Quê hương chín nhớ mười mong



NGƯỜI SÁNG TẠO RA ĐIỆU "VỌNG KIM LANG"

Đó là cố nhạc sĩ Hoàng Lê, nguyên chủ nhiệm bộ môn dân ca, trường Trung học Văn hóa Nghệ thuật Bình Định những năm 1980.

Sinh ra và lớn lên tại xã Hoài Hương, huyện Hoài Nhơn, một trong những cái nôi của dân ca bài chòi Bình Định, nên chất dân ca đã thấm vào máu thịt của nhạc sĩ ngay từ thủa nhỏ.

Tham gia cách mạng tháng 8-1945, phụ trách thiếu nhi rồi trưởng ban thông tin xã, nhạc sĩ Hoàng Lê đã phần nào đưa bài chòi vào công tác tuyên truyền đường lối cách mạng của Đảng tới quần chúng rất có hiệu quả. Ông có khiếu âm nhạc, có tài sáng tác và sử dụng các loại nhạc cụ dân tộc như kìm, sến, hồ, nhị… Từ những năm 1950, ông đã sáng tác một số ca khúc như "Vui chiến đấu", "Mưa rào"… phục vụ kháng chiến, được phổ biến rộng rãi trong quần chúng.

Tập kết ra Bắc, nhạc sĩ Hoàng Lê phụ trách dàn nhạc của Đoàn Ca kịch Liên khu V rồi chuyển sang nghiên cứu, chuyên sáng tác nhạc cho Đoàn. Năm 1965, nhạc sĩ Hoàng Lê được trở về quê hương chiến đấu. Ông ở tiểu ban Văn nghệ, Ban Tuyên huấn khu V, tham gia huấn luyện văn nghệ cho Quảng Nam - Đà Nẵng. Từ 1970 đến 1975, nhạc
sĩ trở ra bắc thực hiện nhiệm vụ Khu ủy giao là đào tạo diễn viên dân ca và thành lập Đoàn dân ca Khu V "B" (tiền thân của Đoàn dân ca Phú Khánh sau này) để trở về phục vụ đồng bào kháng chiến.

Quá trình hoạt động nghệ thuật, nhạc sĩ Hoàng Lê cùng các nhạc sĩ khác viết âm nhạc cho sân khấu bài chòi trong hàng chục vở diễn như "Thoại Khanh - Châu Tuấn", "Kiều - Từ Hải", "Nghìn thu vọng mãi", "Tiếng sấm Tây Nguyên"… Những vở kịch này đều đạt giải cao trong các dịp hội diễn sân khấu toàn quốc. Riêng ông còn viết
nhạc cho các vở "Đoàn tụ", "Lâm Sanh - Xuân Nương"; vừa chuyển thể, vừa sáng tác nhạc cho các vở "Đội kịch chim chèo bẻo", "Một mạng người", "Người năm ấy",  "Sóng ngầm vùng biển lặng", "Một sự trả giá", "Chuyện bên dòng sông Thu"…

Trên cái nền chung của dân ca bài chòi, nhạc sĩ Hoàng Lê đã có những cải biên, đặt lời mới cho bài chòi ngày càng phong phú, như các điệu "Lía phôn", "Chèo bẻo","Gió đưa trăng", "Trách ai đổi bạn"… Ông cũng sáng tác một số nhạc nền cho các vở, có các tiêu đề như "Nhạc mở màn", "Bóng người", "Lửa hờn", "Đêm đen", "Thắng lợi", "Nghênh xuân"…

Đặc biệt, nhạc sĩ Hoàng Lê có một sáng tác dân ca bài chòi đã trở thành cổ điển (giống như cố nghệ sĩ Cao Văn Lầu sáng tác ra điệu Dạ cổ hoài lang trong cải lương vậy). Đó là bài "Vọng Kim lang" (Nhớ Kim Trọng) ông viết trong vở "Kiều" (phỏng thơ Lưu Trọng Lư). Lời như sau:

Chốn Liêu Dương cách trở muôn trùng

Trông theo chàng từ bóng ngựa khuất quan san

Thiếp trông theo chàng từ bóng ngựa khuất quan san…

Mộng vàng đêm trường ai về thấp thoáng tỉnh ra lại tủi suốt canh chầy

Thấy ai trong mộng mà nhớ buổi chia tay

Dáng ai lên đường kìa vó ngựa bước đâu đây…

Người đi ta đếm xuân sang

Xuân sang rồi lại sang xuân

Mà sao nhìn về biên cương bóng chim vẫn mờ tăm…

Điệu "Vọng Kim lang" bây giờ đã rất phổ biến, như là một điệu hát tự nhiên có từ lâu rồi. Có lẽ ít ai biết người sáng tạo ra điệu hát ấy là nhạc sĩ Hoàng Lê.

Trên cơ sở của nhạc điệu này, nghệ sĩ ưu tú dân ca bài chòi Nguyễn Kiểm đặt lời cho một nội dung mới, là khúc "Đêm trăng nhớ Bác".

Cùng với sáng tác, nhạc sĩ Hoàng Lê còn tâm huyết với việc nghiên cứu, sưu tầm, chỉnh lý các ca khúc bài chòi, góp phần gìn giữ, bảo tồn vốn quí của dân tộc. Những công trình nghiên cứu của ông đã được Sở Văn hóa - Thông tin Nghĩa Bình xuất bản 2 tập mang tên "Âm nhạc dân ca bài chòi" (1978) và còn nhiều bản thảo của nhạc
sĩ Hoàng Lê chưa công bố.

Với tư cách là chủ nhiệm bộ môn dân ca bài chòi của Trường văn hóa Nghệ thuật tỉnh, nhạc sĩ Hoàng Lê đã hết lòng truyền thụ những "ngón nghề" ca kịch bài chòi cho các lớp đàn em, như các nghệ sĩ Trần Tới, Hoài Huệ, Hồ Thu, Kim Cúc, Tấn Hào, Mộng Hoàng… ngày một trưởng thành, giữ vai trò chủ chốt của Đoàn dân ca kịch Bình Định ngày nay.

Nhưng hơn hết, sự sáng tạo ra điệu "Vọng Kim lang" của nhạc sĩ Hoàng Lê là vô giá. "Vọng Kim lang" bây giờ là tài sản của nhân dân, coi như của nhân dân sáng tạo. Bởi vậy, nhạc sĩ Hoàng Lê sống mãi cùng với điệu "Vọng Kim lang" bất hủ.

(Nguồn baobinhdinh.com.vn)




Quê Hương Chín Nhớ Mười Mong

Vọng Kim Lang
Sáng tác: Hoàng Lê
Lời mới: Dân Huyền
Thể hiện : Hoàng Thanh

1- Đã bao năm xa ngái quê nhà
Mang theo cùng nhiều kỷ niệm mãi trong ta
Mỗi khi nhớ quê nhà thì tưởng rằng mới hôm qua
Một vùng Lam Hồng nhớ về nơi ấy
Tuổi thơ mộng gợi những tiếng ân tình
Đất quê yên lành còn lắng đọng ước mơ xanh
Gốc đa sân đình ngồi kể chuyện dưới trăng thanh
Từ xa câu hát thiết tha chúc cho dân làng quê ta
Bình yên đời càng đơm hoa đó đây chung lời ca.

2- Lắng tai nghe câu hát quê nhà
Đang vươn mình dù phải vượt những phong ba
Tiếng ca vẫn chan hòa thì gian khổ cũng băng qua
Tình người quê mình tấc lòng son sắt
Khắc ghi rằng truyền thống đã bao đời
Nhớ câu ru hời từng tiếng mẹ lúc đưa nôi
Sắc xuân đang ngời kìa đất mẹ sáng nơi nơi
Từng đôi chim sáo hót vang ríu ran vui mùa xuân sang
Đò ai giọng hò mênh mang lướt nhanh trên giòng Lam.

3- Nhớ Hưng Nhân ta hát đôi lời
Cho tâm hồn đầy gió lộng chốn xa xôi
Góp công xây đời vì đất mẹ mãi xanh tươi
Nhờ người đi về nhắn cùng thôn xóm
Tiếng chân thành rằng những đứa con này
Cách xa bao ngày tình vẫn nặng vẫn hăng say
Nhớ thương vơi đầy nguồn sức mạnh tiếp thêm tay
Người ơi vương vấn vấn vương những đêm mơ về quê hương
Niềm tin ngày càng cao hơn dẫu đi muôn ngàn phương.
Niềm tin dạt dào thân thương sáng lên như vầng dương.

Bình luận (1)

  1. hoàng thanh hải
    hoàng thanh hải
    Bố ơi con rất thích bài hát này của bố đấy. Có thể nói là bài tủ của con