Đàn sếu

Bản nhạc

Журавли

Мне кажется порою, что солдаты,
С кровавых не пришедшие полей,
Не в землю нашу полегли когда-то,
А превратились в белых журавлей.
 
Они до сей поры с времен тех дальних
Летят и подают нам голоса.
Не потому ль так часто и печально
Мы замолкаем, глядя в небеса?
 
 
Летит, летит по небу клин усталый -
Летит в тумане на исходе дня,
И в том строю есть промежуток малый -
Быть может, это место для меня!
 
Настанет день, и с журавлиной стаей
Я поплыву в такой же сизой мгле,
Из-под небес по-птичьи окликая
Всех вас, кого оставил на земле.
 
Lời Việt
Đàn Sếu
(Nhạc của Yan Frenkel, lời thơ của Rasul Gamzatov)
Người dịch: Lão Nông
 
Đôi khi, trong tôi chợt mơ người lính xưa,
Đã hy sinh nơi chiến trận, chẳng về nữa.
Không, các anh không ngủ yên dưới lòng đất lạnh,
Mà đã hóa thành đàn sếu trắng bay muôn đời.
 
Đàn sếu trắng bay từ khuất khuất xa về với chốn đây,
Và cất tiếng ca gọi vẫy chúng ta vời xa.
Phải chăng vì thế trong tôi lòng thấy bao u hoài,
Dõi theo đàn chim bay, bay phía trời xa.
 
Và nắng chứa chan, cùng sếu trắng bay về dãy núi xa,
Kìa lớp lớp mây hồng ánh thái dương rực rỡ.
Từ nơi cao ấy, tôi sẽ cùng cất cao tiếng ca,
Nhắn tới mọi nơi nơi trên khắp trần gian.
 

Bài Thơ gốc:

Журавли

Мне кажется порою, что солдаты, 
С кровавых не пришедшие полей, 
Не в землю эту полегли когда-то, 
А превратились в белых журавлей. 

Они до сей поры с времен тех дальних 
Летят и подают нам голоса. 
Не потому ль так часто и печально 
Мы замолкаем, глядя в небеса? 

Сегодня, предвечернею порою, 
Я вижу, как в тумане журавли 
Летят своим определенным строем, 
Как по полям людьми они брели. 

Они летят, свершают путь свой длинный 
И выкликают чьи-то имена. 
Не потому ли с кличем журавлиным 
От века речь аварская сходна? 

Летит, летит по небу клин усталый - 
Летит в тумане на исходе дня, 
И в том строю есть промежуток малый - 
Быть может, это место для меня! 

Настанет день, и с журавлиной стаей 
Я поплыву в такой же сизой мгле, 
Из-под небес по-птичьи окликая 
Всех вас, кого оставил на земле. 

Nguồn nguyên tác: Расул Гамзатов.
Покуда вертится Земля. 
Махачкала, "Дагучпедгиз" 1976.

 

Bình luận (69)

  1. Lão Nông

    Bác Anh Thư nhắc đến phần trình diễn bài Điệu nhảy trên trống của Gnachuk có thêm màn anh ấy nhảy lên ngồi ở dàn trống và tự khua trống một đoạn tôi lại sực nhớ đến một kỷ niệm xưa có liên quan đến ca sĩ Hồng Nhung..

    Có một thời gian khá dài, tôi hay cộng tác với các anh trong Ban Trường học của Trung ương Đoàn, trụ sở ở phố Hồ Xuân Hương, ngay sát hồ Ha le, hồi đó do anh Hồ Đức Việt (cựu ủy viên Bộ chính trị) là Trưởng Ban. Cứ mỗi dịp lễ lạt, tết nhất hay kỳ nghỉ hè, các anh ấy lại vời tôi tham gia vào các đoàn/nhóm đi hát phục vụ bộ đội ở các vùng cao biên giới phía Bắc, công nhân ở các công trình lớn như TĐ Sông Đà, Trị An hoặc các mỏ than Quảng Ninh. Một lần, chẳng hiểu có phải vì bí người không mà anh phó Ban "tóm cổ" tôi, lôi vào ngồi ghế giám khảo một cuộc thi Ca khúc Chính trị (CKCT) của các trường THPT ở Hà Nội, tổ chức ngay tại sân khấu ngoài trời của Câu lạc bộ trên hồ Thiền Quang. Tôi hãi lắm vì từ bé đã bao giờ biết ngồi chấm cháp cho ai đâu, cơ mà cũng thích và ngại mất lòng mấy "ảnh" nên liều nhận lời. Có khá nhiều trường THPT tham gia rất sôi nổi, có nhiều giọng ca hay. Nhưng có lẽ ấn tượng nhất là đội CKCT của trường THPT Hoàng Diệu với giọng ca xuất sắc của Hồng Nhung (là cô ca sĩ Hồng Nhung – Bống vẫn còn đang hot bây giờ đó, các bác ạ). Mỗi đội chỉ được có khoảng 30 phút biểu diễn và Hồng Nhung là át chủ bài nên gần như "bao sân" chương trình của đội, hết hát tốp ca lại đơn ca. Hồng Nhung hồi đó còn rất ít người biết tới. Do tôi là một "con mọt" nghe đài - VOV nên đã biết Hồng Nhung thiếu nhi với bài hát Lời chào của em (Nghiêm Bá Hồng) rồi và rất có cảm tình với giọng hát này. Hôm đó, Hồng Nhung, người nhỏ thó, chắc cao chưa được mét rưỡi, tóc cắt tém dư con trai, áo thun trắng, quần thụng màu xanh da giời với rất nhiều túi quần y dư quần của lính lê dương thời Pháp chuyên để đi bắt gà của dân (đó là mốt quần thụng từ Sài Gòn lan ra cũng như mốt tóc kiểu chim sẻ lông xù mà Thanh Lam lúc đó đang mê mẩn làm theo). Hồng Nhung chọn 2 bài hát khá chất gồm Em như chim bồ câu trắng (Trần Ngọc) và Điệu nhảy trên trống (bài hát Nga) với phong cách biểu diễn rất chuyên nghiệp và sinh động: từ phong thái đi lại, nét mặt biểu cảm đến cách cầm micro đều rất thuần thục và tự nhiên. Khi hát Điệu nhảy trên trống, Hồng Nhung nhảy lên ngồi vào dàn trống khua một hồi rất điêu luyện rồi sau đó mới cầm micro hát (có lẽ HN đã học cách trình diễn này của ca sĩ Gnachuk như bác Anh Thư đã từng xem đấy). Hồng Nhung hát tiếng Nga khá chuẩn. Khỏi phải nói, khán giả và cả ban giám khảo cứ gọi là "lác hết cả mắt" với phần trình diễn đơn ca của Hồng Nhung. Giá mà được phép chấm điểm đến 20 thì tôi và các giám khảo khác cũng chấm tới điểm ấy, tiếc rằng tối đa chỉ là 10. Tôi ngạc nhiên và ấn tượng với giọng ca thiếu nhi này lắm. Thầm nghĩ cố bé này mà theo con đường ca hát thì sẽ "bùng nổ" đây. Và đúng vậy, chỉ khoảng 4 năm sau tôi đã lần đầu tiên nghe Hồng Nhung – người lớn với Nhớ về Hà Nội (Hoàng Hiệp) qua làn sóng VOV, mở đầu sự nghiệp của một ca sĩ có đẳng cấp và bền bỉ cho tới bây giờ, các bác ạ. Tôi đã từng nghe nhiều em hát Em như chim bồ câu trắng nhưng chưa thấy ai hát cảm xúc và hay như Hồng Nhung – thiếu nhi hát đêm ấy – một kỷ niệm không bao giờ phai.

  2. Anh Thư

    Bác Lão Nông, tôi cũng nhớ cái clip đó là rất vui nhộn, và nếu ko nhầm thì có đọan anh nhảy ra đánh trống, mà tìm mãi không thấy nên đành phải lấy tạm bản nghiêm chỉnh đó. Còn bài Lòng chung thủy của đôi thiên nga, tôi có biết bác ạ, nhưng lâu chưa được nghe lại. Cảm ơn bác đã dẫn link do Sofia Rotaru hát.

  3. Lão Nông

    Cảm ơn bác Anh Thư nhiều. Đúng là ca sĩ đó, chỉ khác là hôm tôi xem VTV thập niên 80, anh ấy mặc bộ áo liền quần, màu sắc rực rỡ, tóc để xù như râu ngô (tóc xoăn tự nhiên) và nhảy rất máu chứ không hiền lành (ăn mặc, phong cách) như trong bản thu này. Bây giờ tìm nghe lại mấy bài hát khác khi ca sĩ Gnachuk đã có tuổi, tôi thấy anh ấy hát còn hay hơn, cảm xúc hơn thời trẻ.

    Tôi nhớ có một lần hát tại làng chuyên gia Liên Xô ở Chí Linh, Hải Dương (thời họ sang hỗ trợ xây dựng Nhà máy Nhiệt điện Phả Lại), trong chuyến đi thăm và hát ở các mỏ Quảng Ninh về. Tôi chọn 2 bài hát Nga là Lòng chung thủy của đôi thiên nga và Điệu nhảy trên trống. Sau buổi diễn, một anh người Nga gặp, nhận xét rằng tôi phát âm tiếng Nga thế là ổn, chỉ có một vài từ hát đuôi chưa rõ, nhớ khắc phục lần sau. Không biết bác Anh Thư, Thuong Nguyen và các bác đã từng nghe bài hát Lòng chung thủy của đôi thiên nga chưa. Tôi thích bài này sau một lần nghe bác Kiều Hưng hát trên sân khấu nhà hát ở Nam Định. Bác ấy hát cả lời Nga và Việt rất cảm xúc. Một bà đứng tuổi ngồi bên cạnh tôi bảo: "Anh này hát rõ cứ như nói, chữ nào ra chữ ấy. Hát cứ như rót mật vào tai…". Mời các bác nghe bài hát này, do Sofia Rotaru, ca sĩ hát đầu tiên và được xem là nổi tiếng thứ 2 tại Liên Xô cuối thập niên 70, sau Alla Pugacheva.


    https://www.youtube.com/watch?v=BUeRxFo-BLI

  4. Thuong Nguyen

    Bác Anh Thư đã có câu trả lời hoàn toàn chính xác. Đó chính là ca sỹ Nikolai Vasilievich Gnachuk (Никола́й Васи́льевич Гнатю́к), sinh năm 1952, người Ucraina, rất nổi tiếng ở Liên Xô với bài hát "Điệu nhảy trên trống" (Танец на барабане). Bài hát này đã đoạt giải "Bài hát của năm" (năm 1980) toàn Liên Xô. Nói không quá, Nikolai là một trong những người tiên phong, mở ra một hướng đi mới cho nền nhạc nhẹ Xô Viết thập kỷ 80. Ông còn rất nổi tiếng với một bài hát khác trong thập kỷ 80 mà em dẫn link ngay dưới đây, bài hát "Chú chim hạnh phúc" (Птица счастья).

    Thời tụi em học, 2 hài hát nổi tiếng này của Nikolai được phát thường xuyên trên đài truyền hình và đài phát thanh của Liên Xô. Nikolai được phong tặng danh hiệu Nghệ sỹ nhân dân Ucraina năm 1988. Sau mấy năm sống ở Đức, đầu thập niên 90, ông quay trở lại Ucraina và nổi tiếng trở lại với một số ca khúc khác.

    Có một chi tiết mà không nhiều người để ý: tác giả phần lời và phần nhạc của bài hát "Điệu nhảy trên trống" cũng chính là những tác giả lời và nhạc của bài hát "Triệu bông hồng".

  5. Anh Thư

    @Bác Lão Nông, bác Thuong Nguyen , có phải nghệ sĩ này không?

    Tôi ngoại đạo không biết tiếng Nga, nhưng kiên nhẫn tra mạng nên đôi khi cũng tìm được những bài mà tôi muốn tìm. Tôi cũng thích bài này cùng cách biểu diễn của nghệ sĩ Nicolai Gnatiuc.