Paris, ngày 11, tháng 10, năm 1954 Tối qua, trong hội trường chật kín người tại trụ sở Đảng Cộng sản Pháp ở Paris, bầu không khí vừa thân tình vừa xúc động. Trong khi tại Hà Nội, hồi chuông tự do vang lên chào đón ngày trở về khải hoàn của Quân đội Việt Minh thì nơi đây, ở Paris, những con tim cũng hòa chung nhịp đập của niềm vui và hy vọng. Hai nghệ sĩ Văn Lý và Hoàng Lan, hai giọng ca Việt Nam đã trở nên quen thuộc với công chúng Paris, được mời hát trong buổi lễ kỷ niệm ngày 10 tháng 10 năm 1954, nhằm tôn vinh chiến thắng của Việt Minh và cuộc tiếp quản hòa bình Thủ đô Hà Nội. Chương trình giới thiệu hai ca khúc mang tính biểu tượng sâu sắc: «Tiến về Hà Nội» và «Tiến quân ca» , quốc ca của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, sáng tác bởi nhạc sĩ Văn Cao, cái tên giờ đây được nhắc đến như một anh hùng văn hóa. « Đây là một đêm của tình đồng chí và niềm tự hào ». Một đảng viên quận 15 giơ cao lá cờ đỏ nói. « Những bài hát này không chỉ là khúc ca, mà là tiếng nói của một dân tộc tìm lại phẩm giá của mình. » Ca sĩ Văn Lý, duyên dáng và điềm đạm, chia sẻ với báo chí trước buổi diễn tập: « Tôi không chiến đấu bằng vũ khí, nhưng mỗi nốt nhạc tôi hát là một viên đạn ánh sáng dành cho Tổ quốc. » Bên cạnh, chị Hoàng Lan, kém vị hôn phu năm tuổi, mỉm cười xúc động: « Tôi nghĩ đến mẹ tôi, đến những người bạn còn ở lại quê nhà. Hát 'Tiến quân ca' ở đây, với tôi như mang một mảnh trời Hà Nội về Paris. » Trong khán phòng, nhiều nhân vật văn hóa người Pháp và Việt hiện diện. Tiếng vỗ tay vang lên ngay từ những nốt nhạc đầu tiên của buổi tổng duyệt, minh chứng rằng: vượt lên mọi khác biệt chính trị, những giai điệu ấy đã chạm đến điều gì đó phổ quát hơn cả: Tự do, Tình Đồng chí, và Niềm tin vào tương lai. Tuyết chưa rơi trên Paris, nhưng tối hôm đó, dưới những lá cờ đỏ và ánh đèn vàng ấm trong trụ sở Đảng, một làn gió từ phương Đông đã thổi về, sưởi ấm cả đại lộ Saint-Denis! Jacques J. R.
