Vượt đèo Liêu

Bản nhạc

VƯỢT ĐÈO LIÊU

1
Từ lòng khe con suối hát trong gió reo nhạc rừng
Mặt trời vừa lên đầu non vó ngựa em vang sườn núi
Một màu xanh của núi biếc hòa màu xanh của trời
Vượt Đèo Liêu em vượt Đèo Liêu, càng yêu thêm chốt tiền tiêu.

Ơi Đèo Liêu! Nơi ghi dấu ngàn đời
Trận địa năm xưa chôn mộng bành trướng
Nay Đèo Liêu muôn hoa đua nở khắp núi
Nương lúa chín vàng đẹp trong nắng quê hương
Trùng Khánh yêu thương vững vàng dải biên cương.

Ơi Đèo Liêu!
Mùa xuân đến em vượt Đèo Liêu đi trẩy hội lồng tồng
Lòng còn ghi chiến công của người chiến sĩ trên Đèo Liêu anh hùng!

2
Đường xa em cất tiếng hát theo gió bay vang rừng
Gửi người trên Đèo Liêu giữa mùa xuân vui rừng núi
Tuổi xanh tựa lá biếc mà nguyện dâng trọn đời
Vì Đèo Liêu anh vì đèo yêu ngày đêm canh chốt tiền tiêu.

Ơi Đèo Liêu! Đây ghi dấu ngàn đời
Trận địa năm xưa máu đào còn thắm
Cho Đèo Liêu hôm nay vững vàng chiến lũy
Trên nương lúa thơm vàng đẹp thêm sắc quê hương
Trùng Khánh yêu thương vững vàng dải biên cương.

Ơi Đèo Liêu!
Mùa xuân đến em vượt Đèo Liêu đi trẩy hội lồng tồng
Nhịp đàn em hát vang gửi người chiến sĩ trên Đèo Liêu anh hùng.

Kết:
Ơi Đèo Liêu! Đây ghi dấu ngàn đời
Trận địa năm xưa máu đào còn thắm
Cho Đèo Liêu hôm nay vững vàng chiến lũy
Trên nương lúa thơm vàng đẹp thêm sắc quê hương
Trùng Khánh yêu thương vững vàng dải biên cương.

Ơi Đèo Liêu!
Mùa xuân đến em vượt Đèo Liêu đi trẩy hội lồng tồng
Nhịp đàn em hát vang gửi người chiến sĩ trên Đèo Liêu!

(Ảnh minh họa: "Một màu xanh của núi biếc hòa màu xanh của trời" - Quanh co đèo Liêu, Cao Bằng).


Bình luận (8)

  1. Vũ Đăng Dũng

    Khau Liêu, lá chắn thép một thời máu lửa…Ơi biên giới trong xanh một màu, điểm cao thì bồng bềnh trong mây, nghe tiếng chim ta lại thêm thương mảnh đất nơi này.

  2. Trần Tuyết Minh

    Thật vui khi trang nhạc đã trở thành nơi gặp gỡ của người yêu nhạc với tác giả là người sáng tác. Vậy là bài hát mà chúng ta rất yêu thích từ nay đã không còn khuyết danh nữa. Từ một chuyến công tác lên vùng biên cương đến ca khúc ngợi ca sự anh dũng của quân dân ta trong cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, ba mươi năm sau bài hát hiển hiện thành tượng đài bằng âm nhạc ghi nhớ một di tích lịch sử, một thắng cảnh nơi biên cương của Tổ quốc. Thật là những giá trị văn hoá đẹp đẽ, phong phú mà khi nghe lại ta luôn có cảm giác được về bên Đèo Liêu với sự bâng khuâng, xúc động mạnh mẽ. Chắc chắn bài hát còn sống lâu, sống mãi với vùng biên cương và trong lòng các thế hệ người yêu nhạc. Xin cảm ơn nhạc sĩ Dương Toàn Thiên đã sáng tác nên bài hát này.

  3. Toan Thien Duong

    Cũng vì nhớ tới ngày này (17/2) cách nay 37 năm mà tình cờ tôi tìm được bài hát của mình được post lên trang "Bài ca đi cùng năm tháng". Càng xúc động khi được đọc những dòng tâm sự của các bạn yêu nhạc. Chợt vui mừng nhận ra rằng vậy là ca khúc của mình "còn sống" và còn giá trị với cộng đồng các bạn yêu nhạc và yêu từng tấc đất quê hương, Tổ quốc mình. Xin chân thành cảm ơn các bạn. Bài hát được tôi sáng tác vào năm 1980. Cảm xúc đến trong một dịp qua đèo Liêu khi đi công tác Trùng Khánh, Cao Bằng và được Đài TNVN dàn dựng phát sóng ngay năm đó.

    Đà Lạt, 17/2/2016

    Nhạc sĩ DƯƠNG TOÀN THIÊN


  4. Người Nghe Nhạc

    Cảm ơn các bác đã nhắc đến bài hát này. Tuy đã xuất hiện từ 2 năm nay nhưng chúng ta vẫn chưa trả lời được tác giả bài hát là ai. Cảm giác thật là thanh thản khi nghe giai điệu khá lạ như thế này. Nếu chúng ta biết thêm rằng Khau Liêu (tiếng Tày) hay Đèo Liêu (tiếng Kinh) hiện đã lui vào dĩ vãng thì càng thấy bài hát là đáng quý hơn nhiều. Cùng với ký ức về con đèo hùng vĩ và nỗi gian truân khi qua đèo cũng như sự tiếc rẻ khi Đèo Liêu biến mất, bài hát này chắc chắn sẽ góp thêm bằng chứng về nét đẹp tuyệt vời của thiên nhiên Đèo Liêu để chúng ta nói với thế hệ sau rằng đã có một con đèo hiểm trở và tuyệt đẹp, là bảo tàng thiên nhiên về cuộc chiến biên giới 1979. Tất cả hiện đã thành ký ức rồi.

    Gần 2 tháng trước tôi đã qua khu vực mà xưa là Đèo Liêu để tới thăm thác Bản Giốc. Đường xá nói chung thắng đẹp lại được rải nhựa rất nhẵn nên chẳng có cảm giác gì là đang đi ở vùng cao hiểm trở, mà lại làm ta liên tưởng đến vùng đồng bằng Thái Bình hay Nam Hà nếu như hai bên không có những dãy núi cao ở phía xa. Thật may, người lái xe vốn là dân bản địa nên đã giới thiệu rất tỷ mỉ lịch sử con đường mới và con đường Đèo Liêu xưa. Xưa kia, đường qua Đèo Liêu cực kỳ hiểm trở, vừa hẹp vừa uốn lượn gấp khúc làm xảy ra bao nhiêu tai nạn. Thế rồi người ta làm đường nhựa, xẻ núi cắt đèo, hạ độ cao để có con đường nhựa nhẵn đẹp hôm nay…


    Khu vực đường đi qua Đèo Liêu hiện nay (chụp hôm 2/5/2014 trên đường đi thác Bản Giốc)

    Thế nên càng nghe bài hát ta lại càng thấy bùi ngùi với ký ức xưa, lại càng dâng lên tình yêu Tố Quốc, càng căm thù kẻ thù truyền kiếp đang xâm phạm chủ quyền của ta. Để cho rõ hơn, các bác cùng xem bài viết của hai tác giả Minh Tiến & Văn Lập đăng trên báo Giao Thông Vận Tải từ hơn 1 năm trước nhé:

    Huyền thoại một con đèo

    “Mời anh lên Cao Bằng quê em, lên đèo Khau Liêu qua đèo Mã Phục, vượt qua rừng vầu, xuyên qua rừng trúc, như bầy ong, như bầy chim...”. Đó là những câu thơ trong bài thơ “Mời anh lên Cao Bằng quê em” của nhà thơ Y Phương đã được phổ thành ca khúc.

    Nhưng đèo Khau Liêu không chỉ đi vào thơ ca, không chỉ là niềm cảm hứng để các nhà nhiếp ảnh sáng tác mà còn là một chứng tích lịch sử trong sự kiện biên giới năm 1979. Những cây cỏ, những hòn đá xếp, tấc đất đã thấm đẫm máu và mùi thuốc súng thuở nào.

    Từ lâu, Khau Liêu là con đèo nhuốm màu sắc huyền thoại, bởi những câu chuyện kể với nhiều tình tiết dị bản. Là con đèo nối huyện Quảng Uyên và Trùng Khánh, mốc trên đỉnh đèo, phía Đông thuộc huyện Trùng Khánh, phía Tây thuộc đất Quảng Uyên. Du khách thập phương lên Cao Bằng muốn đi thưởng lãm vẻ đẹp kỳ vĩ của động Ngườm Ngao, thác Bản Giốc, Hang Cô Tiên, Động Ba Se... bằng con đường ngắn nhất đều phải qua Khau Liêu. Đèo từ trên cao nhìn xuống giống như 2 con rồng uốn lượn ôm lấy núi đồi bốn mùa xanh ngát cây cỏ.

    Trước kia, khi chưa có đường ôtô, Khau Liêu đã có đường mòn đi tắt, dựng đứng, mà người gánh đi sau mặt chạm chân người lên trước. Người lên xuống dốc đã toát mồ hôi, thở bằng tai, gánh vác càng vất vả muôn phần. Người cao tuổi sống ở làng 2 bên đèo kể lại, thuở người Pháp chưa mở đường, rừng cây to vô kể, nhiều hổ báo rình rập, người đi qua đèo phải đeo cái “Pha nam khằng” có 2 dây đeo để xỏ 2 cánh tay vào để tránh làm mồi cho ông Ba Mươi. Pha nam khằng được kết bằng sợi dây vai, buộc nhiều cây “nam khằng” lại với nhau thành một cái gọi là “pha” vừa vặn với lưng người.


    Đèo Liêu khi xưa, uốn lượn và hiểm trở

    Đặc tính của loài hổ là rình rập, vồ và chồm lên phía sau người, thú vật. Khi đeo pha vào hổ không dám vồ từ phía sau. Nếu có con hổ nào đó liều lĩnh vồ người, khi chồm lên, người nhẹ nhàng cúi xuống, co đầu lại, con hổ bị gai nam khằng đâm đau không dám liều vồ cú thứ 2, thứ 3. Loài hổ khi bị đánh đau sẽ vùng chạy vào rừng sâu.

    Trong chiến sự năm 1979, đèo Khau Liêu là lá chắn kiên cố, giằng co quyết liệt giữa 2 bên. Đất 2 bên giao thông hào bị cày xới bởi đạn pháo. Mùi thuốc súng, đạn cối nặng nồng. Trên đỉnh đèo giờ vẫn có tấm bia bằng bê tông ghi “chiến thắng Khau Liêu tháng 2 năm 1979”. Chiến thắng Khau Liêu đã đi vào trang sử của tỉnh Cao Bằng như một chứng tích, một mốc son nhắc nhở thế hệ sau này không được lãng quên.

    Trong chiến thuật chiến lược quân sự, con đèo là bản án ngữ, là bức tường thành thiên nhiên kiên cố, dễ phòng thủ, khó tấn công từ hai phía. Chiếm được đỉnh coi như nắm phần chiến thắng. Nhưng trong chiến lược phát triển kinh tế, con đèo đã gây ra sự cản trở về hao mòn máy móc, nguy hiểm đối với các phương tiện tham gia giao thông khi phải leo con đèo quanh co, hiểm trở. Một bên là núi cao chót vót, một bên là vực sâu thăm thẳm. Lưu lượng xe cộ qua lại đèo Khau Liêu cũng không rầm rộ, tấp nập như những con đường huyết mạch quốc gia. Song đèo Khau Liêu đã ghi nhận nhiều vụ TNGT gây chết người, hư hỏng máy móc. Nhà nước mở cửa, giao thương hàng hóa phát triển giữa các quốc gia trong khu vực và trên thế giới.

    Đặc biệt, từ khi nước ta mở rộng các cửa khẩu, lượng hàng tái nhập, tái xuất từ cảng Hải Phòng và nhiều nơi khác về, trong 2 năm qua, lượng xe container trọng tải 40, 50 tấn theo QL3 về TL206 giao hàng ở thác Bản Giốc, cửa khẩu Pò Peo (huyện Trùng Khánh), con đường ngày càng xuống cấp nghiêm trọng. Đường hẹp, xe ôtô trọng tải lớn khó tránh nhau ở con đèo này. Vào những ngày mưa lâm râm, 2 cua gấp khúc (phía Quảng Uyên) dốc tức, trơn trượt, nhiều xe container bị ách không lên được. Đấy là chưa kể đường hẹp mà cõng trên mình xe quá trọng tải, dài, mỗi khi gặp xe ngược chiều khó tránh...


    Tuy hiểm trở nhưng thiên nhiên Đèo Liêu rất đẹp và hiền hòa

    Ngay từ khi lập phương án xử lý đèo Khau Liêu, rồi người ta đem máy khoan đến khoan thăm dò độ cứng của đất đá mấy ngày ròng rã, những người dân sinh sống 2 bên đèo hiểu rằng, đèo Khau Liêu sẽ biến mất trong tương lai không xa. Rồi đến khi những cột điện cao thế được gỡ bỏ và những chiếc máy xúc cắm chiếc gầu múc gầu đất đầu tiên thì coi như con đèo đã hết sứ mạng lịch sử của mình. Có thể trong tương lai, Khau Liêu sẽ không còn phải lên dốc quanh co, khúc khuỷu khiến những tay lái lần đầu đến đây không biết phải xử lý tình huống dẫn đến đổ xe thiệt hại về vật chất, tiền bạc.

    Rồi Khau Liêu sẽ trở thành đường thẳng băng. Sẽ không còn cảnh đổ xe, ngã vật xuống vệ đường sứt tay, gãy chân nữa. Người làng Bản Khuông và người thông Tả Mèn (xã Quảng Hưng, huyện Quảng Uyên) sẽ nhìn thấy bóng dáng của nhau. Làng bản thu về trong tầm mắt, người bên này đèo gọi người bên kia đèo nghe thấy. Xe không phải leo dốc hao mòn máy móc, xăng dầu, người không phải gánh vác leo đèo mất sức, toát mồ hôi nữa.

    Đèo Khau Liêu sẽ chỉ còn trong trang sách sử để người đời sau biết đến, đèo chỉ còn trong hoài niệm, tâm tưởng của những người đã chứng kiến con đèo với nhiều kỷ niệm, như một chứng tích chiến tranh, khói lửa tràn ngập xóm thôn, đạn pháo khốc liệt thuở nào. Người làng 2 bên đèo nói chung và người dân 2 huyện Quảng Uyên, Trùng Khánh có quyền lưu nhớ hình ảnh con đèo huyền thoại trong ký ức, cả thời xưa và bây giờ.

    Trong lần trò chuyện với một lãnh đạo huyện Trùng Khánh cũng rất quan tâm đến vấn đề lịch sử, tầm quan trọng của con đèo trong chiến lược phòng thủ - tiến công, ông nói: Đèo Khau Liêu có tầm quan trọng trong chiến thuật quân sự. Mất đi con đèo quả là hơi tiếc, nhất là với những người yêu mến vẻ đẹp hiền hòa của nó. Nhưng để phát triển kinh tế, nhìn rộng thấm sâu về lâu về dài thì việc hạ độ cao, cắt cua, làm hầm chui là điều cần phải làm. Khi đèo Khau Liêu được cắt, sẽ rút ngắn được 3 cây số, sẽ không còn cảnh xe đổ. Các phương tiện giao thông sẽ tiết kiệm được một lượng xăng dầu. (theo Minh Tiến & Văn Lập, báo GTVT, ngày 04/02/2013).

  5. Hoài cổ
    Một ca khúc rất hay của một nhạc sĩ "khuyết danh".
    Bấy nay nhức đầu vì chuyện biển Đông mà rồi cũng chẳng ra đâu vào đâu, chán ngán... Bỗng dưng vào BCĐCNT được nghe "Vượt đèo Liêu" chợt thấy lòng thư thái lạ thường.
    Bài hát hay quá!