Biết Ơn Cụ Hồ Chí Minh Mỗi loại hình nghệ thuật đều có một phương thức phản ánh riêng về con người, cuộc sống vào trong tác phẩm. Công bằng mà nói, việc phản ánh con người điển hình, đặc biệt là Hồ Chí Minh, vào trong các tác phẩm để xây dựng thành hình tượng nghệ thuật, thì mỗi loại hình đều có những thuận lợi và khó khăn riêng. Một mảng của âm nhạc là thanh nhạc, dễ để lại trong tâm trí người nghe bằng những giai điệu đằm thắm mượt mà, nhưng cũng có cái khó là ngôn ngữ lời ca không thể diễn tả tỉ mỉ những việc làm trong đời sống thường nhật của Hồ Chí Minh như các loại hình nghệ thuật khác. Nhìn lại một số ca khúc viết về đề tài này, có thể thấy chân dung Hồ Chí Minh hiện lên ngời sáng với phong cách sống giản dị, nhưng ảnh hưởng tư tưởng đạo đức của Người tới người dân đất Việt là vô cùng lớn lao. Từ khi rời bến cảng Nhà Rồng đi tìm đường cứu nước đến năm 1945, mặc dù Hồ Chí Minh đã có nhiều đóng góp mang tính chiến lược và quyết định cho lịch cách mạng nước nhà, nhưng hình ảnh của Người chưa hiện lên trong dòng ca khúc cách mạng. Điều đó cũng dễ hiểu, bởi hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ không cho phép được lộ lý lịch của những người chiến sĩ cách mạng, và mặt khác, dòng ca khúc cách mạng cũng vừa bước ra khỏi cuộc giao thoa văn hóa với âm nhạc phương Tây, mặc dù có những bước đi chập chững đầu tiên, nhưng chưa đủ sức để phản ánh những con người điển hình. Cách mạng tháng Tám thành công, nền độc lập và chủ quyền dân tộc được xác lập, tuy ngắn ngủi, nhưng lịch sử dân tộc đã bắt đầu mở sang trang mới. Lượng thông tin chính thức được lan tỏa với diện rộng hơn. Dân đất Việt từ thân phận nô lệ đã bước lên thành người làm chủ vận mệnh đất nước. Sự thay đổi lớn lao đó, công đầu thuộc về Hồ Chí Minh và những người chiến sĩ cách mạng. Những con người điển hình có tên tuổi bắt đầu được phản ánh trong dòng ca khúc cách mạng. Trong rừng sâu lập thành chiến luỹ Đêm ngày ra công cùng chiến sĩ Bao nhiêu năm chống phường ngoại xâm Giặc nghe thấy hoảng hồn khiếp kinh. Với truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc: ăn quả nhớ kẻ trồng cây, nhạc sĩ Lưu Bách Thụ đã nói tiếng nói thành kính đại diện cho người dân nước Nam Biết ơn cụ Hồ Chí Minh . Bởi: "Một lòng vì dân, Người đấu tranh không ngừng. Xa quê hương bốn phương mịt mùng lạnh lùng. Trong thâm tâm những mong cho dân, xua tan những quân tham tàn nhục hình...". Lời ca không hoa mỹ, âm nhạc mang tính hành khúc đơn giản, nhưng dễ làm lay thức lòng người bởi tính mộc mạc của nó. Và bắt đầu từ đây, những cống hiến của Hồ Chí Minh cho sự nghiệp cách mạng ở giai đoạn trước đã được khắc họa lại (cho dù không đầy đủ), và cũng từ đây, người dân nước Nam gọi Người là cha rồi nguyện tiếp bước đi theo Người, đó là một giá trị nhân văn. Ngày 2-9-1945 đã đi vào lịch sử, đi vào tâm trí của người dân nước Nam. Hai năm sau, khi nhớ lại ngày quốc khánh, cái cảm xúc vẫn cứ dâng trào trong tâm hồn những người làm văn nghệ. Nhạc sĩ Bùi Công Kỳ viết ca khúc Ba Đình nắng (lời Vũ Hoàng Địch), một không khí hồ hởi trong những giờ phút thiêng của dân tộc đã được tái hiện. Mong dẹp tan diệt phường phát xít Thương người dân vùng dậy cứu quốc Đem cho ta những ngày tự do Đầy hạnh phúc cuộc đời ấm no. Trong niềm vui tràn ngập giữa rừng người lẫn sắc cờ và hoa ấy, Hồ Chí Minh xuất hiện với tâm thế cao vời vợi, nhưng lại rất giản dị và gần gũi: "Tôi nói đồng bào nghe rõ không? Ôi thân mến lời cha già dân tộc. Bộ ka ki đã bạc với gió sương". Tác giả ca khúc đã có mấy ô nhịp chuyển điệu sang át, làm cho âm nhạc có phần sáng lên, và như thế hình ảnh của Hồ Chí Minh càng được tô đậm thêm. Với câu: "Tôi nói đồng bào nghe rõ không", nhiều chính trị gia, nhà văn cho rằng, trước hàng vạn đồng bào, không phải Người e với giọng nói xứ Nghệ sẽ khiến mọi người nghe không rõ, mà cái chính đó là một cử chỉ ân cần thể hiện tư tưởng lấy dân làm gốc và tất cả vì lợi ích của nhân dân. Nếu nhìn rộng ra một chút nữa, thì lời giả thích trên hoàn toàn có lý, bởi cả cuộc đời của Người luôn phấn đấu vì nước, vì dân. Người luôn tâm niệm: " Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành" Đầy trang sử kí người trong nước chép ghi truyền lưu Việt Nam cảm mến Hồ Chí Minh dày đức ơn nhiều Cái khó của ca khúc là không thể diễn giải đầy đủ và tỉ mỉ như nhiều loại hình nghệ thuật khác, mà lời ca chỉ cho phép ý tại ngôn ngoại, dẫu vậy, ca khúc lại có thế mạnh riêng, đó là giai điệu. Giai điệu kết hợp với lời ca theo kiểu dạng trên dễ làm lay thức lòng người, lúc đó chính cái vẻ sơ sài bề ngoài của lời ca ấy cũng trở nên có sức truyền cảm mạnh mẽ hơn. Dẫu không mang tính phóng sự, ký sự, nhưng ca khúc cách mạng Việt Nam không hoàn toàn loại bỏ những yếu tố đó. Có những bài mặc dù mang tính hồi tưởng, lời ca vừa có tính khái quát cao, vừa có chất thơ, nhưng đâu đó tính ký sự vẫn xuất hiện. Tiếng hát giữa rừng Pác Bó của Nguyễn Tài Tuệ là trường hợp như thế. Cảnh núi lưng trời, cảnh suối rì rào trong những chiều ở Pác Bó là ký sự, từ đó nhạc sĩ tạo ra sự hòa nhập bó bện giữa Hồ Chí Minh và núi rừng. Cảnh đẹp rất thân thiện và nên thơ, chính cảnh đẹp này, ngày xưa đã "ôm bóng Người". Bởi vì: "Người về chỉ lối theo Người ngày mai tươi sáng. Bát cơm mong chờ người già ước mơ. Líu lo i tờ môi đọng trẻ thơ". Đó là mục đích trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Bác. Ôi Bác Hồ không thích đứng trên cao. Người thích lẫn giữa dòng đời dưới thấp. Bác dừng lại cho cụ già muốn gặp Bác cúi người cho cháu nhỏ đòi thơm. Cũng là sự hồi tưởng, cũng là cảnh núi rừng Pác Bó, nhà thơ Trần Văn Loa khá thành công trong việc tạo dựng hình ảnh vị lãnh tụ của dân tộc qua bài thơ: Suối Lê nin . Do bài thơ giàu xúc cảm, giàu hình ảnh lại có chất nhạc, nên đã được nhạc sĩ Phạm Tuyên cũng như hai nhạc sĩ Hà Té - Hoàng Đạm cùng phổ nhạc thành hai bài hát có giai điệu khác nhau. Tuy âm hưởng then trong giai điệu của mỗi bài hát không giống nhau, nhưng lại có một điểm chung là tác giả âm nhạc đều tải được trọn vẹn ý của bài
