Sông Đăkrông mùa xuân về. Tố Hải

Ca khúc “Đắkrông mùa xuân về” của nhạc sỹ Tố Hải được hình thành những giai điệu đầu tiên từ Xuân Mậu Thân năm 1968. Sau đó là giai đoạn mặt trận vô cùng khó khăn, ca khúc đành nằm gọn trong chiếc ba-lô người lính ròng rã những chặng đường hành quân. Đến năm 1970, Tố Hải được cử ra miền Bắc học Trường Âm nhạc Việt Nam...

Nhạc sĩ Tố Hải kể: Để viết được bài hát “Sông Đakrông mùa xuân về”, ông không phải chỉ mất một đêm hay một vài phút “xuất thần” như những nhạc sĩ khác. Gần hai chục năm lăn lộn ở khắp các chiến trường, dù chỉ là người lính văn nghệ, nhưng chiến tranh không chừa sự khắc nghiệt với bất kỳ ai. Từ cậu bé 17 tuổi trốn nhà đi bộ đội, đến khi vượt Trường Sơn vào Nam chiến đấu và trở thành một người lính xung kích trên mặt trận văn nghệ của Đoàn Văn công Quân giải phóng khu 5, biết bao nhiêu hiểm nguy, gian khổ mà ông đã nếm trải.

Phản ánh một cách chân thực nhất sự cam go, ác liệt mà quân dân ta phải đối mặt trong cuộc chiến này là điều đau đáu, tâm niệm của bất cứ người nghệ sĩ nào. Ca khúc “Sông Đakrông mùa xuân về” được hình thành những giai điệu đầu tiên từ Xuân Mậu Thân năm 1968. Sau đó là giai đoạn mặt trận vô cùng khó khăn, ca khúc đành nằm gọn trong chiếc ba-lô người lính ròng rã những chặng đường hành quân.

Đầu năm 1975. Trong buổi sáng Xuân trong lành và yên ả của miền Bắc, được tin những tiếng súng mở màn chiến dịch Tây Nguyên đã nổ, quân ta đang tiến công địch như thác lũ ào ào… Bất chợt, những cảm xúc về Tây Nguyên, về những ngày lăn lộn khắp các chiến trường trào dâng mãnh liệt trong ông. Ngay buổi sáng hôm đó, tại một căn lán ở Nhổn (Hoài Đức, Hà Tây cũ), Tố Hải đã hoàn thành bài hát “Đắk-krông mùa xuân về” mà ông từng viết dang dở ngày nào. Ngay trong buổi chiều hôm ấy, ông hồ hởi đạp xe mang đến Đài Tiếng nói Việt Nam. Bài hát lập tức được dàn dựng do nghệ sĩ Kiều Hưng thể hiện.

 

"Tây Nguyên ta uống nước.
một nguồn nước Cách mạng.
Một nguồn nước Bác Hồ..."

“Đắk-krông mùa xuân về” với âm hưởng hào hùng và sức sống mãnh liệt của Tây Nguyên bất khuất được truyền đi qua làn sóng điện và trở thành người bạn đồng hành của những người lính trên chiến trường Tây Nguyên, Trị - Thiên và trên khắp miền Nam. Khi nghe bài hát này, nhiều người đã hình dung ngay đến dòng sông Đăk-krông nằm trên dãy Trường Sơn thuộc địa bàn tỉnh Quảng Trị. Nhưng theo nhạc sĩ Tố Hải, bài hát này không nhằm vào một địa danh cụ thể nào cả. Nó là tổng hòa nhiều dòng sông ở Tây Nguyên mà ông đã đi qua. Dòng sông trong bài hát là hình tượng con sông lớn: Dòng Sông Cách Mạng! Đó là dòng chảy của những đoàn quân hào hùng ra trận... dòng chảy về tương lai tươi sáng của một dân tộc anh hùng.

Như đầu nguồn của mỗi dòng sông, mở đầu bài hát, những âm điệu thiết tha, nhẹ nhàng, hoà quyện với lời ca giàu biểu cảm khiến người ta như thấy hiển hiện một vùng rừng núi Tây Nguyên khoáng đạt và bay bổng:

“Chim Kơtia bay tới...
Nghiêng cánh chào Đắkrông...
Pơlang khoe sắc thắm...

Gió đưa hương đôi bờ...”

Âm vực sâu rộng của giai điệu gợi lên một không gian mênh mang, kỳ vĩ, từ những dòng suối nhỏ gom góp sức mình đổ về thành một dòng sông. Cũng đồng thời, gợi lên những cảnh sắc rất đặc trưng cho Tây Nguyên, một miền đất cách mạng. Những giai điệu trầm hùng đó cũng khiến ta nghĩ đến những tiếng cồng, tiếng chiêng thiêng liêng vang vang trong đại ngàn thâm u, huyền bí, ẩn chứa trong mình một sức mạnh vô biên.

"Tây Nguyên ta uống nước.
một nguồn nước Cách mạng.
Một nguồn nước Bác Hồ..."

Rồi dòng nước ấy mỗi lúc một mạnh lên như sự chung sức, chung lòng của tất cả nhân dân thành dòng thác lũ, cuốn phăng đi những cản trở trên đường đi của nó để mang mùa xuân đến cho bản làng, cho người dân Tây Nguyên. Lúc này, tiếng hát như tiếng nước reo rộn rã, tươi vui như tiếng đàn T’rưng:

   

“Ta gọi mùa xuân đến, cho tiếng ca dồn vang.
Ta gọi mùa xuân đến,  cho tiếng chiêng rộn ràng...”.

Vẫn tiếp tục cảm hứng đó, dòng sông qua mọi thác ghềnh, vẫn hừng hực một khí thế cho thấy sự rộng dài và bền vững đến muôn đời như niềm tin của nhân dân vào cách mạng, vào sức mạnh của dân tộc:

"Ánh sao bay đỉnh núi. Theo bước đoàn quân đi. Qua con sông con suối. Vẫn nhớ về buôn làng... Đăkrông ơi... Tây Nguyên ơi... Cái suối đổ về sông. Cái sông ra biển lớn. Ta nối tấm lòng dân bằng tình yêu cách mạng. Đi suốt dòng sông xanh nghe dòng sông chảy mãi...".

Bài hát được viết ở thể loại nhịp 2/4 hành khúc, phóng khoáng, trong sáng, khoẻ khoắn, tươi vui mà vẫn thấm đẫm chiều sâu một tình yêu quê hương đất nước. Âm vực rộng, những quãng xa của giai điệu khiến ca khúc "Đắkrông mùa xuân về" của Nhạc sĩ Tố Hải được giới ca sĩ chuyên nghiệp yêu thích và coi như một bài tập luyện thanh, một sự thử thách và trưởng thành cho giọng hát của mình.

         

Cái suối đổ về sông
Cái sông ra biển lớn.
Ta nối tấm lòng dân bằng tình yêu cách mạng.
Đi suốt dòng sông xanh nghe dòng sông chảy mãi...".

Dòng Đắk-krông vốn dĩ bình thường như bao dòng sông êm đềm, hiền hoà và không tên tuổi trên tấm bản đồ vùng Tây Nguyên, vậy mà bằng niềm xúc cảm của người nghệ sĩ, bằng khả năng liên tưởng của người lính về cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, nó hiện ra như một chứng tích lịch sử của vùng đất Tây Nguyên. Bài hát mang hơi thở của âm nhạc Tây Nguyên nhưng lại có riêng cho mình một âm sắc khác lạ, độc đáo. Vừa mênh mông, dàn trải, thiết tha, sâu lắng, lại vừa xối xả, cuồn cuộn, hùng vĩ, nên thơ... là một dòng sông của Tây Nguyên mang tên Đắk-krông. Có lẽ người ta biết đến nó bắt đầu từ nhạc sĩ Tố Hải chăng?

Mùa xuân là tứ gợi niềm cảm hứng cho nhạc sĩ, giống như dòng Đắk-krông là nơi tác giả gửi gắm niềm cảm hứng ấy. Tuy nhiên, sâu xa hơn, nó chính là cảm nhận của tác giả về vóc dáng, tâm hồn.. những nét đáng yêu của con người và vùng đất Tây Nguyên.

Năm 1976, Tố Hải đã chính thức trở thành hội viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Từ đó đến nay ông đã sáng tác vài trăm ca khúc khi là tình ca, khi lại là ca khúc truyền thống cho các đơn vị quân đội. Có thể kể tới những sáng tác tiêu biểu như: Ngọn đèn Ba Tơ, Mùa xuân thành phố biển, Hành khúc cựu chiến binh, Bài ca sợi khói, Hành khúc sư đoàn 378, Tình ca Sông Lô, Đường Trường Sơn ca...

Đặc biệt, nhạc sĩ Tố Hải còn sáng tác một số bài về Hà Nội như: Ta còn mắc nợ Hồ Tây, Gửi Hà Nội nhớ, Gửi em Hà Nội tình yêu. Với những đóng góp của một chiến sĩ - nhạc sĩ, Tố Hải đã được tặng thưởng nhiều Huân chương hạng Nhất, hạng Nhì, hạng Ba và nhiều giải thưởng âm nhạc của Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Hội Văn học nghệ thuật Khánh Hòa.

      

"Ánh sao bay đỉnh núi.
Theo bước đoàn quân đi.
Qua con sông con suối.
Vẫn nhớ về buôn làng...

Nhạc sĩ Tố Hải - tên thật là Tố Trấp, sinh năm 1937 ở làng Đa Hòa, Bắc Bình tỉnh Bình Thuận. Mùa xuân này ông đã bước vào “cái tuổi trời cho” nhưng ông vẫn tâm niệm âm nhạc thiêng liêng như tình yêu và lẽ sống. Hiện Tố Hải đang sống với gia đình trong ngôi nhà nhỏ trên đường Hoàng Diệu của thành phố biển Nha Trang - Khánh Hòa. Xuân về, chúc cho ông với những khúc nhạc gọi mùa xuân tươi trẻ mãi sống với mùa Xuân của Đất nước.

“Sông Đakrông mùa xuân về” với âm hưởng hào hùng và sức sống mãnh liệt của Tây Nguyên bất khuất được truyền đi qua làn sóng điện và trở thành người bạn đồng hành của những người lính tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Khi nghe bài hát này, nhiều người đã hình dung ngay đến dòng sông Đakrông nằm trên dãy Trường Sơn thuộc địa bàn tỉnh Quảng Trị. Nhưng theo nhạc sĩ Tố Hải, bài hát này không nhằm vào một địa danh cụ thể nào cả. Nó là tổng hòa nhiều dòng sông ở Tây Nguyên mà ông đã đi qua. Dòng sông trong bài hát là hình tượng con sông lớn: Dòng Sông Cách Mạng!

( Dòng Sông Cách Mạng!)

Bình luận (0)