Đi tìm hình bóng người ca sĩ hàng đầu hát nhạc đỏ Việt Nam, một giọng ca mà từ bé tới giờ tôi vô cùng hâm mộ, ca sĩ Quốc Hương, tôi tình cờ gặp người bạn nghề, một cố hữu vong niên của ông, nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ. Vinh quang huyền thoại Trong con ngõ trên phố Khương Trung một chiều Thu của năm Kỷ Sửu, tôi đã được nghe tác giả Xa Khơi, Lời ca gửi noọng, Tiếng hát giữa rừng Pác Bó … nói về người bạn, người anh của mình với tất cả sự xúc động cảm mến và tình cảm nhớ nhung… Nhưng cuộc đời nghệ sĩ Quốc Hương không chỉ bắt đầu từ những năm tháng sống trên đất Bắc ấy. Sự nghiệp và tên tuổi của ông nổi lên từ những ngày kháng chiến chống Pháp tại bưng biền Nam Bộ. Nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ kể: Anh Quốc Hương hơn tôi cả chục tuổi. Ngày tôi tập tễnh bước vào làng ca nhạc thì anh đã nổi danh khắp nước và cả ở nước ngoài. Thuở hàn vi, anh đã từng kể về những năm tháng hào hùng thời kỳ anh tham gia đánh giặc ở Nam Bộ thành đồng. Tôi không hiểu sao chàng trai đất Bắc này đã chọn cuộc ra đi đầy ngẫu hứng, và bất ổn từ thuở thiếu niên. Phải là người mang tâm hồn nghệ sĩ lớn với mộng sông hồ mới dám xê dịch như vậy. Và có lẽ do lang bạt kỳ hồ với những cuộc xê dịch lớn ấy anh mới làm nên danh tiếng Quốc Hương bằng cảm hứng cách mạng và niềm đam mê nghệ thuật… Sinh năm Thân 1920 tại làng Kiến Thái, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình, Quốc Hương đã có một tuổi thơ dịu dàng như mọi tuổi thơ khác trên đất Bắc. Nhưng rồi không biết duyên cớ nào mà mới 17 tuổi, vừa qua thời niên thiếu, ông bắt đầu quãng đời lưu lạc của mình. Lúc đầu là miền Trung dằng dặc, rồi một ngày người thanh niên ấy bỗng trôi dạt vô tận Sài Gòn… Từng làm nhiều nghề khác nhau, từng lao động cật lực để mưu sinh bằng nghề khuân vác, thợ đầu máy hoả xa... Cũng tại Sài thành, khi vừa tuổi đôi mươi, Quốc Hương đã bắt đầu hướng lòng mình vào xu thế cách mạng. Ấy là lúc ông bắt gặp trào lưu xuống đường của thanh niên trí thức miền Nam tranh đấu. Quốc Hương sẵn có tài sản quý giá nhất là giọng hát. Ông là một trong những người hát Tiếng gọi Thanh niên của Lưu Hữu Phước đầu tiên. Đó là lần ông biểu diễn ở rạp Lê Văn Hảo năm 1944. Cách mạng Tháng Tám bùng nổ, ông tham gia phong trào ca hát của Ban tuyên truyền Sài Gòn - Chợ Lớn. Chiến tranh lan rộng, Quốc Hương vào Vệ quốc đoàn, từng giữ chức Tiểu đội trưởng, ông tham gia chiến đấu và ca hát trên các chiến trường Nam Bộ: Khu VII, Khu VIII, Khu IX… Hình ảnh một Quốc Hương mặc quần short, áo cầu vai, hông đeo súng lục đi trước hàng quân vừa oai hùng vừa có vẻ ngang tàng, mà cũng thật lãng mạn. Không khí kháng chiến và cuộc đời chiến sĩ ùa vào tâm hồn người nghệ sĩ trẻ một sức sống mới. Tiếng hát Quốc Hương bắt đầu nổi lên sau khi ông hát Tiểu đoàn Ba lẻ bảy . Sáu mươi năm đã trôi qua, ngày hôm nay bài hát ấy vẫn được dân Việt hát lên với lòng đầy tự hào. Nhưng có lẽ ít ai biết rằng bài ca ấy được bắt đầu từ cuộc kỳ ngộ của ba tên tuổi lớn. Cái tên gây bất ngờ đầu tiên có lẽ là tác giả của ca từ. Lời bài hát hùng tráng ấy có ai ngờ là lời thơ của tác giả Lỡ bước sang ngang - Thi sĩ giang hồ Nguyễn Bính, thi sĩ của chân quê, của đồng quê miền Bắc dân dã… Bất ngờ đến thú vị. Người viết hoa chanh nở giữa vườn chanh bây giờ ai ngờ lại có thể viết Cửu Long Giang với những lời thơ mạnh mẽ, đúng chất Nam Bộ như vậy. Từ đây, thêm một lần để khẳng định tài hoa của Nguyễn Bính. Hình như những năm tháng kháng chiến ở bưng biền Nam Bộ, với những gian khó cùng hiển hách với không khí hào hùng của vùng đất ấy đã cho Nguyễn Bính những cảm xúc mạnh mẽ đến bất ngờ... Bài thơ ấy lần đầu được in trên báo Tổ quốc của Khu Tám.. Và nhịp điệu lạ lùng ấy đã tạo cảm hứng cho người nhạc sĩ gốc công giáo Nguyễn Hữu Trí để ông, giữa lúc thăng hoa của tâm hồn đồng cảm đồng điệu, đã viết nên ca khúc nổi tiếng Tiểu đoàn Ba lẻ bảy . Cần nói thêm: Nguyễn Hữu Trí sinh năm 1917 ở Sài Gòn, từng tốt nghiệp tú tài năm 17 tuổi, được học nhạc trong trường dòng Mỹ Tho, có năng khiếu âm nhạc từ sớm. Ông từng được biên chế của Tiểu đoàn Ba lẻ bảy, giữ chức Đại đội phó kiêm Phó ban quân nhạc Khu VIII. Nhân vật thứ ba cũng là nhân vật chính câu chuyện đương kể là ca sĩ Quốc Hương. Ông như là nhân vật lịch sử được lựa chọn tựa một định mệnh để từ đó Tiểu đoàn Ba lẻ bảy đi vào lịch sử âm nhạc Việt Nam. Ông đã hát ca khúc ấy đầu tiên và là cuối cùng bởi chất giọng, bởi cả sự nhập đồng và bởi sứ mạng thì phải. Chất hùng tráng, hào khí lạc quan của ca khúc đã nhập vào hồn ông, cất lên giọng ca khó thay thế. Nếu nói trên đời có một giọng ca độc quyền cho những ca khúc thì có thể nói đó là Quốc Hương với Tiểu đoàn Ba lẻ bảy , và sau đó là Hà Tây quê lụa , Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người … Chả thế mà từ khi bài hát được phổ biến, đặc biệt là từ khi Đài Phát thanh Tiếng nói Việt Nam của Nam Bộ kháng chiến phát lần đầu tiên ngày 1/10/1954 cho đến khi nổi danh là ca sĩ số 1 Việt Nam và đến chót đời, người Việt vẫn chỉ muốn nghe Tiểu đoàn Ba lẻ bảy bằng giọng hát Quốc Hương… Người đời gọi ca sĩ bằng một cái tên trìu mến: Ông Ba lẻ bảy. Quốc Hương là ca sĩ, ai cũng biết. Nhưng ít ai biết Quốc Hương còn là một nhạc sĩ. Thời đầu quân ở Tiểu đoàn Ba lẻ bảy, Quốc Hương từng viết những ca khúc được nhiều người nhắc nhớ: Tầm vu; Du kích Long Phú; Đoàn người đi tòng quân; Cô gái Vĩnh Hanh … Năm 1954, cũng như nhiều cán bộ chiến sĩ kháng chiến, Quốc Hương được lệnh tập kết ra miền Bắc, được về làm việc trong biên chế Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam. Thời kỳ sống trên đất Bắc là những năm tháng khẳng định tài năng âm nhạc và ca hát của ông. Giọng hát Quốc Hương được thính giả cả nước yêu mến và hâm mộ. Tiếng hát ông vang trên sóng phát thanh, vang xa ở tận nước ngoài trong nhiều lần lưu diễn xuất ngoại… Và cay đắng nghiệp đời Con người phóng khoáng, cốt cách nghệ sĩ nặng tình yêu với đất nước, với nghiệp ca hát ấy cuối cùng là một cuộc đời cống hiến. Vinh quang trong từng giai đoạn của đời ông gắn liền với đất nước, với cách mạng. Bây giờ đây có nhiều người Việt muốn nghe lại ca khúc cũ, họ chỉ tìm bằng được giọng ca Quốc Hương. Những bài hát Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người , Nhữ
