In a persian market (Phiên chợ Ba-tư)

Trình bày: Dàn nhạc giao hưởng Osaka, Chỉ huy: Takashi Asahina

Bình luận (3)

  1. Lão Nông

    Bác Ngọc Thạch và các bác ơi. Nhân bác Ngọc Thạch trích đăng mấy lời bình của mấy ông học giả âm nhạc, mỗi người một phách về Phiên chợ Ba Tư, tôi cũng xin góp vui bằng một chuyện vui của dân Nga nhé.

    Chuyện là thế này. Có một ông rất thích khoe mẽ là mình am hiểu nhạc cổ điển mặc dù rất lơ mơ về các bản trình tấu. Chẳng hiểu ông ấy đọc ở đâu, nghe ở đâu phần bình luận, mô tả bản nhạc Phiên chợ Ba Tư rồi găm vào đầu, học thuộc lòng chi tiết. Một ngày nọ, ông ta mượn được cái đĩa có bản nhạc lừng danh này rồi rủ mấy ông bạn về nhà để cùng nghe. Khi kim đĩa hát chạy đến bản cuối cùng của mặt đĩa A, ông ấy reo lên: "Đến Phiên chợ Ba Tư rồi đây. Các cậu im lặng nghe tớ mô tả từng đoạn nghe cho thấm nhé. Đó đó đó …đây là đoạn Công chúa cùng đoàn tùy tùng vào chợ này…..Còn đây là đoạn người bán rắn thổi sáo dụ rắn này…..Đây là lúc đoàn người ra khỏi chợ và đi xa dần này…". Ông ấy rất hả hê, mãn nguyện vì đám bạn (cũng toàn là "gà mờ" về âm nhạc) có vẻ chăm chú, lim dim nghe dư nuốt lấy từng nhời của mình. Sau đó, mọi người đề nghị cho nghe tiếp những bản nhạc ở mặt B. Ông ấy lật mặt B lên và lúc này mọi người mới té ngửa ra là bản nhạc đầu tiên ghi ở mặt B mới là Phiên chợ Ba Tư….Mặt ông ấy dần chuyển từ trắng bệch sang màu…tím Huế. Ông ấy đành lẩm bẩm, chữa thẹn: "Mấy thằng cha in đĩa này dở tệ, in sai hết cả….". Chuyện cứ y dư bây giờ ở Việt Nam, hễ cứ sai là đổ hết cho "lỗi đánh máy", các bác nhỉ.

  2. Đặng Dũng

    Chào bác Ngọc Thạch và các bác.Đúng là bản Phiên chợ ba tư được mọi người giải nghĩa một cách cụ thể như bác Ngọc Thạch đã nêu .Cá nhân tôi nghĩ nếu một bản nhạc mà ai cũng thấy cụ thể như vậy thì có vẻ "trần tục " quá.Ta cứ hình dung toàn bộ quang cảnh phiên chợ chỉ quanh quẩn mấy sự kiện như thế thì có gì đáng nói.Cái hay của nhạc không lời là nó như đưa mỗi con người ta vào một thế giới riêng.Nếu tôi nghe phiên chợ ba tư thấy nao nao nhớ những phiên chợ Bưởi ngày giáp tết,bác Lão Nông lại bâng khuâng nhớ tới phiên chợ Viềng đầu xuân ở quê xa hay bác Dan moi tưởng tượng ra cảnh buổi chợ miền sơn cước..vv thì bản nhạc mới toát hết giá trị của nó. Mà bác Ngọc Thạch ơi ,em cũng thắc mắc cái tiếng "Choang " cuối cùng nó thể hiện cái gì ,nó xuất hiện sau quãng nghỉ cỡ một nốt tròn ,cứ mỗi lần nghe qua loa thùng là phải cẩn thận không giật mình .Nghe giải thích là tiếng đóng cổng chợ thấy nó cứ miễn cưỡng thế nào ấy ,em lại thấy nó giống tiếng bom khủng bố hơn. Chào các bác

  3. Ngọc Thạch

    Chào các bác. Nhân việc bác Lão Nông và Đặng Dũng nói về nhạc cổ điển, tôi cũng thống nhất với các bác là những bản nhạc cổ điển chúng ta thường nghe và thấy thích là những bản nhạc ngắn hoặc trích một chương hay một đoạn của giao hưởng. Nếu được những người am hiều âm nhạc cổ điển giải thích cho từng đoạn nói gì thì càng ngấm sâu, càng yêu thích bản nhạc đó. Khi nghe chúng ta hình dung ra cảnh tượng đang diễn ra trước mắt. Nhưng cũng có nhiều trường hợp, những người chuyên nghề âm nhạc mà cũng có những cách hiểu khác nhau về một tác phẩm. Tôi lấy ví dụ bài Phiên chợ Ba-tư là bài rất phổ biến nhưng tôi đã đọc hai cách hiểu hơi khác nhau của hai người. Cụ thê họ giải thích như sau:

    -Từ phút 0:01 đến 0:38 : từng chiếc xe súc vật (la, lừa, ngựa) kéo, nặng trĩu hàng với những bác xà ích trên đường đến chợ.

    - Từ 0:37 đến 1:11 : có người nói đoạn này miêu tả người dân trong vùng náo nức đến chợ nhưng có người nói đoạn này miêu tả cảnh hành khất xin bố thí.

    - Từ 1:12 đến 2:56 : Công chúa Ba-tư trong tà áo váy thướt tha xuống xe và đi vào chợ.

    - Từ 2:57 đến 3:12 : Các nghệ sĩ diễn xiếc tung hứng.

    - Từ 3:13 đến 3:27 : Những người thổi kèn dụ rắn.

    - Từ 3:28 đến 3:49 : có người nói là vua Hồi giáo Kha-típ đi ngang qua chợ nhưng có người nói là các lái buôn từ sa mạc đến với những con lạc đà chở hàng nghênh ngang.

    - Từ 3:50 đến 4:05: có người nói lặp lại cảnh hành khất xin bố thí, nhưng có người nói là cảnh người dân bắt đầu ra về.

    - Từ 4:06 đến 4:58 : Công chúa cùng thị nữ lên xe ra về.

    - Từ 4:59 đến 5:26 : Xe súc vật kéo của những người bán hàng ra về

    - Từ 5:27 đến 6:16 : người dân mơ màng dõi theo hình bóng công chúa xinh đẹp đang xa dần nhưng có người nói đoạn này tả cảnh vắng lặng sau khi tan chợ

    - 6:17 : Tiếng "choang" rất lớn, tả cảnh mọi người giật mình trở về với thực tai nhưng có người nói đó là tiếng cổng sắt của chợ đóng sập vào.

    Như vậy là cùng một bản nhạc nhưng cũng có những cảm nhận khác nhau. Vì tác giả không ghi trên bản nhạc "đoạn này tả gi" nên ai muốn hiểu thế nào cũng được.

    Riêng bản thân tôi, tiếng "choang" cuối cùng tôi thích hiểu với ý nghĩa là mọi người đang mơ màng dõi theo công chúa thì bừng tỉnh trở về với thực tại hơn vì trước đấy vẫn có tiếng nhạc rất nhỏ tả dáng thướt tha của công chúa trong tâm tưởng người dân. Hơn nữa, chợ ngày xưa là chợ mở trên bãi đất trống hay trên một quảng trường trong thành phố, không có cổng sắt, và sắt thép thời xa xưa ấy là nguyên liệu quý hiếm để rèn vũ khí hay dụng cụ gia đình chứ không ai hoang phí mang làm cửa cho chợ.

    Tôi viết cmt này ở bài này để các bác, các bạn tiện theo dõi các mốc thời gian.

    Mong các thành viên bình luận thêm.