Du kích sông Thao

Bản nhạc

Sáng tác: Đỗ Nhuận.
Chuyển soạn cho Hợp xướng và phối khí cho dàn nhạc giao hưởng: Đỗ Hồng Quân
Biểu diễn: Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam
Chỉ huy: Nguyễn Thiện Đạo (1940-2015)
Trích chương trình hòa nhạc "Hồn thiêng sông núi" tại Nhà hát lớn Hà Nội (1/9/2009)
Nguồn: Tran Manh Ha

Hưm...à à a à á.
Hồng Hà mênh mông trôi cát tới chân làng quê
Cuối sông nhiều bến ai về có thấy
Đồng mía nương chè với mối tình thắm bên làng quê
Hồng Hà chơi vơi dâng nước trên nguồn về khơi
Sông Thao ngoài bến Việt Trì có những chàng áo nâu về
Say mê dòng nước vui tràn trề.
Thu nay xơ xác lũy tre làng quê.
Thấy không giặc chiếm nhà thờ, phá nát bờ bến, đốt nhà
Với xác thuyền đắm ven bờ đê.
Hồng Hà trôi xuôi đưa xác quân thù về khơi.
Cuối sông chờ đón Bác Hồ có những chàng áo nâu thề
Mai đây cùng sóng đưa ngày về.
Quân ta tiến về họp mặt bến sông
trập trùng đoàn người du kích đang tiến
Giữ lấy sông Hồng
Bên sông đoàn du kích ẩn từng lều
Nơi đây người đông tới họp chợ chiều
Nghe dòng sông réo, đứng lên diệt thù.
Chiến binh về đây đứng rợp một trời
Vui lên đầy vơi sóng giục lòng người
Sông Hồng Hà réo, sông Hồng Hà réo
Ven sông đoàn du kích họp chiều chiều
Khi bơi thuyền đi thúc giục nhịp chèo
Nghe dòng sông réo, đứng lên giết thù.
Khi đi lập công cuối trời màu hồng
Vui lên lòng sông lúa ngập đầy đồng
Sông Hồng Hà réo, sông Hồng Hà reo.
Ơ, sóng vỗ mái chèo, hò khoan
Từng đoàn người chèo thuyền đi
Ơ, khuất dần bóng thuyền, hò khoan
Ta nhớ về, đoàn người chèo thuyền đi
Hồng Hà ơi.
(Hồng hà ơi, ta nhớ mùa thu xưa
Nước về như sóng cờ lên khi quân về Thủ đô.
Hồng Hà ơi, nay cũng mùa thu thấy quân thù
Ngơ ngác nhìn sông bên Việt Trì tàn phá
Hồng Hà reo,
Du kích về đây ngăn quân thù
Như nước phù sa đang pha hòa dòng Lô.
Hồng Hà ơi,
Đây những người dân quân Hạc Trì
Đang chống giặc lên quyết không rời quê nhà.) x 2 lần
Mênh mang trôi cát tới chân làng quê
Cuối sông nhiều bến ai về có thấy
Đồng mía nương chè với mối tình thắm bên làng quê
Hồng Hà chơi vơi dâng nước trên nguồn về khơi
Cuối sông chờ đón Bác Hồ có những chàng áo nâu thề
mai đây cùng sóng đưa ngày về.

Bình luận (4)

  1. Vũ Đăng Dũng

    Ra bác đây cũng có thú vui nghe nhạc chất lượng cao.

  2. danmoi

    Cảm ơn bác Ngọc Thạch đã kiếm đếm kỹ các từ tương ứng với các nốt nhạc. Tôi cũng đang lục tìm lại trong giá sách một quyển chuyên đề tập hợp các bài viết và sáng tác của nhạc sĩ Đỗ Nhuận với hy vong là thấy bản nhạc Du kích sông Thao nguyên sơ nhất. Như đã biết Du kích sông Thao thuộc về hàng kinh điển trong nền âm nhạc nước nhà cho nên những bản thu âm ngày xưa cũng được phổ biến trên đĩa than do Liên Xô sản xuất. Nói là được phổ biến cũng chỉ mang tính tượng trưng vì hình như chỉ một lần duy nhất, vào khoảng cuối năm 1970-đầu năm 1971 bộ đĩa than TIẾNG HÁT QUÊ HƯƠNG được Liên Xô xuất bản và bán tại thị trường Liên Xô lúc đó (có in giá bán từng đĩa, trong đó bài Du kích sông Thao được in là bài đầu tiên trên đĩa số 1) với số bản đĩa chắc không phải là nhiều. Riêng cái tít TIẾNG HÁT QUÊ HƯƠNG cũng là nhằm vào đối tượng sinh viên Việt Nam là chính. Bài Du kích sông Thao được dịch theo lối "mot-à-mot" là "Партизаны реки TXAO" tuy không hay trong ngôn ngữ Nga, nhưng cũng thấy khó dịch khác. Có tin là người ta yêu cầu trang Baicadicungnamthang phải trả tiền bản quyền tác phẩm, nhưng mà ở đây Baicadicungnamthang không có mục đích kinh doanh như khu du lịch hay nhà hàng, khách sạn mà chỉ là phổ biến âm nhạc truyền thống thôi. Vả lại nghe đĩa than cùng lúc mở nhạc mp3 mới thấy rõ là chất lượng âm thanh đã số hóa không thể sánh được với âm thanh analog trên đĩa than, nhất là số hóa ở định dạng rút gọn 128 Kbps. Xin mới các bạn xem hình ảnh đĩa than có in bài Du kích sông Thao xuất bản tại Liên Xô cũ trong lúc nghe nhạc cho thêm vui.


  3. Ngọc Thạch

    Cảm ơn bác Danmoi. Bản nhạc này trên trang đã có nhưng không hiểu sao bị mất một nhịp có 4 chữ "công cuối trời màu" (hồng) nên tôi đã thay thế bằng bản của bác, bản này có ghi chú chỗ nào đơn ca, chỗ nào đồng ca, rất thuận lợi cho người dựng hợp xướng. Tuy vậy người chép nhạc cũng sai mấy chỗ: ở trang 3 chữ THÙ trong "quân thù ngơ ngác" không có dấu luyến, chữ THÙ chỉ là fa móc đơn chấm dôi, chữ NGƠ là sol móc kép, như vậy từ đấy đến hết khuông nhạc lời ca bị lệch so với nốt nhạc và chữ TÀN phải có dấu luyến từ rê đơn lên fa đơn. Về lời ca bản nhạc này có mấy chỗ sai so với bản kia, ở trang 1 bản kia in là "sông Thao ngoài bến Việt Trì" thì ở đây in là "sóng theo ngoài bến Việt Trì", bản kia in là "bắn nát bờ bến đốt nhà với xác thuyền đắm" thì bản này in "bắn nát thuyền bến đốt nhà với xác thuyền đắm" nghe câu văn thấy lủng củng, khác với lời các ca sĩ hát. Câu cuối cùng bản kia in là "cuối sông chờ đón cha già có những chàng áo nâu thề mai đây cùng sóng đưa ngày về". Bác nào copy để sử dụng lưu ý sửa khỏi hát sai. Chào các bác.

  4. danmoi


    Hồng Hà ơi! Ta nhớ mùa thu xưa…


    Hồng Hà ơi! Ta nhớ mùa thu xưa…

    Trường cấp 3 nơi tôi học mang tên 1 khu ATK và cũng không quá xa ATK cho nên hay được nghe nhiều câu chuyện thú vị. Thầy dạy văn thể của trường kể rằng trong những ngày đầu lên chiến khu, các nhạc sĩ, văn nghệ sĩ nói với nhau là nước nhà đã giành được độc lập thì nhạc sĩ phải sáng tác những bản trường ca để đời, sao cho thế giới biết đến. Thầy của chúng tôi lấy ví dụ các bản trường ca như Trường ca sông Lô, Du kích sông Thao, Người Hà Nội. Những bản trường ca đó vẫn được phát trên sóng phát thanh của Đài TNVN mà chúng tôi vẫn thỉnh thoảng được nghe qua loa công cộng của thị xã. Thầy của chúng tôi còn bảo là có thể chuyển soạn các bản trường ca ấy thành hợp xướng. Sau mấy chục năm nhìn lại thì quả là đúng như thế. Những bản trường ca này có vị trí đặc biệt trong nền âm nhạc sau ngày nước ta giành được đôc lập từ 2 tháng 9 năm 1945. Về sau chỉ có 1 giai đoạn ngắn, khoảng 1958-1964 có những sáng tác âm nhạc lóe sáng, còn thì cũng đều đều nhau thôi, dù các sáng tác ấy cũng rất hay, vẫn "đi cùng năm tháng", nhưng không thể đứng ngàng cùng các bản trường ca đó hay các bản hợp xướng thời kỳ 1958-1964 đươc.

    Mấy ngày dừng lại hồi tưởng Hồng Hà ơi! Ta nhớ mùa thu xưa… trong lòng tôi thấy vui buồn lẫn lộn. Vào lại trang nhà baicadicungnamthang gặp được những bản hợp xướng Du kích sông Thao thì vui quá. Sóng Hồng Hà nó phải như vậy, sóng kháng chiến ngày xưa phải là như vây. Những bản thu âm hợp xướng Du kích sông Thao có những vẻ đẹp khác nhau, nhưng chung một tinh thần sóng Hồng Hà hùng tráng và tôi thích nhất bản thu do Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam biểu diễn có phông là sân khấu Nhà hát lớn Hà Nội, chuyển soạn cho Hợp xướng và phối khí cho dàn nhạc giao hưởng là nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, chỉ huy: nhạc sĩ Ngyễn Thiện Đạo.

    Nhìn vào bản nhạc, theo tưởng tượng của tôi thì Du kích sông Thao có 4 chương như các bản hợp xướng thường thấy, trong đó lấy điệu thứ, trưởng và tốc độ phân biệt với nhau.

    Chương 1: Andante Amoroso D major (Rê trưởng)

    Chương 2: Allegro G major (Son trưởng)

    Chương 3: Moderato D minor (Rê thứ)

    Chương 4: Andante D major (Rê trưởng)

    Như thế cũng là rất đẹp đối với Du kích sông Thao

    Chữ Amoroso thật là đắt, dịch ra có nghĩa là êm dịu, yêu thương. Andante là nhịp khoan thai, thêm chữ amoroso nữa nghĩa là sắc thái khoan thai ấy phải êm dịu, yêu thương như dòng Hồng Hà của chúng ta vốn thế. Tốc độ nói chung trong âm nhạc thì các bạn cũng biết cả rồi, chỉ cần chú ý thêm phần sắc thái của tốc độ âm thanh như lời nói bình thường của con người; có khoan thai, dịu dàng (Andante Amoroso), có nhí nhảnh, vui tươi (Allegro), có kể chuyện tâm giao như Moderato vậy. Tiếc là trong bản nhạc tôi đang có thì thiếu vắng chỉ dẫn tốc độ trình tấu 2 phần sau.

    Thời sinh viên, chúng tôi vẫn miệt mài chép các bản trường ca đó mỗi khi gặp sách nhạc in đẹp và cũng chỉ dám diễn từng đoạn vì không đủ khả năng diễn cả bản trường ca. Mua được cây đàn guitar thì cũng thi nhau "bật bông" thưởng thức những giai điệu hùng tráng trong các bản trường ca ấy. Mới tập chơi, nhưng tôi thử ngay kỹ thuật vê dây tuần tự 3 ngón trỏ-giữa-đeo nhẫn, thuật ngữ chuyên đề gọi là tremolo đối với câu đầu tiên: Hồng Hà mênh mông, trôi cát tới chân làng quê… sao cho thật rền cứ như là dòng Hồng Hà đang chảy vậy. Sau nghe trên đài bản thu âm của Văn Vượng mới biết cú bắt đầu như thế là sai…

    Sau chương hành khúc dữ dội bằng giọng Son trưởng, câu nhạc chuyển qua Rê thứ: "Hồng Hà ơi! Ta nhớ mùa thu xưa" cho người nghe cảm xúc thật đặc biệt.

    Xin mời các bạn nghe câu đó ở bản Guitar Tab ở địa chỉ này:

    https://www.youtube.com/watch?v=GQ9EPF3nAms

    Chúc các bạn ngày nghỉ lễ 2 tháng 9 thật vui.