Lương Kim Vĩnh

Người Kinh gọi là sáo Mèo hay sáo H'Mong nhưng người H'Mong thì gọi nó là trà pùn tứ, thoạt nhìn đại khái cũng giống sáo trúc người Kinh thường dùng, là một ống trúc có độ dài khoảng từ 20 đến 45 cm, đặc biệt có loại dài đến 80cm, trên khoét một số lỗ bấm, lỗ thoát hơi .. nhiều ít tùy loại. Điểm khác với sáo trúc là ở một đầu ống sáo Mèo có gắn miếng gỗ chữ nhật nhỏ bên trong có lưỡi gà bằng đồng hoặc bạc gọi là lam. Khi thổi thì ngậm kín lam rồi thổi hơi ra. Âm vực của sáo Mèo cổ truyền chỉ độ một quãng 8. Tiếng sáo Mèo trầm ấm, thỉnh thoảng có những nốt nghe hơi rè tạo nên âm sắc rất đặc trưng, cái cảm giác lạ lẫm huyền bí âm u chốn rừng thiêng.. Giữa đêm khuya thanh vắng, hòa trong tiếng gió tiếng suối, tiếng côn trùng nỉ non, thỉnh thoảng tiếng vượn hú, tiếng mang tác, tiếng tắc kẻ chắt lưỡi .. chợt nghe tiếng sáo mèo đâu đó vọng về lúc khoan thai dìu dặt như lời thủ thỉ tâm tình, khi dập dồn rộn rã như reo vui mời gọi, bỗng chùng xuống chừng như đang trĩu nặng một nỗi nhớ thắt lòng .. Ai từng được nghe một lần âm điệu núi rừng da diết ấy chắc hẳn ko thể nào quên.

Mặc dù có loại sáo Mèo nhỏ dành cho nữ, nhưng nói đến sáo Mèo là nói đến các chàng trai H'Mong. Các chàng trai đi đâu cũng dắt chiếc sáo bên người, để giải khuây và cũng để chinh phục các cô gái. Tục xưa người con trai phải biết thổi sáo, thổi khèn. Ưa cô nào thì đêm đêm tới trước nhà cô trổ tài - nghe cứ như bên Tây thời xa xưa với những bản serenate nhỉ. Nếu điệu sáo điệu khèn làm cô gái xao lòng, cô sẽ ra tiếp chuyện, rồi hẹn thề, tính chuyện bắt vợ. Nghe nói trai H'Mong mà ko biết thổi sáo thì đừng mong có vợ - ấy là nói chuyện hồi xưa, giờ thì nghe nói cũng đã thay đổi nhiều ..

Một điều khá bất ngờ là người được tôn vinh Vua sáo Mèo lại là một người Kinh, Hà Nội gốc.

NSND Lương Kim Vĩnh - người được bà con các dân tộc vùng cao tỉnh Lào Cai trìu mến gọi là “Vua sáo Mông” đã từ trần hồi 20h10 ngày 22/9 tại nhà riêng ở phố Quy Hóa, Thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai. NSND Lương Kim Vĩnh sinh năm 1937, quê quán huyện Hoài Đức (Hà Nội), Hội viên Hội: Nhạc sỹ Việt Nam, Văn nghệ Dân gian Việt Nam, Văn hóa Nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam, Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai, nguyên nghệ sỹ biểu diễn nhạc cụ dân tộc của Đoàn Nghệ thuật Dân tộc tỉnh Lào Cai. Ông Lương Kim Vĩnh là nghệ sỹ duy nhất của tỉnh miền núi Lào Cai được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu cao quý “Nghệ sỹ nhân dân” đợt đầu vào tháng 9/2001 và Huân chương Lao động hạng Ba, Huy chương “Vì sự nghiệp văn học - nghệ thuật Việt Nam”, Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Phan Xi Păng của UBND tỉnh Lào Cai và nhiều giải thưởng, Huy chương Vàng nghệ thuật cho các tiết mục sáng tác, biểu diễn sáo Mông cùng các nhạc cụ dân tộc thiểu số. Ông cũng là nghệ sỹ biểu diễn đầu tiên của vùng núi Tây Bắc sưu tầm, cải tiến cây sáo đa năng có thể cùng một lúc tấu lên nhiều âm thanh khác nhau của nhạc cụ dân tộc Mông, Dao, Dáy, Tày, Xa Phó… Thành công lớn nhất của ông chính là biểu diễn sáo Mông như một người nghệ sỹ dân tộc Mông thực thụ. Chính vì thế, từ 20 năm nay, người dân Lào Cai luôn trìu mến gọi NSND Lương Kim Vĩnh là “Vua sáo Mông”. NSND Lương Kim Vĩnh là tác giả và nghệ sỹ biểu diễn sáo Mông các bản nhạc nổi tiếng như “Đêm trăng bản Mèo”, “Lào Cai mùa Xuân”, “Mùa xuân gọi bạn”, “Chợ phiên Bắc Hà”… được phát nhiều lần trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài PT-TH Lào Cai. Ông cũng từng biểu diễn phục vụ một số nguyên thủ quốc gia thăm Việt Nam hoặc biểu diễn ở các nhà hát lớn tại Thủ đô Moscow (Nga), Seoul (Hàn Quốc)… NSND Lương Kim Vĩnh còn đào tạo, bồi dưỡng nhiều nghệ sỹ chuyên và không chuyên của tỉnh Lào Cai biểu diễn nhạc cụ dân tộc, nhất là sáo Mông. Hai người con trai của ông là Nghệ sỹ Lương Thanh Long (Giảng viên Học viện Âm nhạc Thành phố Hồ Chí Minh) và NSƯT Lương Hùng Việt (Giảng viên trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội) cùng 2 cháu ngoại đã theo nghiệp cha ông say sưa sưu tầm, sáng tác, biểu diễn nhạc cụ dân tộc thiểu số miền núi./.

Các thể loại khác do Lương Kim Vĩnh sáng tác (3)

Bình luận (0)