Chợ Tình vùng cao

Đợi anh hết mùa lanh,
đợi anh qua mùa đào .
Vượt đỉnh Mã Pí Lèng,
ta tìm về với chợ tình Khâu Vai...”,

Chợ tình Khau Vai còn gọi là “Chợ phong lưu”, có từ năm 1919, chợ họp trên một quả đồi tại thôn Khau Vai, xã Khau Vai, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang. Chợ họp mỗi năm một lần vào ngày 27.3 (âm lịch); Vì đây là địa điểm, là nơi để người ta tìm đến với nhau, sau một năm (cũng có thể là nhiều năm) xa cách, chủ yếu là những người có mối tình chắc trở, yêu thương nhau thực sự, nhưng vì một lý do nào đó không lấy được nhau, nay mỗi người đều có duyên phận riêng của mình.
Đúng ngày này, họ hẹn nhau về đây để tâm sự, thông báo cho nhau cuộc sống riêng của mỗi người, ôn lại những tình cảm, sự nhớ nhung do xa cách. Có rất nhiều đôi vợ chồng cùng nhau đến chợ; đến nơi, vợ đi tìm bạn của vợ, chồng đi tìm bạn của chồng, họ không gen tuông, không bực bội, mà tôn trọng nhau, tôn trọng bạn của vợ, của chồng mình; họ coi đó là sự linh thiêng, là bổn phận và trách nhiệm trước cuộc sống tinh thần của người bạn đời. Nhưng sự cho phép đó, những phút giây “ngoài chồng, ngoài vợ” đó chỉ có và được phép diễn ra trong ngày chợ đó, hết ngày 27.3. “Cửa lòng” phải đóng lại, mọi hành vi tương tự đều bị coi là vi phạm luật tục và pháp luật, đều có thể bị trừng phạt tùy theo mức độ vi phạm (thực tế tại Chợ tình Khau Vai, các đôi bạn tình có thể ngồi tâm sự với nhau suốt đêm 26, cả ngày 27.3, chợ tình bắt đầu từ đêm 26 kết thúc vào chiều tối ngày 27).

Gặp em gặp em, như mơ như mơ anh mới thấy sững sờ
Ai cho em đôi mắt nai tơ, với cái má hồng mơ
Cái môi cười tủm tỉm Cho anh ngẩn ngơ, ngẩn ngơ quên lối về…

Chợ họp vào đêm, khi sương lạnh giăng mờ những đỉnh núi đá vào đêm. Chỉ có ngọn đuốc trên tay soi rõ gương mặt nồng vì hơi men rượu ngô của cô gái vùng cao đang nâng bát rượu mời của chàng trai lạ. Những người đàn bà Giáy vượt hơn 3 ngày đường núi từ Cao Bằng tìm sang, vẫn ngồi lặng lẽ chờ đợi bạn tình. Tiếng khèn đượm hơi men réo rắt theo bước chân xoay tròn của chàng trai H'mông bên bếp lửa bập bùng càng nghe da diết. Trong câu chuyện về Khâu Vai, có những điều đến nay vẫn được truyền khẩu. Một người già kể lại trong hơi men đã ngà say rằng: Chợ ngày trước vẫn còn những bó đuốc khô, những bầu rượu ngô thơm nồng và những đôi dép đen cho người đến chợ tình. Đuốc để soi đường dẫn người vào hẻm núi đã quen. Rượu để làm ấm thân người khi thung lũng đá vào đêm. Đôi dép để bàn chân tình nhân vượt những mảnh đá tai mèo sắc nhọn, tìm đến với nhau. Chợ vốn không bán, không mua. Chợ chỉ dành cho những đôi tình nhân lỡ duyên mỗi năm một lần gặp lại. Có thể cả vợ cùng chồng dắt nhau xuống chợ, mỗi người đi tìm gặp lại người thương cũ của mình. Sau một đêm gặp lại người tình cũ, ai lại về nhà người ấy. Con ngựa nhà lại cõng ông chồng vắt vẻo vì say vượt qua những chỏm núi cao chất ngất, người vợ theo sau tay nắm lấy đuôi ngựa về nhà. Không có chuyện ghen tuông.

Gặp anh gặp anh, em xinh em xinh cho anh đến tỏ tình
Anh cho em tiếng hát trao duyên
Ánh đuốc bừng lên mắt anh cười tỏa sáng
Cho em ngổn ngang, ngổn ngang nỗi nhớ chàng

Đó là câu chuyện truyền tích về chợ Khâu Vai. Mỗi đôi tình nhân tìm cho mình một vách đá quen, để lại đôi dép ở ngoài. Người lạ soi đuốc thấy 2 đôi dép ở đâu, thì tự tìm góc núi khác. Mỗi đôi tình nhân có một góc núi riêng như vậy, ai tới trước thì chờ người còn lại. Nếu hết đêm mà bạn tình không đến, thì có nghĩa người đó đã không còn trên cõi nhân gian..

(Khau Vai điểm hẹn tình xưa)

Trước đây người đến chợ không nhiều, chủ yếu là những người có mối tình trắc trở, họ yêu nhau nhưng không lấy được nhau vì những ràng buộc của lễ giáo phong kiến, những tập tục lạc hậu. Tuy mỗi người đã có một mái ấm gia đình, có người đã thành ông thành bà, xa nhau 3 năm, 5 năm, 10 năm hoặc vài chục năm, nhớ nhau đến chợ gặp nhau tâm sự, kể cho nhau nghe về những vui buồn của mình, gia đình, sự trưởng thành của con cháu và hát cho nhau nghe những làn điệu dân ca quen thuộc (gửi gắm tình thương, nỗi nhớ và giận hờn vào câu hát). Có thể hai vợ chồng cùng đến chợ, khi đến chợ chồng đi gặp người yêu cũ của chồng, vợ đi tìm người tình cũ của vợ, không có sự ghen tuông. Những người ở bản xa đến chợ từ chiều hôm trước, họ tìm đến ngủ trọ ở nhà người quen ở gần chợ, đôi bạn tìm thấy nhau có thể ngồi tâm sự với nhau suốt đêm 26, cả ngày 27/3, họ mời nhau uống rượu, ăn cơm nắm, cơm lam, các loại bánh (tất cả đồ ăn, đồ uống được mang từ nhà đến chợ) tình cảm của họ hoàn toàn trong sáng. Nếu một trong hai người có sự sàm sỡ thì người kia coi là bị xúc phạm, bị bạn tình coi thường, tình cảm sẽ bị rạn nứt và không bao giờ gặp lại nhau nữa. Chiều ngày 27/3 chợ tan, đôi bạn tình bịn rịn chia tay hẹn gặp lại vào phiên chợ năm sau.

Anh đi tìm em, anh đến với chợ tình
Với tiếng khèn múa reo, có tiếng sáo hòa theo
Khi trăng treo đầu núi.
Gặp em gặp em, như mơ như mơ anh mới thấy sững sờ

Trước đây chợ tình Khâu Vai là chợ của những mối tình trắc trở. Từ năm 1991 trở lại đây đến chợ có nhiều thanh niên nam, nữ các dân tộc trong vùng đến chợ để vui xuân và cũng để tìm bạn tình, nhiều đôi đã nên vợ nên chồng trong dịp đi chợ tình Khâu Vai.

“Anh ở đâu? Anh có nghe tiếng em gọi anh da diết Dù kiếp này chúng mình không thành chồng thành vợ Rồi những mùa rẫy sẽ qua Chúng mình sẽ thành ông, thành bà Hãy đến đây để hát cùng em, để uống cùng em bát rượu đầy Để trời đất thấy rằng ta vẫn có nhau...” Truyền thuyết bắt nguồn phiên chợ là câu chuyện tình của một người con trai H’Mông và một người con gái Giáy yêu nhau. Song, tình yêu của họ đã gây ra ra hiềm khích giữa hai bộ tộc. Để tránh cuộc đối đầu đẫm máu, họ buộc phải xa rời nhau. Tuy nhiên, chàng trai và cô gái thề nguyền rằng, dù không lấy được nhau và phải lập gia đình với người khác thì mỗi năm họ sẽ gặp nhau một lần vào đêm 26/3 tại chợ Khau Vai bây giờ.

Ngày mai, ngày mai cho dù phải chia xa
Cho dù em phải xa anh, phải xa anh em đi lấy chồng.
Anh về (em về), anh về ngày nhớ đêm mong
Em về khắc khoải chờ trông

Để rồi thức cả mùa không chợ tình

Chợ tình Khau Vai được hình thành từ đó, mới đầu chỉ là nơi hẹn hò của những người đã lỡ dở tình duyên với nhau và là đêm chợ truyền thống của người dân tộc H’Mông, nhưng sau đó được các dân tộc khác hưởng ứng. Đến bây giờ Khau Vai đã trở thành phiên chợ hẹn hò, tìm kiếm tình yêu của tất cả mọi người từ thanh niên cho đến người đã có gia đình.

Phiên chợ tình Khau Vai càng về đêm càng trở nên sâu lắng, chỉ có tiếng trò chuyện thì thầm và tiếng khèn, tiếng hát réo rắt gọi bạn tình vang lên từ những ngọn núi, đồi xa xa. Du khách dẫu một lần đến với chợ tình Khau Vai hẳn sẽ không quên được những giây phút đầy thi vị này.

Chợ Tình Khau vai

Bình luận (1)

  1. nguyen thi hoa
    nguyen thi hoa
    muốn nghe bài hát lỡ hẹn của tác giả Nguyễn tài Tuệ