Nghệ sĩ Kiều Hưng hát "Bài ca trên núi"

Nghệ sĩ Kiều Hưng hát "Bài ca trên núi" trong dịp đám cưới con gái ông, năm 2005 tại khách sạn Melia, Hà Nội.

Video được quay bởi họa sĩ Lê Thanh Minh.

Bình luận (5)

  1. Người Nghe Nhạc

    Thật ra có thể nói một cách nôm na như ông bà chúng ta vẫn thường nói, là “có duyên" gặp gỡ thì đúng hơn. Nhưng nếu phải nói cho chính xác thì người đầu tiên gặp gỡ họa sĩ Lê Thanh Minh và được xem những thước phim quý này chính là bác sĩ Ngô Thị Thiên Hương đấy. Dường như mọi người cứ quay xung quanh Kiều Hưng vậy và việc gặp gỡ nhau chỉ còn là vấn đề của thời gian thôi… Rồi tuần tự nhi tiến, đến một lúc nào đó thì họa sĩ Lê Thanh Minh và BQT trang nhạc cũng trở thành thân quen như đã từ lâu lắm rồi vậy. Cái chính ở đây là họa sĩ của chúng ta vừa rất uyên thâm lại vừa rất bình dị, thậm chí là xuề xòa. Anh quan niệm nếu đã coi anh là bạn thì hãy cứ tới thăm tự nhiên. Sẽ không bao giờ có những câu hỏi kiểu như “tại sao?", “để làm gì?", “khi nào?"… được cất lên từ chủ nhà cả. Ngay cả thần đồng thơ Trần Đăng Khoa, người nổi tiếng trên văn đàn và công luận bấy nay, vẫn thường tới nhà họa sĩ bất kể lúc nào, tự nấu ăn rồi lăn ra ghế sofa mà ngủ, xong rồi dậy đi lúc nào mà chủ nhà cũng không hay… Những việc như vậy ở ngôi nhà của họa sĩ là hết sức bình thường…

    Nhân nhắc đến việc thu “Bài ca trên núi" trên đĩa than tôi lại nhớ ra mấy việc mà nhất định tới đây sẽ phải hỏi nghệ sĩ. Nghe Kiều Hưng hát ở độ tuổi 68 như trong clip ở đây, chúng ta cũng dễ dàng tưởng tượng ra sự tuyệt vời nếu như ông hát trước đó 30 năm trong phòng thu tuyệt hảo nhất VN những năm 70 là Dihavina, lại hát cùng với dàn nhạc dây kết hợp nhạc cụ dân tộc nữa thì còn gì bằng. Về việc giọng Kiều Hưng phải nhờ Nhạc viện Kiev mới xác định được là tenor cũng là một việc dễ hiểu. Thoạt nghe thì hầu hết ai cũng thấy giọng Kiều Hưng không cao lắm, có lẽ đó là do chất trữ tình rất đặc trưng của giọng hát ông nó tự làm mềm âm sắc đi đó thôi. Nếu xét trên biểu đồ (đồ thị) âm sắc giọng hát thì ta có thể thấy bên cạnh đồ thị của âm sắc chủ đạo của chất giọng đi dần lên đến đỉnh cao tương ứng với các tenor kịch tính khác, còn có những đường xoắn ốc như lò xo bám vào đường cong chủ đạo đó và làm cho nó dày dặn thêm lên khiến cho người nghe có cảm giác cứ như rất gần và khá thấp chứ không phải là cao như tenor được. Hiện tượng này khá phổ biển đối với các tenor trữ tình. Nhưng nếu hát theo Kiều Hưng thì lắm chỗ ta bị tắc không lên được. Tôi đã từng nghe thấy các ca sĩ bên lề một hội diễn kháo nhau rằng: Giọng Kiều Hưng ư? – thấp tè, lên rất dễ! Nhưng hỡi ôi, khi họ gân cổ lên để hát theo Kiều Hưng mà nghe vẫn chả ra làm sao cả. Thế đấy.

  2. Lão Nông
    Cảm ơn BQT và bác NNN đã đem clip này về (tôi đoán mò rằng bác NNN là “môi giới” tới họa sỹ đã quay clip).

    Nghe giọng bác Kiều Hưng trong clip này so với bản thu gần 30 năm trước đó trong đĩa Tre Xanh thấy hầu như không khác là mấy. Như có lần chia sẻ với các bác, tôi vẫn mong được nghe lại bản thu mà Dihavina thu âm Kiều Hưng hát bài này vào hồi cuối những năm 70. Bản thu này, theo tôi, là hoàn hảo nhất vì nó vẫn giữ được nét chân chất và đầy cảm xúc của bản thu đầu trong phim Vợ chồng A Phủ nhưng với sự điêu luyện và học thuật của giọng hát đã đạt đỉnh. Điều quan trọng nữa là phần nhạc đệm của dàn dây kết hợp với nhạc cụ dân tộc đã tạo nên một tổng thể đẹp. Trong đĩa Tre Xanh, bác KH hát chỉ với cây sáo mộc nên hiệu quả không cao. Tôi đã dò hỏi các tay chơi đĩa cổ nhiều mà chưa tìm được. Vậy, trong dịp gặp bác Kiều Hưng sắp tới, bác NNN giúp hỏi xem liệu có manh mối gì về chiếc đĩa này không nhé. Vẫn biết không phải ai cũng để tâm và có điều kiện lưu giữ đĩa cổ thu giọng hát của mình như nghệ sĩ Văn Hanh (nhờ bác ấy cất giữ mà gần đây trên mấy diễn đàn này chúng ta mới được nghe lại một số bản thu quý, hiếm được thực hiện từ cuối những năm 50 với tiếng hát của Thương Huyền, Ngọc Dậu, Tuấn Anh, tốp nữ CMTW đời đầu,…), nhưng biết đâu lại có thể? Cảm ơn bác trước.

    Trong đoạn tự sự về cuộc đời ca hát của bác Kiều Hưng, tôi thấy một chi tiết rất tâm đắc vì được giải tỏa. Đó là việc ở Việt Nam, mọi người cho rằng giọng Kiều Hưng là baritone nhưng khi sang nhạc viện Kiev, các chuyên gia xác định rằng đó là giọng tenor. Có lẽ do âm sắc giọng ấm, không đanh, chói lại dày, mượt đã khiến nhiều người lầm tưởng vậy. Nhưng khi “ướm” thử giọng vào các tone bác ấy hát mới thấy bác ấy hát ở cữ giọng của các tenor, các baritone không “chơi” nổi đâu. Nỗi “ấm ức” của tôi thế là đã được xác nhận, giải tỏa.
  3. Người Nghe Nhạc
    Xin phép được diễn giải thêm về videoclip này để các bác và các bạn nghe nhạc xa gần có thể hiểu kỹ về nguồn gốc của nó. Trong quá trình hoàn tất bộ phim tài liệu “Kiều Hưng và những người hâm mộ”, chúng tôi đã làm quen với họa sĩ Lê Thanh Minh. Anh vốn là một họa sĩ nổi tiếng ngay từ khi còn sinh sống và học tập ở Liên Xô mấy chục năm trước. Là một họa sĩ có cá tính rất mạnh, tranh của anh phong phú về chủng loại, kích cỡ và phong cách nhưng chủ đạo vẫn là phong cách của hội họa phương Đông với màu sắc chan hòa, bố cục chặt chẽ và giàu chi tiết. Tranh của anh bán rất chạy, có bức đến mấy chục ngàn USD mà vẫn được đặt mua trước khi đem ra trưng bày. Anh lại là người bạn lâu năm của nghệ sĩ Kiều Hưng và luôn theo sát ông mỗi khi Kiều Hưng về nước biểu diễn. Trong những lần đó, anh luôn mang theo máy quay video để ghi lại hình ảnh những buổi biểu diễn của nghệ sĩ. Chính nhờ thế mà chúng ta mới biết đến clip "Bài ca trên núi" này và trong tương lai sẽ còn được xem nhiều clip thú vị khác nữa. Trong kho tàng nghệ thuật của anh, ngoài những bức tranh còn có kho video đồ sộ về các nghệ sĩ Việt Nam mà anh đã từng gặp trong đời và cả những chiếc loa có một không hai ở VN với chất lượng âm thanh tuyệt hảo mà tôi lần đầu tiên được thấy: kích thước nhỏ gọn mà âm thanh của nó vừa cực khủng vừa vẫn tinh tế không thể ngờ…

    Năm 2005 Kiều Hưng về nước làm đám cưới cho con gái ở hotel Melia và họa sĩ Lê Thanh Minh cũng được mời tới dự. Nghĩ rằng đi ăn cưới thì làm gì có ca hát nên anh không mang máy quay đi theo. Bất ngờ ngay tại tiệc cưới, Kiều Hưng bắt đầu hát. Lê Thanh Minh cảm thấy rằng nếu không ghi lại giọng hát Kiều Hưng lúc này thì sau này sẽ rất đáng tiếc nên anh quyết định ghi lại tiếng hát Kiều Hưng bằng cách quay video nhờ chiếc điện thoại không lấy gì làm hiện đại lắm nếu so với bây giờ. Bởi thế hình ảnh trong videoclip không được sắc nét lắm nhưng bù lại chúng ta có được một bản thu “Bài ca trên núi” nữa của chính Kiều Hưng tại thời điểm năm 2005, sau bản thu đầu đúng 44 năm.

    Khi hát “Bài ca trên núi” trong clip trên đây thì nghệ sĩ Kiều Hưng đã 68 tuổi. Giọng ông đã qua thời sung sức từ lâu nhưng nghe ông hát ta thấy ông vẫn chuyển tải được hầu như nguyên vẹn tinh thần của bài hát và điều quan trọng nữa là chúng ta được nghe đầy đủ 3 lời ca của bài hát này trong đó hai lời sau do chính Kiều Hưng soạn. Vì việc đó mà mấy chục năm trước nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương đã hỏi ông: “Kiều Hưng có muốn đứng tên trong tác giả bài hát không?”. Kiều Hưng lúc đó đã trả lời là ông chỉ muốn hát và hát thôi, còn có thành tác giả hay không thì không quan trọng…

    Ớ…
    Đầu trời có sao chiều sao sớm
    Đầu núi kia có (ơ) hai người
    Dù đi cùng trời dù đi khắp núi
    Trời chỉ có – chỉ có sao sớm sao chiều
    Núi chỉ có hai người – hai người yêu nhau

    Ớ…
    Rừng chiều có tiếng khèn ai đó
    Khèn hát lên những lời mong chờ
    Đường đi về rừng đường đi xuống núi
    Trời chỉ có – chỉ có sao sớm sao chiều
    Núi chỉ có hai người – hai người yêu nhau

    Ớ…
    Rừng chiều gió thu về xao xuyến
    Này gió ơi cho gửi đôi lời
    Từ khi cuộc đời vượt qua bóng tối
    Trời chỉ có – chỉ có sao sớm sao chiều
    Núi chỉ có hai người – hai người yêu nhau

    Rồi đây chúng ta sẽ còn nhắc nhiều đến họa sĩ đa tài Lê Thanh Minh này. Hy vọng vào cuối năm nay khi nghệ sĩ Kiều Hưng về nước ăn Tết nguyên đán như thường lệ, đông đảo người hâm mộ sẽ được gặp cả Kiều Hưng và họa sĩ Lê Thanh Minh, hai tài năng nghệ thuật lớn cùng một lúc…
  4. CCB
    Trời ơi, không thể "đánh giá" giữa giọng Kiều Hưng trong phim "Vợ chồng A Phủ" (1961) với giọng Kiều Hưng trong đám cưới con gái ông (2005), giọng nào hay hơn.
    Khoảng cách thời gian đến 44 năm mà nghe vẫn cứ rưng rưng muốn trào nước mắt.
    Chỉ một điều khác biệt. Ngày xưa xem vợ chồng A Phủ, khán giả rơi nước mắt vì sự đau khổ phẫn uất đến tột cùng, mà giọng hát Kiều Hưng cứ như rạch thêm vào chỗ đau ấy. Ngày nay nghe ông hát ta rưng rưng nước mắt vì sự sẻ chia hạnh phúc, vì một niềm tin yêu đang hiện hữu, đang có thật mà cứ ngỡ trong mơ.
    Giọng ca huyền thoại Kiều Hưng luôn đem đến cho người nghe những xúc cảm vô cùng mãnh liệt trong cả hai trạng thái tình cảm: khổ đau và hạnh phúc.
    Xin kính chúc nghệ sĩ Kiều Hưng mạnh khỏe, bình an.
  5. BQT
    BQT Quản trị viên
    Một video quý hiếm về nghệ sĩ Kiều Hưng khi ông thể hiện ca khúc "Bài ca trên núi". Trong video, ông làm vai trò của người dẫn chương trình cho lễ thành hôn của chính con gái mình. Video được thực hiện năm 2005 tại khách sạn Melia, Hà Nội.