Thư của nhạc sĩ Lưu Hữu Phước

(Tải toàn bộ văn bản) Thư của nhạc sĩ Lưu Hữu Phước (Tư Siêng) Ngày 7-1-1966 Kính gửi anh Bảo Định Giang! Thư trước tôi gửi anh hồi năm ngoái (mơi đây thôi, mà đã qua năm rồi), năm nay thêm một tuổi tôi viết bức thư thứ hai. Xa Nam Bộ 20 năm nay rồi trở lại, lòng rất xúc động, nhất là khi chân để lên đất quê lần đầu tiên, ban đêm, giữa rừng già có mảnh trăng lưỡi liềm tuy nhỏ nhưng đủ ánh sáng rọi xa…”Đường mòn”. Một đồng chí bảo tôi bụm lấy một bụm đất mà hôn, hoặc nằm xuống mà ôm lấy đất. Nhưng tôi chưa hôn đất, chưa ôm đất, mà tôi cảm thấy cả Nam Bộ, cả miền Nam ôm lấy tôi, hôn tôi. Và từ bấy đến nay, mỗi ngày, mỗi ngày cảm tưởng đó càng sâu sắc. Từng việc, từng việc, từng đồng chí chở ô tô tôi đi qua những quãng đường dài dằng dặc, cho tới đồng chí đón tôi đưa tôi theo những con đường mòn rậm rạp, nhắc tôi bước qua một cái rãnh, tránh một cành mây tua tủa gai. Từ sự chăm sóc của đồng chí thủ trưởng cơ quan chữa xe đạp (trật con chó) giúp tôi, đến đồng chí y tá bôi thuốc đỏ cho tôi những vết vắt cắn, ve đốt, gai cào…chăm sóc nhiều lắm, không kể xiết được. Hôm nay tôi ngồi trên võng viết thư gởi anh, tiếng suối reo, chim hót thỉnh thoảng quả “cầy” rơi độp xuống mái nhà lợp bằng lá “trung quân” con ve sầu vút lên một tiếng dài như còi xe lửa xa, những tiếng động hàng ngày ấy không thể làm tôi quên những tiếng cười reo phấn khởi của các đồng chí, các anh chị em lần đầu tiên gặp, hay gặp lại tôi. Đó, những lúc vui đó, những sự chăm sóc đó cho đến những tiếng lá reo, vượn hú, chim kêu, suối reo đó đã gây cho tôi ấn tượng sâu sắc không thể quên được, là miền Nam ôm lấy tôi, bao bọc che chở tôi. Tiếng máy bay phản lực vẫn gầm gừ trên trời, nhưng tôi thấy nó bất lực làm sao khi tôi được sống trong tình thương mến rộng rãi của con người và cả thiên nhiên ở miền Nam yêu quý. Rồi tôi nghĩ: 20 năm nay mình đã làm gì cho miền Nam? Tất nhiên là đã có đóng góp chút đỉnh, nhưng chút đỉnh đó có xứng đáng chưa? Có lẽ trong 20 năm ấy mình có thể làm nhiều hơn nữa…Rồi lại tiếc… Nhưng, những tiếng bom B.52 ầm ì ở chân trời làm tôi sực nghĩ lại: ngoảnh đầu nhìn lại đằng sau hoài thì mất thì giờ, hãy nhìn vào đằng trước, thẳng! Tôi nhớ lại những lời anh Hai, anh Sáu, anh Lành, anh Hà và các đồng chí lãnh đạo trực tiếp dặn dò tỉ mỉ.(Ý kiến anh Hà nói tỉ mỉ hai tiếng đồng hồ, tôi đã báo cáo lại các đồng chí lãnh đạo trong này, cũng như những phương hướng, những nhận định, những gợi ý của anh Hai, anh Sáu, anh Lành). Tôi nhớ lại những lời dặn ân cần ấy, ôn đi, ôn lại như người đi đường xa chuẩn bị cái đèn, cái địa bàn vậy. Vài hôm nữa, nhân dịp Tết tôi sẽ đi thực tế. Có nắm được tình hình mới bắt tay vào việc được. Khi nào về tôi sẽ lại viết thư nữa. Ở đây tính thì giờ, lấy giờ, lấy ngày, tháng để đo đường đi, không thể tính cây số được. Dù biết cây số cũng không thể làm bài tính nhân để tình thì giờ được. Cho nên tôi không hẹn trước, chỉ hẹn khi về đây, bên bờ suối này thì sẽ lại viết thư. Nhưng có vấn đề gấp nữa chờ tôi nắm hoàn toàn tình hình trong này rồi mới đề nghị thì e muộn quá, cho nên căn cứ vào nhận định của các đồng chí Ban Tuyên huấn và Tiểu ban Văn nghệ tôi nghĩ có thể đề nghị một số vấn đề cần giải quyết kịp thời trong thư kèm theo đây. Thân mến chúc anh khỏe, kính gửi lời thăm các đồng chí Đảng Đoàn, các đồng chí lãnh đạo ở Bộ và Hội. Kính lời thăm anh Linh, anh Hà chúc mừng năm mới. L.H.P     Ngày 2 tháng 3 năm 1967 Thân gửi anh Bảo Định Giang! Anh không thể nào tưởng tượng được lòng phấn khởi của anh chị em trong này đã dạt dào nhưng thế nào khi những sách báo ảnh miền Bắc đã vào tới nhưng nắng hạn gặp mưa rào. Rồi liền sau đó hai ngày lại được một chuyến nữa nhờ Thông tấn xã Giải phóng pử P.P chuyển giúp. Ai nấy cười cười nói nói, kể cho nhau nghe nào có những gì, có những ai trên ảnh, ai gầy ai béo, nào Bác xem tranh thật kỹ, nào anh Ba trông khỏe mạnh và…anh Bảo Định Giang hơi gầy! Thư của Trần Đình Vân thật chu đáo tỉ mỉ, đã đem một phần không khí xuân của Hà Nội vào làm tươi thêm những lá non của rừng miền Nam vừa mới đâm thêm dưới ánh xuân nhiệt đới. Rồi nội dung của sách báo là những luồng ánh sáng tràn vào rực rỡ các nhà, các hầm của anh chị em. Kể thì hàng ngày Đài Tiếng nói Việt Nam vẫn được lắng nghe rất đều nhưng khi có những dòng chữ của những người thân yêu dù nói điều mình đã biết rồi đi nữa, không hiểu sao trái tim vẫn đập mạnh hồ hởi lạ thường. Bọn tôi tưởng tượng các đồng chí Tiểu ban miền Nam và các Hội phải đi đi về về từ địa điểm sơ tán đến thủ đô để chuẩn bị tổ chức những cuộc triển lãm, lo lắng những việc in ấn, rộn rịp trao đổi những phướng hướng sáng tác, nhận xét tác phẩm… Chắc chắn họa sĩ Diệp Minh Châu, Mai Văn Hiến, Nguyễn Đỗ Cung, Huỳnh Văn Gấm…đã lo dán từng tranh treo từng khung sao cho có ánh sáng, sao cho trang trọng. Chắc Diệp Minh Châu đã đỏ mắt gầy người trong những đêm thức nặn tượng Bác Tư Trang, chắc các đồng chí ban nghiên cứu nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam, Nhà xuất bản, các nhà hát…đã nhiều lần vượt bom đạn dọc đường để về lo đủ tài liệu triển lãm, và cả anh chị em ở 51 Trần Hưng Đạo phải bắc ghế đóng đinh treo khẩu hiệu và nấu trà thật ngon nhiều lần để chuẩn bị hội nghị tọa đàm và cả để truy điệu bác Tư. Và anh chị em hình dung dáng đi giọng nói của anh Bảo Định Giang đang chạy đi chạy lại đấu tranh xin thêm vài trăm dự trù cho chu đáo, vận động thêm vài cuộc biểu diễn cho càng rộn rã, và Hồ Thắm, với nhiệt độ thời tiết 5 độ, làm đôi chân tê thấp sưng mọng, nhưng vẫn giữ nhiệt tình cao trong trái tim đối với tác phẩm miền Nam. Những hình ảnh ấy chỉ tưởng tượng thôi, nhưng ai nấy đều chắc chắn là có thật, và sự thật có lẽ còn rộn rịp và gian khổ hơn nhiều. Vừa rồi lại có điện của đồng chí Ban Tuyên giáo Trung ương thăm hỏi, anh chị em càng cảm động. Địch có càn quét bao nhiêu, anh chị em vẫn vững và càng vững hơn khi có lời hỏi thăm từ miền Bắc yêu quý, đem thêm tình nồng thắm vào khi có sách báo miền Bắc đem thêm sức lực, tiếp thêm máu tươi cho anh chị em. Bài thơ của bác Hồ là một nguồn sinh lực vô tận cho anh chị em trong này. Không hẹn mà nên, các em nhạc sĩ trong này đã thi đua phổ nhạc bài thơ ấy với các kiểu cách độc đáo của từng người và của miền Nam. Trong bản báo cáo chung gửi Ban Tuyên giáo Trung ương, tôi có đề ra một số ý kiến cụ thể. Ở đây chỉ nhờ anh nhắc nhở việc gửi sách báo tư liệu tài liệu giáo khoa, lời của lãnh đạo, cứ gửi mỗi thư một cuốn, một số, một bản thôi, đề tên cụ thể (tên tôi hoặc Hội Văn nghệ Giải phóng). Còn ngoài ra, nếu có gửi một khối lớn, gửi Ban Tuyên huấn miền Nam thì cứ gửi, nhưng vẫn có gói nhỏ mỗi thứ một địa chỉ cụ thể. Như thế mới đảm bảo nhanh và chắc. Tài liệu gửi có loại một thì gửi lối mật theo valise diplomatique, nhưng có loại sách phát hành rộng rãi thì có thể gửi đường bưu điện chính thức có tốn cước phí mà nhanh và đỡ nặng cho valise diplomatique và lại được chủ động hơn. Dùng địa chỉ anh Phạm Văn Quan và tôi đã gửi anh trong thư trước, chính anh Quan đã có ý kiến có thể dùng đường bưu điện cho đỡ nặng. Thân mến L.H.P     Ngày 10-7-1967 Thân gửi anh Bảo Định Giang! Thư anh đến được mấy ngày nay. Mai có người đi, nên tôi vội viết thư thăm anh và các anh chị ở Tiểu ban miền Nam. Việc không gặp được vừa qua thật đáng tiếc! Hồi hay tin anh nhắn về cũng đã quá muộn, lại không biết anh còn ở mấy ngày. Tin nói về thì gặp Ban Tuyên huấn, mà các đồng chí Ban chỉ có một đồng chí ở nhà, rồi lại nguyên tắc đi ra ngoài được quy định chặt chẽ, đường đi lại mất nhiều thì giờ, ngay đi thỉnh thị, xin chữ ký, làm thủ tục giấy tờ cũng mất hàng tuần rồi! Giá hồi trước khi rời Hà Nội, anh đánh điện vào trước (điện mật) thì đã thuận lợi hơn nhiều. Đài Phát thanh Giải phóng đã dạy hát, thật là một nguồn vui lớn, miền Nam chờ đợi từ lâu. Vui làm sao khi giữa rừng trưa chủ nhật, thanh niên nam nữ xúm xít quanh Đài học hát tiếng hát huyền diệu! Đối với những người bình thường trong hoàn cảnh bình thường chắc  cũng bình thường thôi, nhưng đồng chí chiến sĩ, đồng chí thanh niên xa nhà, sống bưng biền, rừng núi, đồng chí nhân dân các vùng nông thôn xa xôi, đồng chí học sinh sinh viên trong thành và vùng bị tạm chiếm, thì tiếng hát của Đài, tiếng thơ của Đài, tiếng nói của Đài là ánh sáng, là nguồn vui, là liều thuốc, là hy vọng…Biết gọi bằng gì để mô tả cảm xúc của những người nghe Đài Giải phóng. Cả sĩ quan công chức cao cấp của ngụy quyền cũng công khai nghe Đài Giải phóng. Nhờ anh chuyển lời cảm ơn đến các đồng chí đã khắc phục khó khăn góp sức nâng cao chất lượng của Đài A, Đài Giải phóng. Về chất lượng kỹ thuật, tôi gợi ý đề nghị bổ sung một số đồng chí nào sức khỏe không tốt lắm của Đoàn Văn công Giải phóng cho Đài A, kỹ thuật quân sự miền Nam đã đạt mức hiện đại, mà kỹ thuật tiết mục ở Đài còn muộn quá. Và cả bộ phận ca nhạc Đài A nên sắp sẵn khi có điều kiện thì lao ngay lên đường… Về những ý anh Lành dặn dò, bọn tôi có thư báo chính thức gửi anh Lành kỳ này. Nói chung thì nhất trí tất cả, chỉ báo cáo thêm một số trở ngại khách quan, và báo cáo thêm rõ về yêu cầu và mức độ của công tác lý luận: hướng dẫn nghiệp vụ, giới thiệu sáng tá, vạch mặt nạ văn hóa của địch. Ngoài ra bọn tôi có phát biểu về vấn đề phân vùng lãnh đạo và đề nghị một số biện pháp cụ thể. Anh xem báo cáo sẽ rõ. Về văn, điện ảnh, họa, anh Bổng sẽ báo cáo. Riêng về kịch mỗi khu cần một đạo diễn để xây dựng ngành đồng thời giúp nâng cao cải lương hoặc tuồng và bài chòi. Địa bàn phân tán bao nhiêu đi nữa ngành múa rối vẫn thích hợp. Vì vậy đề nghị cho hai cán bộ múa rối có trình độ biểu diễn huấn luyện, tạo hình con rối…hai đồng chí này nếu biết nhạc thì hay nhưng cần trước hết là nghề nghiệp múa rối sử dụng kịch nói. Vì nếu múa rối lại đèo thêm dàn nhạc để làm ca kịch trên sân khấu múa rối thì bị mâu thuẫn với yêu cầu gọn nhẹ, thích hợp với hoàn cảnh phân tán (đến mức năm, sáu khán giả một hầm) múa rối là rất cần thiết cho thiếu nhi hiện nay đóng góp rất nhiều mà lại bị thiệt thòi rất nhiều. Ngành đèn chiếu cũng rất cần. Nếu có được cái máy chiếu “đồ chơi” của Tiệp Khắc, dùng hai đèn pin đủ phục vụ 50 người thì rất tốt. Như đã đề nghị trong thư gửi ra hồi đầu năm, đề nghị anh cho Đoàn Văn công Ca Múa miền Nam về (tất nhiên sau khi đã chọn lọc cần thiết theo những tiêu chuẩn chung). Các Đoàn Văn công trong này cần có những vai diễn nòng cốt. Kính thư L.H.P     Ngày 25-8-1968 Kính gửi anh Bảo Định Giang. Anh dặn bọn này cứ đề ra “những yêu cầu”: bọn này có yêu cầu chủ yếu là về mặt công tác còn các mặt khác thì chỉ gợi ý, tùy từng hoàn cảnh cụ thể mà miền Bắc giúp, miền Bắc gặp nhiều khó khăn, miền Bắc thắt lưng buộc bụng cho miền Nam, miền Bắc dốc hết sức chi viện cho miền Nam, miền Bắc xã hội chủ nghĩa là mơ ước của miền Nam. Miền Nam nghĩ đến miền Bắc nhiều, mỗi lần ăn cơm có thịt mễn, thì kì đà…là nhớ đến miền Bắc làm gì có những thứ ấy, mỗi lần trời mát là nhớ tới miền Bắc có những chiến sĩ đang phơi nắng gác vùng trời, trời ấm là nhớ miền Bắc có những nông dân đang dầm nước ruộng nước mưa để cấy chiêm…và những anh chị văn nghệ miền Bắc đang đi thực tế, cùng dang nắng dầm mưa như những chiến sĩ những dân cày ấy, và nhất là đang thức đêm để để lo lắng giúp đỡ cho Văn nghệ miền Nam. Đội Văn công xung kích của Đoàn Văn công Giải phóng sắp về, bọn tôi có chủ trương đội xung kích ở miền Nam sẽ báo cáo kinh nghiệm với các đội xung kích ở miền Bắc, hai bên sẽ đặt kế hoạch trao đổi thường xuyên, thi đua, học tập nhau, tặng tiết mục cho nhau, kết nghĩa… Anh cho biết ý kiến. Vả cả việc nhân tiện Đoàn văn công Giải phóng đi các nước, đặt vấn đề kết nghĩa giữa văn công ta và văn công Trung Quốc, Triều Tiên… vừa có tác dụng động viên nhau, vừa có thể bạn giúp đỡ trang bị cho ta anh xem có được không? Chúc anh chị khỏe. Gửi lời thăm anh Trần Đình Vân, Phan Tứ, chị Bội Lan, Hồ Thắm, Phạm Tường Hạnh… chúc Phan Tứ chóng bình phục, chúc Đình Vân đẻ con trai và có nhiều tác phẩm. Vấn đề công tác đối ngoại rất quan trọng. Tôi có hỏi Tiểu ban Văn hóa đối ngoại của Ban Tuyên huấn, các đồng chí ấy nói đã phân công: vấn đề thư, điện “hiếu hỉ” do A làm. Nhưng đến nay, theo dõi tin tức thấy vấn đề tranh thủ văn nghệ sĩ của ta có hơi ít, mà văn nghệ sĩ thế giới lên tiếng ủng hộ ta thì nhiều. Trong này không có làm công tác tư liệu về vấn đề đó cho nên không nắm được từ trước đến nay, những văn nghệ sĩ nào, nước nào, đã lên tiếng ủng hộ miền Nam Việt Nam, bằng hình thức gì, và khi bạn lên tiếng như văn công Trung Quốc lên tiếng liên hệ với một diễn viên văn công ta, nhưng hội văn nghệ bạn mừng “Quốc khánh”, chào năm mới… Bên Hội Văn nghệ Giải phóng đã im thin thít. Vì đã phân công giữa A và B, nên bọn tôi không biết có nên làm gì không, sợ e trùng nhau. Trước mắt công tác đối ngoại, tranh thủ quốc tế rất quan trọng, đề nghị anh hỏi lại xem A vẫn có làm hay không? Về Đoàn Văn công Giải phóng đi Trung Quốc, anh em được tin rất phấn khởi. Đoàn B đã có chỉ thị chuẩn bị để tháng 11 cùng phối hợp với Đoàn quân Giải Phóng. Trong các thư sau, sẽ bàn với anh những chủ trương và biện pháp cụ thể về việc sắp xếp, điều động số anh chị em A và B. Về vấn đề gia đình, trăm sự nhờ Đảng và các bạn thân giúp đỡ, cố sao cho vợ con khỏe mạnh, công tác học tập tiến bộ là mừng. Cũng như mong cho vợ con, chồng con của mọi đồng chí khác. Tin về anh Nguyễn Chí Thanh rất đột ngột, anh chị em rất thương xót. Nhớ nhất là thời gian anh ấy làm Chủ tịch Tổng đoàn (liên đoàn) Thanh niên Việt Nam, những ý kiến anh ấy phát biểu về công tác văn nghệ trong buổi họp của Tiểu ban chuẩn bị Đại hội Văn nghệ II với Ban biên tập, và những lời anh ấy dặn: cứ ca vọng cổ miễn hơi tốt là được, và anh ấy bảo một số bộ đội hát ảnh nghe bài ca Giải phóng quân mà ảnh thích.

Bình luận (0)