại xung phong nhận nhiệm vụ vận động đại đội Mông quay về với cách mạng. Trong ông luôn có một niềm tin mãnh liệt là người Mông mình vẫn còn cái gốc, cái lý không làm điều ác, không giết hại đồng bào mình. Như kế hoạch, một buổi chiều Mùa A Páo mặc quần sáo người Mông, lưng đeo dao, vai khoác súng kíp giả vờ đi săn qua nơi đóng quân của đại đội phỉ người Mông. Đến con suối gần doanh trại thì gặp Lào Ninh (Thượng úy - Đại đội trưởng quân phỉ, là người dân tộc Mông). Nhìn từ xa thấy Páo, Lào Ninh hỏi bằng tiếng Mông: - Thằng kia, mày ở đâu? Vào đây có việc gì? Mùa A Páo lại gần, trong khi có 10 họng súng đang chĩa về phía mình, trả lời bằng tiếng Mông: - Tao ở cách đây bốn quả đồi thôi mà. Tao đi săn với người anh em bị lạc đến đây. Nói rồi Mùa A Páo ngồi xuống hòn đá bên suối nghỉ chân. Lào Ninh rón rén cùng 10 tên phỉ chĩa súng lại gần. Nó hỏi tên tuổi, quê quán, thấy Páo trả lời rành rọt, nó rủ Páo theo nó. Páo nói: - Tao còn bố mẹ ở bản, tao về xin phép đã. 5 ngày sau tao gặp mày ở đây nhé! 5 ngày sau, Páo gặp Lào Ninh ở nơi hẹn cũ, Páo với Lào Ninh nói chuyện thoải mái hơn. Lào Ninh tâm sự với Páo về gia đình và nhiệm vụ của nó. Páo nói với Lào Ninh rằng: - Bố mẹ tao không đồng ý cho tao theo mày vì không biết mày có phải là người tốt hay không? Tao nghe nói có bộ đội Pa Thét Lào và bộ đội tình nguyện Việt Nam giúp dân đánh giặc giỏi l
